PHÁP QUỐC NHẬN CON NUÔI VIỆT NAM
Thủ tướng chính phủ Pháp, ông Jean-Pierre Raffarin, muốn tăng gấp đôi số con nuôi được thừa nhận bởi các gia đình người Pháp, từ nay cho đến năm 2006. Ông đã yêu cầu Tổng trưởng đặc trách Gia đình, Christian Jacob, nghiên cứu và đưa ra các giải pháp cho phép đạt đến mục tiêu nầy. Chính phủ muốn giảm bớt khoảng cách giữa con số các gia đình có phép nhận con nuôi của cơ quan Trợ cấp xã hội nhi đồng (Aide sociale à l'enfance - ASE), khoảng 7000 trẻ em mỗi năm, và số trẻ em mồ côi mà các gia đình có thể nhận được. Số trẻ em thực sự được nhận làm con nuôi là 5000 hàng năm trong đó chỉ có 20% trẻ mồ côi tại Pháp.
Ðể thực hiện tiến trình nầy, hôm 24.02.2004, ông Christian Jacob đã đến Việt Nam để hội thảo với các giới chức Việt Nam về hồ sơ nầy.
Năm 2000, Chính phủ Pháp đã tạm ngưng cho phép nhận con nuôi từ Việt Nam vì dư luận chỉ trích các trường hợp tiêu cực (buôn bán trẻ em, tham nhũng qua các dịch vụ môi giới việc nhận con nuôi, những trẻ sơ sinh có giấy chứng nhận là trẻ mồ côi, nhưng thực các em nầy vẫn còn có cha mẹ sinh ra…). Những trường hợp nầy có thể nẩy sinh những tranh tụng pháp lý về sau.
Qui ước Pháp Việt về hợp tác nhận con nuôi, ký ngày 01.02.2000, có hiệu lực kể từ ngày 01.11.2001. Qui ước nầy có những điều khoản chặt chẻ để bảo vệ quyền các em được nhận làm con nuôi. Theo đó, người nhận phải lớn trẻ đứa nhận con nuôi ít nhất là 20 tuổi. Do đó, kể từ năm 2001, số trẻ em thừa nhận làm con nuôi được vào Pháp trở lại, nhưng đã giảm đi rất nhiều. Năm 1997, khoảng 1300 trẻ Việt Nam được nhận làm con nuôi. Trong năm 2003, khoảng 640 hồ sơ đang chờ cứu xét ở Tòa Ðại sứ Pháp tại Hà nội; 200 chiếu khán nhập cảnh đã được cấp phát (61 tồn động năm 2002) và 180 giấp phép do Chính phủ Việt Nam thuận cho nhận con nuôi (phần đông cho các gia đình được mời tới Việt Nam).
Tường trình của Tổng Thanh tra Y tế vụ (Inspection générale des affaires sanitaires), năm 2002, cho thấy 35% những gia đình được phép nhận con nuôi đã không tìm được một trẻ để nuôi. Hiện tại, khoảng 25000 gia đình đang chờ một đứa con nuôi. Tường trình công nhận có 3 yếu kiểm :
Chuyến đi quan sát của ông Christian Jacob tới Việt Nam và Trung Quốc nhằm thu lượm những sự hiểu biết tại chổ. Sau đó, còn có những phiên làm việc với các nhóm nghiên cứu của Bộ Ngoại giao và Bộ Tư pháp, để có thể đưa ra những đề nghị khả thi sẽ được trình cho Hội đồng Tổng trưởng vào tháng 04/2004.
Sự thành lập Cơ quan quốc gia về việc nhận con nuôi (Agence nationale de l’adoption) mà Thủ tướng Raffarin đã loan báo tháng giêng vừa qua. Theo dân biểu Yves Nicollin, Chủ tịch Hội đồng tối cao nhận con nuôi (Conseil supérieur de l'adoption), người sắp đưa ra 15 đề nghị cải tổ việc nhận con nuôi, thì cơ quan nói trên sẽ là một tổ chức có nhiệm vụ hướng dẫn và theo dõi các gia đình trong việc lập hồ sơ xin nhận con nuôi, phối hợp với các giới thẩm quyền địa phương. Dự án nầy dựa theo kinh nghiệm của các Quốc gia Bắc Âu.
Ông Yves Nicollin, cha của hai bé gái được thừa nhận từ Sibérie, đề nghị giản dị hóa các thủ tục xin con nuôi và giảm bớt các cơ quan phải liên hệ. Ðối với các tổ chức trung gian OAA, nhiệm vụ của nó sẽ được hữu hiệu hơn nếu 30% ngân sách nhận được từ Quốc gia và các Tỉnh để tuyển dụng những nhân viên am tường trách vụ hướng dẫn và kiểm soát. Ông cũng mong muốn một sự trợ giúp Quốc gia vì sự nhận một con nuôi tốn từ 12000 đến 23000 euros chỉ cho việc di chuyển, khách sạn, dịch thuật, … Các chi phí nầy cẩn miễn thuế. Ngoài ra, Quỹ trợ cấp gia đình cũng có thể làm một nghĩa cử : một cuộc sanh bình thường Quỹ phải tốn 23000 euros, nhận con nuôi Quỹ tốn ít hơn nhiều. Ông cũng đề nghị việc nhận con nuôi trở thành một bộ phận của chánh sách gia đình. Ông hứa sẽ sẳn sàng đệ nạp một Ðề nghị luật để lập ngày nghỉ việc cho người nhận con nuôi. Những đề nghị nầy có vẻ không thực tế vì ngân sách Quốc gia lẫn Quỹ An ninh xã hội đều thâm hụt nặng nề.
Ðó là chưa kể những khó khăn khác rất có thể xảy ra trong việc theo dõi, trợ giúp các gia đình. « 30% các trẻ em trong các gia đình chúng tôi theo dõi có những vấn đề hội nhập trầm trọng », nhận xét của ông Guy Douffet (Hội Y sĩ Thế giới, Figaro ngày 19.02.2004). « Phải lưu ý các phụ huynh về các rủi ro mà trẻ con có thể gặp trong khi trưởng thành. »
Theo các nhà chuyên môn về nhận con nuôi, kế hoạch tăng gấp đôi số con nuôi quốc tế trong ba năm của Chính phủ Pháp là điều khó thực hiện. Do đó, sau khi rời Việt Nam, phái đoàn do ông Christian Jacob lảnh đạo sẽ đến Trung Quốc, quốc gia có dân số lên đến trên 1, 3 tỉ người.
HÀ-MINH THẢO
Thủ tướng chính phủ Pháp, ông Jean-Pierre Raffarin, muốn tăng gấp đôi số con nuôi được thừa nhận bởi các gia đình người Pháp, từ nay cho đến năm 2006. Ông đã yêu cầu Tổng trưởng đặc trách Gia đình, Christian Jacob, nghiên cứu và đưa ra các giải pháp cho phép đạt đến mục tiêu nầy. Chính phủ muốn giảm bớt khoảng cách giữa con số các gia đình có phép nhận con nuôi của cơ quan Trợ cấp xã hội nhi đồng (Aide sociale à l'enfance - ASE), khoảng 7000 trẻ em mỗi năm, và số trẻ em mồ côi mà các gia đình có thể nhận được. Số trẻ em thực sự được nhận làm con nuôi là 5000 hàng năm trong đó chỉ có 20% trẻ mồ côi tại Pháp.
Ðể thực hiện tiến trình nầy, hôm 24.02.2004, ông Christian Jacob đã đến Việt Nam để hội thảo với các giới chức Việt Nam về hồ sơ nầy.
Năm 2000, Chính phủ Pháp đã tạm ngưng cho phép nhận con nuôi từ Việt Nam vì dư luận chỉ trích các trường hợp tiêu cực (buôn bán trẻ em, tham nhũng qua các dịch vụ môi giới việc nhận con nuôi, những trẻ sơ sinh có giấy chứng nhận là trẻ mồ côi, nhưng thực các em nầy vẫn còn có cha mẹ sinh ra…). Những trường hợp nầy có thể nẩy sinh những tranh tụng pháp lý về sau.
Qui ước Pháp Việt về hợp tác nhận con nuôi, ký ngày 01.02.2000, có hiệu lực kể từ ngày 01.11.2001. Qui ước nầy có những điều khoản chặt chẻ để bảo vệ quyền các em được nhận làm con nuôi. Theo đó, người nhận phải lớn trẻ đứa nhận con nuôi ít nhất là 20 tuổi. Do đó, kể từ năm 2001, số trẻ em thừa nhận làm con nuôi được vào Pháp trở lại, nhưng đã giảm đi rất nhiều. Năm 1997, khoảng 1300 trẻ Việt Nam được nhận làm con nuôi. Trong năm 2003, khoảng 640 hồ sơ đang chờ cứu xét ở Tòa Ðại sứ Pháp tại Hà nội; 200 chiếu khán nhập cảnh đã được cấp phát (61 tồn động năm 2002) và 180 giấp phép do Chính phủ Việt Nam thuận cho nhận con nuôi (phần đông cho các gia đình được mời tới Việt Nam).
Tường trình của Tổng Thanh tra Y tế vụ (Inspection générale des affaires sanitaires), năm 2002, cho thấy 35% những gia đình được phép nhận con nuôi đã không tìm được một trẻ để nuôi. Hiện tại, khoảng 25000 gia đình đang chờ một đứa con nuôi. Tường trình công nhận có 3 yếu kiểm :
- các thủ tục để xin phép nhận con nuôi không thích ứng;
- việc trợ giúp và hướng dẫn những người muốn nhận con nuôi không đầy đủ;
- chỉ 40% những vụ xin nhận con nuôi được đáp ứng qua sự trung gian của các Tổ chức được thừa nhận để giúp nhận con nuôi (organismes agréés pour l'adoption OAA).
Chuyến đi quan sát của ông Christian Jacob tới Việt Nam và Trung Quốc nhằm thu lượm những sự hiểu biết tại chổ. Sau đó, còn có những phiên làm việc với các nhóm nghiên cứu của Bộ Ngoại giao và Bộ Tư pháp, để có thể đưa ra những đề nghị khả thi sẽ được trình cho Hội đồng Tổng trưởng vào tháng 04/2004.
Sự thành lập Cơ quan quốc gia về việc nhận con nuôi (Agence nationale de l’adoption) mà Thủ tướng Raffarin đã loan báo tháng giêng vừa qua. Theo dân biểu Yves Nicollin, Chủ tịch Hội đồng tối cao nhận con nuôi (Conseil supérieur de l'adoption), người sắp đưa ra 15 đề nghị cải tổ việc nhận con nuôi, thì cơ quan nói trên sẽ là một tổ chức có nhiệm vụ hướng dẫn và theo dõi các gia đình trong việc lập hồ sơ xin nhận con nuôi, phối hợp với các giới thẩm quyền địa phương. Dự án nầy dựa theo kinh nghiệm của các Quốc gia Bắc Âu.
Ông Yves Nicollin, cha của hai bé gái được thừa nhận từ Sibérie, đề nghị giản dị hóa các thủ tục xin con nuôi và giảm bớt các cơ quan phải liên hệ. Ðối với các tổ chức trung gian OAA, nhiệm vụ của nó sẽ được hữu hiệu hơn nếu 30% ngân sách nhận được từ Quốc gia và các Tỉnh để tuyển dụng những nhân viên am tường trách vụ hướng dẫn và kiểm soát. Ông cũng mong muốn một sự trợ giúp Quốc gia vì sự nhận một con nuôi tốn từ 12000 đến 23000 euros chỉ cho việc di chuyển, khách sạn, dịch thuật, … Các chi phí nầy cẩn miễn thuế. Ngoài ra, Quỹ trợ cấp gia đình cũng có thể làm một nghĩa cử : một cuộc sanh bình thường Quỹ phải tốn 23000 euros, nhận con nuôi Quỹ tốn ít hơn nhiều. Ông cũng đề nghị việc nhận con nuôi trở thành một bộ phận của chánh sách gia đình. Ông hứa sẽ sẳn sàng đệ nạp một Ðề nghị luật để lập ngày nghỉ việc cho người nhận con nuôi. Những đề nghị nầy có vẻ không thực tế vì ngân sách Quốc gia lẫn Quỹ An ninh xã hội đều thâm hụt nặng nề.
Ðó là chưa kể những khó khăn khác rất có thể xảy ra trong việc theo dõi, trợ giúp các gia đình. « 30% các trẻ em trong các gia đình chúng tôi theo dõi có những vấn đề hội nhập trầm trọng », nhận xét của ông Guy Douffet (Hội Y sĩ Thế giới, Figaro ngày 19.02.2004). « Phải lưu ý các phụ huynh về các rủi ro mà trẻ con có thể gặp trong khi trưởng thành. »
Theo các nhà chuyên môn về nhận con nuôi, kế hoạch tăng gấp đôi số con nuôi quốc tế trong ba năm của Chính phủ Pháp là điều khó thực hiện. Do đó, sau khi rời Việt Nam, phái đoàn do ông Christian Jacob lảnh đạo sẽ đến Trung Quốc, quốc gia có dân số lên đến trên 1, 3 tỉ người.
HÀ-MINH THẢO