Theo tin Tòa Thánh, Đức Leo XIV đã có buổi tiếp kiến chung tại Quảng trường Thánh Phêrô Thứ Tư, ngày 7 tháng 10 năm 2026. Nhân dịp này, ngài đã có bài giáo lý về : Các Văn kiện của Công đồng Vatican II. IV. Hiến chế Gaudium et Spes. 5. Sứ mạng của Giáo hội trong thế giới đương thời (GS, 40-45) (Bài đọc: Mt 5, 13-16).

Anh chị em thân mến, chào buổi sáng và xin chào mừng tất cả anh chị em!

Tiếp tục loạt bài suy tư về Hiến chế Công đồng Gaudium et Spes (GS), hôm nay chúng ta sẽ xem xét chương bốn của phần thứ nhất, dành cho sứ mạng của Giáo hội trong thế giới đương thời. Trước hết, Công đồng nhắc nhở rằng Giáo hội không đứng "trên" hay "bên cạnh" thế giới, mà như thể được tháp nhập vào thế giới ấy. Thánh Augustinô đã viết: "Mundus reconciliatus Ecclesia" – Giáo hội là thế giới đã được hòa giải với Thiên Chúa; chúng ta là những người lữ hành trên trần gian và cùng chia sẻ sự mong manh cũng như vẻ đẹp của thế giới này (x. GS, 40). Cũng như Con Thiên Chúa đã nhập thể để ban sự sống cho thế giới và hòa giải thế giới với Chúa Cha, Giáo hội cũng hiện diện giữa lòng thế giới như một dấu chỉ về sự nhập thể của Thiên Chúa, nhằm biểu lộ kế hoạch của Người là quy tụ tất cả chúng ta thành con cái Người trong một đại gia đình nhân loại. Do đó, Giáo hội bước đi trong dòng lịch sử giữa các dân tộc và các nền văn hóa, và "sự dấn thân vào cuộc sống của con người giúp Giáo hội hiểu rõ hơn bao giờ hết rằng sứ mạng của mình mang tầm vóc lịch sử và bao hàm trách nhiệm đối với cách thức xây dựng các mối tương quan xã hội" (Thông điệp Magnifica Humanitas, 19).

Sứ mạng đầu tiên của Giáo hội là giúp con người quan tâm đến những câu hỏi sâu xa của cuộc sống: những câu hỏi về nguồn gốc và vận mệnh của chúng ta, cũng như về ý nghĩa của tình yêu và đau khổ (x. GS, 41). Tư duy chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá và việc thao túng thông tin có nguy cơ gây áp lực buộc con người phải tuân theo một lối sống lấy việc tiêu thụ hàng hóa vật chất làm trọng tâm; tuy nhiên, trái tim con người vốn được tạo dựng để hướng về những giá trị cao cả hơn. Các Nghị phụ Công đồng nhắc nhở chúng ta rằng sứ mạng của Giáo hội cũng được thực hiện qua việc góp phần xây dựng xã hội trần thế. Tuy nhiên, phương thức và mục đích của Giáo hội không chủ yếu thuộc về trật tự chính trị; thay vào đó, sứ mạng ấy nằm ở việc làm chứng cho đức tin và đức ái, song hành với sự dấn thân vì công lý, hòa bình và tình huynh đệ. Khi tôn thờ Đức Kitô – Đấng Công Chính đã chịu chết vì những kẻ bất chính – người tín hữu không thể chấp nhận sự áp bức đối với người yếu thế và người nghèo khổ, cũng như không thể chấp nhận những cơ cấu bất công duy trì tình trạng lệ thuộc và bất công. Học thuyết xã hội của Giáo hội định hướng hành động cho các Kitô hữu, những người cộng tác với mọi người thiện chí để thúc đẩy lợi ích chung. Do đó, Giáo hội “không mong ước gì hơn là được tự do phát triển dưới bất cứ định chế chính trị nào biết tôn trọng các quyền cơ bản của con người và gia đình cũng như các yêu cầu của lợi ích chung, nhằm mưu cầu hạnh phúc cho mọi người” (GS, 42).

Để thực hiện hiệu quả sứ mạng Tin Mừng, mỗi người đã lãnh nhận Bí tích Rửa Tội cần cam kết cộng tác với ân sủng của Chúa Thánh Thần, để đức tin của họ trở nên sống động và được thể hiện qua những hành vi nhất quán. Quả thực, như các Nghị phụ Công đồng đã nhấn mạnh, sự chênh lệch giữa đức tin được tuyên xưng và cuộc sống thường ngày “được coi là một trong những sai lầm nghiêm trọng nhất của thời đại chúng ta” (GS, 43). Hiến chế Gaudium et Spes dành sự quan tâm đặc biệt (xem tài liệu đã dẫn) cho sứ mạng của người giáo dân; nhờ Bí tích Rửa Tội, họ được mời gọi làm sống động thế giới bằng tinh thần Kitô giáo và nhãn quan Tin Mừng. Những môi trường chính cho hoạt động này – vốn có thể được mô tả là mang tính tư tế – chắc chắn là gia đình và nơi làm việc, nhưng sứ mạng ấy còn mở rộng ra mọi lãnh vực của đời sống. Cuối cùng, Giáo hội luôn chú tâm đến những gì đang diễn ra và phát triển trong xã hội (xem GS, 44). Toàn thể dân Chúa, đặc biệt là các mục tử và các nhà thần học, có nhiệm vụ phân định xem điều gì trong các nền văn hóa đương thời là đáng được quan tâm, đồng thời luôn lấy Lời Chúa và Truyền thống của Giáo hội làm tiêu chuẩn tối cao cho sự phân định ấy. Điều này đòi hỏi một tinh thần quân bình, không bị chi phối bởi các trào lưu văn hóa, có khả năng nhìn thế giới với cái nhìn tích cực nhưng vẫn kiên định gìn giữ và trình bày trọn vẹn sứ điệp Tin Mừng. Quả thực, “chắc chắn không phải bằng cách làm loãng nội dung hay giảm nhẹ các đòi hỏi mà Kitô giáo có thể trở nên hấp dẫn” (Bài phát biểu tại Đại hội toàn thể của Bộ Loan báo Tin Mừng – Phân bộ về các vấn đề cơ bản liên quan đến việc loan báo Tin Mừng trên thế giới, ngày 28 tháng 5 năm 2026).

Các bạn thân mến, trong hành trình xuyên suốt dòng lịch sử, “Giáo hội chỉ có một mục đích duy nhất: để Nước Thiên Chúa mau đến và để ơn cứu độ cho toàn thể nhân loại được thực hiện” (GS, 45). Giáo hội nỗ lực hướng tới mục đích này trước hết qua sự thánh thiện bản thân và tình huynh đệ. Thánh Phao-lô VI đã viết: “Nếu thiếu dấu ấn thánh thiện này, lời nói của chúng ta sẽ khó chạm đến trái tim con người thời nay. Nó có nguy cơ trở nên vô ích và cằn cỗi” (Tông huấn Evangelii Nuntiandi, 76). Vì vậy, chúng ta hãy cởi mở đón nhận hành động của Chúa Thánh Thần, để Người giúp chúng ta sống trong sự thánh thiện và đức ái, hầu cho thế giới có thể tin và hy vọng.