Tường trình cuộc thăm viếng của Phái đoàn ĐHY Mẫn tới thành phố các Thánh Tử Đạo Nhật Bản Nagazaki
NAGAZAKI – Rời thành Hiroshima, tôi đi cùng phái đoàn ĐHY Phạm minh Mẫn đến thành Nagazaki vào ban sáng ngày 29.3.2007. Với xe lửa cao tốc tiện nghi quãng đường dài mấy trăm cẩy số nhưng chỉ đi mất có 1g30 phút là tới nơi.
Vừa đến nơi là chúng tôi mau mắn muốn đến Dòng thánh Phanxicô Viện Tu (Franciscans Conventual) để thăm nhà dòng ngay (nơi đây hiện có 3 thầy Việt nam đang tu trì). Mong muốn của ĐHY là muốn đi thăm và cám ơn các Dòng Tu Nhật Bản đã từng giúp đỡ các ơn gọi Việt Nam, vì càng ngày càng có nhiều người Việt nam cả nam cũng như nữ được gửi san Nhật tu nghiệp, nhưng đồng thời sự hiện diện của ĐHY sẽ mang lại niềm vui cho những người con xa nhà. Điểm đặc biệt nhất tại tu viện Phanxicô Conventual này là nơi thánh Maximilian Kolbe đã sinh sống tại đây từ 1930-1936.
Thánh Maximillian Kolbe, vị linh mục đã hy sinh chính mình cho người khác tại trại giam Auschwitz
Cha Maximilian Kolbe là một linh mục dòng Phanxicô, ngài được sinh ra ở Ba Lan vào năm 1894. Ngài thành lập Hội Đạo Binh Đức Mẹ Vô Nhiễm và truyền giáo bằng một tình yêu không giới hạn. Năm 1930 ngài viếng thăm Nagasaki cùng với cha Zeno Zebrowski, cũng là người đã hiến cuộc đời mình để giúp đỡ những người nghèo. Ngài dạy thần học và xuất bản tờ báo “Seibo no Kishi” hay là “Hiệp Sĩ Nhật Bản”. Rất nhiều người Nhật hưởng ứng chương trình của ngài, sau đó ngài thành lập tu viện Franciscan Conventual, “Ngôi vườn của Mẹ Vô Nhiễm” trên ngọn đồi Hikosan vào năm 1931. Trong khi sống âm thầm ở đó, thì vẫn có rất nhiều người ở khắp nước Nhật biết đến ngài. Năm 1936 Ngài trở lại Balan khi Thế Chiến II đã bắt đầu. Ngài bị bắt và bị giam tại trại tập trung Auschwitz. Ngài bị kết án bỏ đói cho chết. Nhưng trước khi việc đó xẩy ra, thì có một người khác bị kết án tử hình, và vì quá sợ, nên Cha Kolbe đã xin chết thay cho anh ta. Cha bị chích thuốc độc và chết lúc 47 tuổi. Ngài được ĐGH John Paul II phong thánh năm 1971.
Thánh Phanxicô Xaviê người gieo giống đức tin tại thành Nagazaki
Thành Nagazaki chính là nôi sinh của Kitô giáo tại Nhật Bản. Thánh Phanxicô Xaviê quả thật là người gieo giống đức tin đầu tiên cho giáo phận Nagasaki. Vào cuối tháng 8 năm 1955, Thánh Phanxicô đến tỉnh Kagoshima và sau đó đến Hirado bắt đầu truyền giáo. Ngài đã rửa tội cho một số dân làng ở đó. Bấy giờ Gia đình Koteda được rửa tội và họ đã đóng một vai trò quan trọng trong việc xây dựng thánh đường công giáo đầu tiên tại Hirado, ngôi nhà thờ này vẫn còn tồn tại cho tới bây giờ.
Và cũng chính tại Nagazaki mà các người Kitô hữu đã can trường chứng minh đức tin vào Chúa Giêsu trải qua biết bao gian nan cực hình. Nguyên tại vùng Nagazaki có tới 26 vị tử đạo. Hiện nay có Đền Các Thánh Tử Đạo Nhật được xây cất trên chính nơi các ngài đã bị hành hình. Khu này nẳm ngang triền đồi Nishizaka nhìn ra biển, là một vị trí rất đẹp của thành phố hiện nay.
Hiện nay tổng giáo phận Nagazaki có chừng trên 70.000 người Công giáo trong tổng số dân trên 1 triệu người. Tổng giáo phận này rải rộng trên địa bàn gồm 5 tỉnh phía Tây Nam của Nhật Bản.
Đền Thánh và Bảo Tàng Viện Các Thánh Tử Đạo Nhật Bản
Khi thăm Đền Các Thánh Tử Đạo Nhật Bản, chúng tôi được chính vị linh mục Yuki Pacheco, nguyên là gốc người Tây Ban Nha, đã từng sống tại Nhật 60 năm và cũng là người có công nghiên cứu, hoạch định và trông coi bảo tàng viện Các Thánh Tử Đạo hướng dẫn. Vừa vào trong bảo tàng viện, ĐHY Phạm Minh Mẫn và phái đoàn được mời ký vào quyển sách lưu niệm dành cho các vị thượng khách.Sau đó phái đoàn được giải thích tường tận về lịch sử của Công giáo tại Nhật, được đi lại con đường hành trình truyền giáo của các vị thừa sai. Đó là khởi thủy từ Osaka, qua Kolbe, Hemiji, Hiroshima, đến Nagazaki. Một sự trùng hợp kỳ thú, vì đây cũng chính là con đường mà phái đoàn trong mấy ngày qua đã trải qua. Có khác là trước đây các nhà truyền giáo phải mất cả tháng trời, và có khi phải đi chân đất, đi thuyền... Còn phái đoàn chúng tôi ngày nay lúc đi xe hơi, lúc đi tầu, lúc đi xe lửa siêu tốc...
Tại Bảo tàng chúng tôi được nhìn tận mắt bút tích thư của thánh Phanxicô Xaviê viết cho Vua Bồ Đào Nha vào năm 1546. Thư của khâm sai Nhật Bản tại Âu châu viết cho Roma vào năm 1582. Và rất nhiều tài liệu, chứng tích, sách vở, đồ dùng của các vị thừa sai cũng như của các thánh tử đạo Nhật được cất giữ tại đây. ĐGH John Paul II đã thăm viếng Đền Tử Đạo và Bảo tàng viện và năm 1981.
Nói đến Nagazaki là cũng nói đến bom nguyên tử vì thành phố này cùng chung với số phận của Hiroshima! Trái bom nguyên tử thứ hai đã tiêu diệt thành phố và làm mất mạng bao nhiêu người, người còn sống thì sống kiếp lầm than và đau khổ.
Khi chúng tôi thăm nhà thờ chính tòa Urakami của TGP Nagazaki, một nhà thờ được cho là đẹp nhất vùng Đông Á, chúng tôi còn có thể chứng kiến được hai đặc điểm quan trọng và đáng ghi nhớ nhất của Nagazaki, đó là: có nhiều người kiên vững trong đức tin và sẵng sàng hy sinh mạng sống vì Chúa Giêsu, thứ đến là vết thương tàn bạo của bom nguyên tử hãy còn đây.
Nhà thờ chính tòa mới xây lại mới được hoàn thành một năm trước khi ĐGH John Paul II tới Nhật năm 1981, nằm trên nền nhà thờ cũ. Thế nhưng một số những tượng bằng đá, tượng thì mất đầu, tượng thì bị bể, tượng bị cháy, hãy còn được để lại ngay trước nhà thờ trong một khuân viên thiên nhiên nguyên thủy.
Gặp gỡ với Đức TGM Joseph Mitsuaki Takami
Từ nhà thờ chính tòa chúng tôi nhìn xuống đồi là Tòa Tổng Giám Mục Nagazaki, một tòa giám mục rất rộng lớn và trang trọng. ĐHY Phạm Minh Mẫn và phái đoàn đã ghé thăm Đức TGM Joseph Katami. Đức TGM Katami tiếp phái đoàn rất là nông hậu và thân tình. Ngài thuộc tu hội Xuân Bích, nên nói tiếng Pháp rất giỏi, vì thế ĐHY Mẫn và Ngài đàm đạo với nhau bằng tiếng Pháp.
 |
| Phái đoàn chụp hình với TGM Joseph Katami |
Chính giáo phận Nagazaki vào ngày ĐHY Mẫn thăm viếng đã nhận thêm 2 đại chủng sinh sang học cho giáo phận Nagazaki, và hiện đã có một đại chủng sinh khác đã ở đây hơn một năm, trong giáo phận cũng đã có một số các tu sĩ, nữ tu Việt nam thuộc các Dòng khác nhau. Đặc biệt Dòng Nữ Thánh Giuse đã có chương trình rất cụ thể đào tạo và huấn luyện nữ tu của Dòng tại Việt Nam và tại Nhật...
Hai vị Tổng giám mục đã trao đổi với nhau rất nhiều tin tức về sinh hoạt nội bộ Giáo hội, về tình hình xã hội, chính trị, việc tái thiết quốc gia, nhất là kinh nghiệm từ phía Nhật bản sau thế chiến II.
Nhận định về tình trạng xã hội hai quốc gia, Đức TGM Saigòn đại khái đã có nhận định như sau: “Nước Nhật bị 2 quả bom nguyên tử dội xuống và sau thế chiến II, nước Nhật là kẻ bại trận. Còn Việt Nam sau chiến tranh dài là kẻ chiến thắng, nhưng trên 30 năm chúng tôi bị quả bom cộng sản làm suy sụp... Nước Nhật bản của Ngài nhờ ý chí tự cường và tính tự trọng nên đã có thể vượt qua mọi khó khăn mà trở thành cường quốc. Nước Nhật sản xuất ra thứ gì cũng làm có chất lượng và càng ngày càng cố gắng làm tốt hơn và giá trị hơn, đó là nhờ vào tinh thần tự trọng và nền giáo dục, nhờ vào luật pháp kỷ luật nghiêm minh... Còn Việt Nam chúng tôi, làm gì cũng cho qua, giáo dục thì không dậy ra con người nhân bản, dậy dối trá, làm đồ giả, một xã hội đã băng hoại... nên chúng tôi còn phải học nước Nhật rất nhiều. Trong 30 năm dưới chế độ Cộng Sản thì 20 năm đầu người Cộng Sản cho người Công giáo chúng tôi là kẻ đối kháng cần phải khống chế vào đối đầu, 10 năm trở lại đây có thể nói đã có sự thay đổi não trạng, có thể được coi là đã có những sự thông cảm và hiểu biết khá hơn, không còn coi là đối kháng mà cho rằng co những vấn đề co thể hợp tác được. Gần đây thì một số các nhà lãnh đạo Việt Nam đã ra quan sát nước ngoài và đã có tầm nhìn khá hơn...”
Câu truyện còn được tiếp nối rất sâu rộng và cởi mở trong 3 tiếng đồng hồ khi Đức TGM Nagazaki thiết tiệc phái đoàn chúng tôi tại một nhà hàng sang trọng gần ngay trung tâm thành phố, trên sườn đồi Các Thánh Tử Đạo và nhìn xuống dòng sông Nagazaki buổi tối hôm đó. Tại bữa tiệc có sự hiện diện của Bề Trên Nữ Tu một Dòng Nhật đã gửi người sang hoạt động tại Việt Nam trong năm qua...