Bản tin thế giới ngày 12 tháng 11 năm 2026 của hãng tin A.P. cho hay từ Lima, Peru: Hôm thứ Năm, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã lên án tình trạng tư tưởng "gia trưởng độc hại" (machismo) phổ biến cùng nạn bạo hành phụ nữ tại Peru. Ngài yêu cầu phụ nữ phải được bảo vệ và tôn trọng, đồng thời đưa ra những định hướng cụ thể cho Giáo hội và người dân Peru – những người mà ngài vô cùng yêu mến.



Sau khi trở về quê hương trong bầu không khí đầy xúc động vào thứ Tư, vị Giáo hoàng người Peru này đã bắt tay ngay vào công việc, tập trung giải quyết những thách thức mà Giáo hội và đất nước – nơi ngài am hiểu sâu sắc – đang phải đối diện.

Ngài kêu gọi các chức sắc Công Giáo có tầm ảnh hưởng hãy trở thành tấm gương về sự đoàn kết và hiệp thông; đồng thời chỉ đạo các giám mục tại Peru phải đồng hành cùng giáo dân, cũng như giải quyết các vụ việc lạm dụng tình dục trong hàng ngũ giáo sĩ bằng sự thật và công lý.

Dẫu vậy, vị Giáo hoàng 71 tuổi cũng cho thấy niềm vui sướng tột độ khi được trở về quê nhà. Ngài tỏ ra thoải mái hơn bất cứ lần xuất hiện công khai nào kể từ khi đắc cử vào năm 2025.

Khi 40,000 người tại Quảng trường Plaza Mayor (Lima) cùng hát vang ca khúc "Contigo Perú" – một bài hát nổi tiếng từ vùng duyên hải Thái Bình Dương của Peru ca ngợi sự đoàn kết dân tộc – Đức Giáo Hoàng Leo đã hào hứng hát theo. Ngài còn nhận được những tràng pháo tay nồng nhiệt khi đọc lại lời của một bài thánh ca Creole nổi tiếng khác, "Mi Perú".

"Đây là một phước lành không chỉ cho người dân Chiclayo chúng tôi mà cho cả đất nước Peru," Ángel Esquives, một nghệ nhân từng sống tại giáo phận cũ của Đức Giáo Hoàng Leo ở Chiclayo (nay đang sống ở Lima), chia sẻ. Anh cho biết mình đã rời nhà từ lúc 3 giờ sáng để đến khu trung tâm lịch sử, xếp hàng chờ đợi với hy vọng được đứng gần Đức Giáo Hoàng nhất có thể.

Như đã thể hiện trong hai chặng dừng chân đầu tiên của chuyến tông du Nam Mỹ, Đức Giáo Hoàng Leo vẫn giữ được phong độ tốt dù vừa trải qua ca phẫu thuật ung thư phổi vào tháng trước. Sáng thứ Năm, ngài bước nhanh lên một cầu thang dốc mà không gặp bất cứ khó khăn nào, đồng thời còn nói đùa với các giám mục rằng, một vài "người đa nghi" (ám chỉ những người thiếu niềm tin) từng dự đoán ngài sẽ không thể thực hiện chuyến đi này. "Nhưng Thiên Chúa thật vĩ đại và ân sủng của Người lớn lao hơn tất cả chúng ta; tôi rất vui khi được ở đây cùng với anh em," ngài nói trong tiếng vỗ tay tán thưởng.

Lời kêu gọi bảo vệ và tôn trọng phụ nữ

Trong bài phát biểu trước người dân Peru tại quảng trường, ngài lên án văn hóa "gia trưởng độc hại" (machismo) và bạo lực đối với phụ nữ vốn đang phổ biến tại Peru. Ngài khẳng định rằng những điều này đi ngược lại với giáo lý Kitô giáo – vốn tuyên bố rằng nam giới và nữ giới đều có phẩm giá bình đẳng như nhau.

"Chúng ta đau lòng khi thấy bạo lực đối với phụ nữ — những người có thể là bà, mẹ, chị em gái hay con gái của chúng ta — vẫn tiếp diễn, trở thành một thực trạng gây tổn thương cho toàn nhân loại," ngài nói. Ngài lưu ý rằng phụ nữ nghèo, phụ nữ bản địa và phụ nữ gốc Phi tại Peru còn phải chịu những thiệt thòi kép, đồng thời kêu gọi mọi người hãy trân trọng, bảo vệ và tôn trọng phụ nữ.

Bạo lực phái tính là một vấn đề xã hội cấp bách tại Peru. Theo Viện Thống kê và Tin học Quốc gia, từ năm 2016 đến năm 2024, nước này đã ghi nhận 1,261 nạn nhân bị sát hại vì là phụ nữ (femicide). Trong giai đoạn đó, số lượng phụ nữ bị sát hại do giới tính của họ đã tăng 44%, cho thấy vấn đề này ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn.

"Mặc dù chúng ta đã đạt được những tiến bộ như quyền bầu cử cho phụ nữ và tiếng nói của phụ nữ được lắng nghe nhiều hơn, nhưng các vụ sát hại phụ nữ vẫn gia tăng — hoặc ít nhất là vấn đề này đang nhận được nhiều sự chú ý hơn," Nicole Cruz, người có mặt tại Quảng trường Plaza Mayor để lắng nghe bài phát biểu của Đức Giáo Hoàng vào thứ Năm, chia sẻ.

Cruz hy vọng rằng những lời của Đức Giáo Hoàng sẽ giúp đoàn kết phụ nữ, đồng thời giúp "nam giới hiểu rằng chúng tôi không phải đang than vãn, mà chúng tôi mong muốn nhận được sự giúp đỡ, được yêu thương và được lắng nghe."

Sự chào đón nồng nhiệt dành cho "Padre [Cha] Robert"

Trước đây, với tên gọi Robert Prevost, ngài đã dành hai thập niên làm linh mục truyền giáo và giám mục tại Peru; ngài cho biết chính nơi đây đã dạy ngài cách trở thành một mục tử. Trong nhiều khía cạnh, ngài đã lấy hình mẫu Thánh Turibius de Mogrovejo — vị tổng giám mục đầu tiên của Lima vào thế kỷ 16 — làm kim chỉ nam cho sứ vụ giám mục của mình.

Thánh Mogrovejo được tôn kính vì đã không quản ngại đường xa để đến với đoàn chiên của mình, cũng như vì đã đứng lên bảo vệ quyền lợi của người bản địa và những người bị bắt làm nô lệ. Ngài đã nghiên cứu tiếng Quechua và tiếng Aymara, đồng thời giám sát việc in ấn sách Giáo lý Công Giáo bằng các ngôn ngữ bản địa này, bởi ngài tin rằng đức tin cần được truyền đạt bằng ngôn ngữ mà người dân có thể hiểu được.

Hôm thứ Năm, Đức Leo đã kêu gọi các giám mục hãy noi gương vị thánh nói trên trong việc thực thi ơn gọi của mình. Ngài cho biết, trở thành một giám mục nghĩa là "bước vào nhà của người dân, đồng hành cùng người bệnh, gặp gỡ giới trẻ và tiếp cận những cộng đồng – vốn do vị trí địa lý xa xôi hoặc tình trạng dễ bị tổn thương về mặt xã hội – hiếm khi có cơ hội để cất lên tiếng nói của mình."

Mặc dù bê bối lạm dụng tình dục trong hàng giáo sĩ chưa bùng phát công khai tại Peru như ở một số quốc gia Mỹ Latinh khác, Đức Leo vẫn nhìn nhận đây là một "thực trạng đã gây ra cho chúng ta biết bao đau đớn."

Đức Leo khẳng định: "Chúng ta phải ứng xử theo cách của Chúa Giêsu: bằng sự thật, công lý, lòng tha thứ, thực hiện việc đền bù, cùng cam kết ngày càng mạnh mẽ hơn trong việc xây dựng một văn hóa phòng ngừa và bảo vệ những người yếu thế trước các tội ác như vậy."

Cơ sở dữ liệu trực tuyến BishopAccountability đã xác định được 77 linh mục, tu sĩ, chủng sinh và giáo dân tận hiến tại Peru từng bị công khai cáo buộc lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên. Tuy nhiên, dựa trên các xu hướng tại những quốc gia khác, tổ chức này cho biết con số đó chỉ là một "phân số nhỏ" trong tổng số, lập luận rằng các nạn nhân tại quốc gia có đa số dân theo Công Giáo – nơi Giáo hội nắm giữ tầm ảnh hưởng đáng kể – đơn giản là vẫn chưa lên tiếng.

Đức Leo, người từng là đầu mối tiếp nhận các nạn nhân thay mặt cho các giám mục Peru trong thời gian ngài còn là giám mục tại Chiclayo, dự kiến sẽ gặp gỡ những người sống sót trong chuyến thăm Peru lần này. Một nhóm nạn nhân cũng đã lên kế hoạch tổ chức biểu tình vào cuối ngày thứ Năm.

Những người quen biết Leo cho biết ngài đặc biệt thấu hiểu các nhu cầu của Peru.

Hồng Y người Peru Pedro Barreto, chủ tịch hội đồng giám mục vùng Amazon, nhận định rằng Đức Leo rất nhạy bén trước những nhu cầu của người dân và Giáo hội Peru. Trong hành trình đi khắp đất nước – từ Chiclayo, nơi ngài gắn bó ở phía bắc, cho đến vùng Andes và các khu rừng nhiệt đới – ngài sẽ mang đến những lời an ủi và hướng dẫn.

" Đức Leo sẽ lắng nghe nỗi đau khổ và niềm hy vọng của các dân tộc bản địa, đặc biệt là nỗi đau do bạo lực gây ra đối với trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ tuổi," Hồng Y Barreto – một người bạn thân thiết của cả ĐC Prevost và Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô (vị Giáo hoàng cũng xuất thân từ dòng Tên giống như ngài) – chia sẻ.

Ngài dự đoán rằng Đức Leo sẽ dành sự quan tâm đặc biệt đến một vụ việc gần đây tại tỉnh Condorcanqui, nằm trong vùng rừng rậm phía bắc Peru, nơi các giáo viên đã lạm dụng tình dục các bé gái thuộc cộng đồng bản địa Awajún và Wampis.

Linh mục Peter Hughes, một vị linh mục người Ireland 84 tuổi đã sống tại Peru hơn 60 năm, cho biết Đức Leo cảm thấy gắn bó với Peru không chỉ vì coi đây là quê hương, mà còn vì ngài nhìn tình trạng nghèo đói và sự phân cực chính trị tại đây như hình ảnh phản chiếu của tình hình thế giới.

"Chính điều đó đã thôi thúc những nhà lãnh đạo như Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô và Đức Giáo Hoàng Leo truyền tải thông điệp Tin Mừng bằng ngôn ngữ rất đỗi nhân bản, trong đó ưu tiên hàng đầu là công lý và hòa bình," vị linh mục nói. "Theo quan niệm Kitô giáo về công lý, những người quan trọng nhất chính là người nghèo, những người bị gạt ra bên lề xã hội và những người không có tiếng nói."