Đài NBC, trong bản tin ngày 12 tháng 11, tường trình rằng: Hôm thứ Tư, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã được chào đón bởi đám đông lớn nhất kể từ khi ngài nhậm chức, trong chuyến trở về đầy xúc động tới Peru. Ngài tuyên bố quốc gia Nam Mỹ này – nơi ngài từng phục vụ với tư cách là nhà truyền giáo trong hai thập niên – chính là quê hương của ngài.
Theo ước tính từ giới chức địa phương, khoảng 3 triệu người đã tập trung, chen chúc sát các hàng rào an ninh, vẫy bóng bay cùng cờ hiệu và hô vang: “Leo, Leo, Leo”. Giáo hoàng tươi cười rạng rỡ khi di chuyển trên chiếc xe chuyên dụng mui trần, vẫy tay chào đầy nhiệt huyết trong chặng cuối của chuyến công du kéo dài 12 ngày qua ba quốc gia.
Trong bài phát biểu trước Tổng thống Keiko Fujimori ngay sau khi đặt chân đến Lima, vị Giáo hoàng đầu tiên là công dân Peru đã kêu gọi bà xây dựng niềm tin với người dân sau chiến thắng sít sao trong cuộc bầu cử hồi đầu năm nay. Ngài cũng khéo léo đề cập đến di sản gây tranh cãi của cha bà, cố Tổng thống Alberto Fujimori.
“Chuyến trở về này mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt đối với tôi”, Giáo hoàng chia sẻ tại Nhà hát Quốc gia ở Lima. Ngài nhắc lại những tình bạn đã kết nối trong suốt 20 năm sống tại đây, cũng như tình yêu của mình dành cho món ăn đặc trưng của quốc gia này: ceviche.
“Hôm nay, tôi hiểu rằng mảnh đất này vẫn luôn hiện hữu trong tôi, và một phần câu chuyện của chính tôi cũng thuộc về nơi đây”, ngài nói. “Tôi có thể khẳng định với lòng biết ơn sâu sắc rằng, tôi đang trở về quê hương của mình.”
Đức Giáo Hoàng Leo, người gốc Chicago, đang có chuyến thăm Peru – chặng dừng chân cuối cùng và mang tính bản thân nhất trong chuyến công du nước ngoài dày đặc nhất của một vị Giáo hoàng trong nhiều thập niên qua, sau khi đã ghé thăm Uruguay và Argentina. Chuyến thăm kéo dài sáu ngày này dự kiến sẽ có những khoảnh khắc đầy xúc động khi Đức Giáo Hoàng gặp lại những người bạn cũ và dành ba ngày tại thành phố Chiclayo ở phía bắc – nơi ngài từng là giám mục từ năm 2015 đến 2023.
Đám đông xếp hàng dài hàng dặm trên các con phố ở thủ đô để chào đón Đức Giáo Hoàng Leo, gợi nhớ lại hình ảnh trong các chuyến tông du trước đây của các vị giáo hoàng đến những quốc gia có đông đảo tín hữu Công Giáo như Philippines, Mexico và Brazil. Tại quảng trường chính ở Lima, biển người vẫy cờ và mặc áo in hình Giáo hoàng đã reo hò nồng nhiệt khi màn hình lớn chiếu cảnh chiếc chuyên cơ chở ngài hạ cánh.
Camila Cerazo, 27 tuổi, có mặt cùng chồng, con nhỏ và người thân. Cô hy vọng rằng sau này con trai mình sẽ còn nhớ đến bầu không khí phấn khích trong ngày Đức Giáo Hoàng Leo đặt chân đến đây.
“Kể từ khi biết Giáo hoàng mang quốc tịch Peru, người dân cảm thấy gần gũi và gắn kết với ngài hơn nhiều,” cô chia sẻ.
Peru đã chuẩn bị cho sự kiện này với lòng nhiệt thành đặc biệt: một bức tượng cao hơn 14 mét (46 feet) khắc họa hình ảnh Đức Giáo Hoàng Leo với đôi tay dang rộng hiện sừng sững tại một công viên ven biển ở Callao. Trong khi đó, các tiểu thương tại Lima bày bán nhiều loại áo thun và quà lưu niệm in hình Đức Giáo Hoàng, còn các nữ phạm nhân tại nhà tù lớn nhất dành cho nữ giới ở nước này đã tự tay khâu những con búp bê bằng nhung mô phỏng chân dung ngài.
Trong sự kiện đầu tiên trong chuỗi 22 hoạt động dự kiến tại Peru, Đức Giáo Hoàng Leo đã kêu gọi bà Fujimori đối diện với những vết thương từ quá khứ đầy biến động của đất nước – một lời ám chỉ đến di sản gây tranh cãi của cha bà.
Ông Alberto Fujimori nắm quyền từ năm 1990 đến năm 2000. Sau khi rời ghế tổng thống, ông đã phải ngồi tù nhiều năm vì các tội danh liên quan đến vi phạm nhân quyền. Ông được ân xá vào năm 2017 và qua đời vào năm 2024.
“Những sự kiện trong quá khứ cần được nhìn nhận bằng sự công bằng và tinh tế, tạo không gian cho sự hòa hợp nảy nở, đồng thời giải quyết những khác biệt bằng thái độ tôn trọng lẫn nhau,” Đức Giáo Hoàng Leo phát biểu. Không đề cập trực tiếp đến cuộc xung đột nội bộ kéo dài từ khoảng năm 1980 đến năm 2000, Đức Leo cho biết Peru đã trải qua những “thời kỳ khó khăn” – những thử thách đối với quốc gia này.
Ngài kêu gọi người dân Peru hãy vun đắp “sự trung thực, chính trực và tinh thần sẵn sàng tương tác với người khác”, đồng thời nhấn mạnh rằng những phẩm chất này là yếu tố thiết yếu để duy trì niềm tin và các định chế dân chủ.
Trong lời chào mừng Đức Giáo Hoàng, bà Fujimori cho rằng chuyến thăm của ngài là lời mời gọi để Peru tiếp tục thực hiện “nhiệm vụ còn dang dở” là hòa giải dân tộc.
Khi ông Alberto Fujimori được ân xá vào năm 2017, Đức Leo – lúc đó là Giám mục Robert Prevost – đã chỉ trích quyết định này. Ngài cho rằng cựu tổng thống nên đích thân tìm kiếm sự tha thứ từ các nạn nhân nếu Peru muốn đạt được sự hòa giải thực sự.
Trong chiến dịch tranh cử tổng thống của mình, bà Keiko Fujimori đã dựa nhiều vào di sản chính trị của cha mình, đồng thời cam kết áp dụng các biện pháp an ninh cứng rắn để giải quyết tình trạng tội phạm gia tăng.
Trước chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng, Martin Cassinelli, một chuyên gia phân tích tại Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council), nhận định rằng bất cứ lời kêu gọi nào yêu cầu Peru nhìn nhận lại quá khứ đều sẽ không được chính quyền của Tổng thống Fujimori hoan nghênh.
“Nếu có điều gì đó có khả năng gây mâu thuẫn với chính quyền Fujimori hiện nay, thì đó chính là việc nhìn lại quá khứ,” ông Cassinelli cho biết. Mối quan hệ giữa chính quyền của cố Tổng thống Fujimori và một số bộ phận trong Giáo Hội Công Giáo thường xuyên căng thẳng, đặc biệt là về vấn đề nhân quyền trong cuộc chiến của nhà nước chống lại phong trào nổi dậy theo tư tưởng Mao Trạch Đông – "Con đường Sáng" (Shining Path). Các nhân vật trong Giáo hội cũng phản đối lệnh ân xá năm 1995 dành cho các thành viên lực lượng an ninh bị cáo buộc vi phạm nhân quyền.
Một tuyên bố từ Vatican, dẫn lời các quan chức địa phương, cho biết 3 triệu người đã chào đón Giáo hoàng Leo khi ngài đến Lima. Đây là con số kỷ lục mới về lượng người tham dự đông nhất trong triều đại giáo hoàng của ngài, vượt qua cột mốc khoảng 2.5 triệu người tại thánh lễ ngoài trời ở Buenos Aires hồi đầu tuần này.
Trước đó, vào thứ Tư, Giáo hoàng Leo đã kết thúc chặng dừng chân tại Argentina trong chuyến công du Nam Mỹ bằng một thánh lễ ngoài trời khác, thu hút 2 triệu người tham dự bên ngoài đền thờ Đức Mẹ Luján – địa điểm hành hương Công Giáo quan trọng nhất tại Argentina.
Đức Giáo Hoàng cũng đã đến thăm một trong những nhà tù lớn nhất Argentina; tại đây, ngài ôm một số tù nhân và kêu gọi các cai ngục đối xử nhân đạo với những người bị giam giữ. Trong chuyến thăm kéo dài ba ngày tới Argentina, Đức Giáo Hoàng Leo đã kêu gọi sự quan tâm đến những người yếu thế, trong bối cảnh Giáo hội lên tiếng chỉ trích chương trình thắt lưng buộc bụng của Tổng thống Javier Milei vì gây ảnh hưởng tiêu cực đến người nghèo.
Tổng thống Milei đã rưng rưng nước mắt khi tiễn biệt Giáo hoàng Leo tại sân bay – một biểu cảm đầy bất ngờ từ vị tổng thống vốn từng không ngần ngại buông lời xúc phạm Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô, người tiền nhiệm của Đức Giáo Hoàng Leo và cũng là một người Argentina.
Đức Giáo Hoàng Leo bắt đầu chuyến công du này chưa đầy một tháng sau ca phẫu thuật ung thư phổi. Ngài xuất hiện với tình trạng sức khỏe tốt, thực hiện các bài phát biểu dài bằng giọng nói mạnh mẽ và rõ ràng.