Một báo cáo cảnh báo rằng Mỹ đã chuyển hướng khỏi việc tập trung vào tự do tôn giáo quốc tế. Trong khi ấy,Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho rằng ông Trump đã biến Mỹ thành “nhà lãnh đạo toàn cầu” về vấn đề này.

Tyler Arnold của hãng tin EWTNNews, ngày 10 tháng 8 năm 2026 cho biết như trên. Ông viết:

Một báo cáo được công bố bởi Trung tâm Tự do Tôn giáo Toàn cầu của Đại học Dallas Baptist đã nêu chi tiết những lo ngại rằng Hoa Kỳ và một số quốc gia phương Tây khác đã chuyển hướng các ưu tiên ngoại giao của họ khỏi việc ủng hộ tự do tôn giáo quốc tế.

Báo cáo, được công bố vào ngày 27 tháng 7, cáo buộc “sự thoái lui của các quốc gia phương Tây khỏi nhân quyền” như tự do tôn giáo, điều này đã “góp phần vào sự đàn áp tôn giáo lan rộng ảnh hưởng đến người Kitô giáo và các cộng đồng tín ngưỡng khác trên toàn thế giới.”

Theo các tác giả, Hoa Kỳ và nhiều quốc gia châu Âu đang ưu tiên “các lợi ích cứng rắn”, mà họ gọi là sự chuyển dịch “quay trở lại các chuẩn mực lịch sử của ngoại giao”. Báo cáo ghi nhận một số thay đổi cụ thể được thấy trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, bắt đầu từ tháng 1 năm 2025.

Trong điều mà các tác giả gọi là “sự rút lui của Hoa Kỳ”, họ đã trích dẫn các yếu tố trong chính sách đối ngoại của chính quyền. Điều này bao gồm việc cắt giảm “kinh phí và nhân sự” cho các cơ quan và tổ chức phi chính phủ hỗ trợ tự do tôn giáo quốc tế, việc thiếu một đại sứ đặc mệnh toàn quyền về tự do tôn giáo quốc tế, và “sự ưu tiên yếu kém của Quốc hội và cơ quan hành pháp”.

Theo báo cáo, điều này trùng hợp với một chính sách đối ngoại tập trung vào “lực lượng quân sự, sức mạnh kinh tế và an ninh lãnh thổ” và giảm bớt tầm quan trọng của “liên minh, giá trị và các công cụ quyền lực mềm”.

Cụ thể, họ lưu ý việc ông Trump cắt giảm ngân sách cho Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID), bao gồm các sáng kiến về tự do tôn giáo quốc tế, và việc đình chỉ chương trình tái định cư người tị nạn, chương trình mà các nạn nhân bị bức hại tôn giáo trước đây được tiếp cận.

Báo cáo nêu rõ rằng chức năng và nhân sự của USAID đã bị cắt giảm “xuống mức tối thiểu theo quy định của luật” và các sáng kiến nhân quyền của Bộ Ngoại giao đã được chuyển giao cho các văn phòng khu vực, “vốn thiếu chuyên môn phù hợp và thường ưu tiên duy trì quan hệ hơn là các vấn đề nhân quyền”. Báo cáo cũng cho biết Văn phòng Tự do Tôn giáo Quốc tế đã bị “hạ cấp” và sáp nhập vào văn phòng nhân quyền rộng hơn của Bộ Ngoại giao, đồng thời phải đối diện với việc cắt giảm nhân sự.

Báo cáo lưu ý rằng chính quyền chưa tiết lộ có bao nhiêu chương trình tự do tôn giáo quốc tế đã bị cắt giảm. Tuy nhiên, báo cáo đã trích dẫn báo cáo thường niên năm 2026 của Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) kết luận rằng “một phần đáng kể” đã bị chấm dứt.

Theo báo cáo của Đại học Dallas Baptist, các chương trình bị cắt giảm bao gồm những chương trình “chống lại các luật hạn chế, hỗ trợ hệ thống cảnh báo sớm về bạo lực tôn giáo, thúc đẩy đối thoại liên tôn, ghi nhận các vi phạm, cung cấp hỗ trợ khẩn cấp cho các nhà hoạt động tự do tôn giáo và cung cấp viện trợ nhân đạo cho các cộng đồng bị bức hại”.

“Là nhà tài trợ tài chính lớn nhất cho các nỗ lực bảo vệ tự do tôn giáo quốc tế, việc chính phủ Mỹ đột ngột ngừng và cắt giảm viện trợ liên quan đến USIRF đã gây tổn hại cho những người thụ hưởng và thực hiện các chương trình này, đồng thời làm suy yếu cộng đồng vận động cho USIRF”, báo cáo cho biết thêm.

Báo cáo lưu ý rằng các quốc gia châu Âu đã noi theo Mỹ bằng cách cắt giảm viện trợ nước ngoài của riêng mình, bao gồm cả các sáng kiến thúc đẩy tự do tôn giáo quốc tế.

Báo cáo cũng bày tỏ lo ngại rằng vị trí đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Mỹ về tự do tôn giáo quốc tế vẫn còn bỏ trống trong suốt nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump sau khi người được ông đề cử không được Thượng viện phê chuẩn. Bộ Ngoại giao cũng không công bố báo cáo thường niên về Tự do Tôn giáo Quốc tế năm 2025, theo yêu cầu của luật pháp.

Mặt khác, báo cáo ghi nhận chính quyền Trump đã chỉ định Nigeria là quốc gia đáng quan ngại đặc biệt (CPC) về vi phạm tự do tôn giáo, điều này đã thúc đẩy chính phủ nước này hợp tác với Mỹ để giải quyết các vấn đề. Báo cáo cũng trích dẫn chính sách thị thực cấm những cá nhân đã chỉ đạo, cho phép, hỗ trợ hoặc tham gia vào các hành vi vi phạm tự do tôn giáo.

Bộ Ngoại giao bác bỏ cách mô tả của Báo cáo trên

Trong một tuyên bố gửi tới EWTN News, người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho biết Hoa Kỳ, dưới thời Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio, đang tập trung vào tự do tôn giáo quốc tế và đã “tái thiết lập Hoa Kỳ như một nhà lãnh đạo toàn cầu” trong việc bảo vệ quyền này trong nước và quốc tế.

“Dưới chính quyền này, Bộ Ngoại giao đã đạt được những tiến bộ chưa từng có trong việc tăng cường trách nhiệm giải trình bằng cách thu hồi thị thực của những người vi phạm tự do tôn giáo và thúc đẩy hành động bảo vệ những người có đức tin trên toàn thế giới,” người phát ngôn cho biết. “Từ phạm vi toàn cầu của chúng ta…”Từ các hành động liên quan đến thị thực Bal, đến việc chúng ta công khai bảo vệ những người Kitô hữu bị nhắm mục tiêu vì cầu nguyện thầm lặng ở Vương quốc Anh, đến việc chúng ta chỉ định Nigeria là một Quốc gia đáng quan ngại đặc biệt, chúng ta một lần nữa khẳng định lập trường của mình đối với những người có đức tin một cách rõ ràng.”

“Bộ Ngoại giao khẳng định không chút do dự rằng tự do tôn giáo là quyền tự do hàng đầu của quốc gia chúng ta,” người phát ngôn nói thêm. “Chúng tôi cũng cam kết vận động trực tiếp ở mọi cấp độ thay mặt cho các tù nhân lương tâm.”

Alberto Fernández, một cộng tác viên của EWTN và cựu nhà ngoại giao, nói với EWTN News rằng ông nghĩ rằng sự tập trung của Hoa Kỳ vào tự do tôn giáo quốc tế “tinh tế hơn nhiều” so với những gì báo cáo đề cập, lập luận rằng việc vận động cho tự do tôn giáo luôn bị xếp sau trong ngoại giao của Hoa Kỳ.

Fernández cho biết các mối quan ngại về tự do tôn giáo luôn là “một vấn đề bổ sung” trong các cuộc đàm phán ngoại giao của Hoa Kỳ, chứ không phải là ưu tiên hàng đầu, và nói rằng nó luôn “khó được chú ý”. Ông nói rằng các nhà ngoại giao Hoa Kỳ có thể “nêu ra vấn đề tự do tôn giáo”, nhưng “đó sẽ chỉ là một trong số hàng tá vấn đề được nêu ra với một quốc gia cụ thể”.

Ông cũng phản bác việc USAID tập trung vào tự do tôn giáo quốc tế, nói rằng khi ông làm việc trong chính phủ hơn hai chục năm cho đến năm 2015, cơ quan này “phải bị ép buộc rất nhiều mới chịu làm [bất cứ điều gì về tự do tôn giáo]”, và nói thêm: “Đó không phải là điều họ muốn làm; đó là điều họ bị ép buộc phải làm.”

Dưới thời Trump, ông lưu ý rằng chính quyền đã ưu tiên tự do tôn giáo với chính phủ mới ở Syria, đã ưu tiên tự do tôn giáo ở Nigeria, và đã lên tiếng bảo vệ các tín đồ Chính thống giáo ở Thổ Nhĩ Kỳ, khuyến khích việc mở cửa lại Chủng viện Chính thống giáo Hy Lạp Halki, nơi mà chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đã đóng cửa vào năm 1971.

“Đây sẽ luôn là một vấn đề cần được quan tâm,” Fernández nói, và thêm rằng “mọi người cần tiếp tục thúc đẩy vấn đề này… trong các cuộc trao đổi với chính quyền.”