Ngày 8 tháng 4, Phó Tổng thống JD Vance đứng trước chuyên cơ Air Force Two ở Budapest và đối mặt với chương mới nhất trong một cuộc xung đột toàn cầu đang nổi lên: căng thẳng leo thang giữa quân đội Mỹ và các nhà lãnh đạo tôn giáo.
Đứng trên đường băng ở Hung Gia Lợi, nơi Phó Tổng thống phát biểu tại một cuộc mít tinh tranh cử cho Tổng thống nước này, Viktor Orbán, ông Vance được một phóng viên hỏi về một bài báo của tờ Free Press đang lan truyền nhanh chóng trên mạng. Bài báo, trích dẫn các quan chức Vatican, cáo buộc các lãnh đạo Bộ Chiến Tranh đã triệu tập Đức Hồng Y Christophe Pierre, khi đó là Sứ thần Tòa Thánh tại Mỹ, đến Ngũ Giác Đài để gặp mặt vào tháng Giêng. Theo tờ Free Press, vị giáo sĩ này đã bị các quan chức khiển trách, những người khăng khăng rằng Giáo Hội Công Giáo phải đứng về phía chính phủ Mỹ trong các vấn đề quân sự.
Đáp lại, ban đầu Vance nói rằng ông không biết Pierre là ai, trước khi thay đổi lời nói sau khi được nhắc nhở về vai trò trước đây của vị giáo sĩ này với tư cách là sứ thần Tòa Thánh. Phó tổng thống sau đó giải thích rằng ông chưa xem bản báo cáo và muốn nói chuyện với Đức Hồng Y Pierre và các quan chức chính quyền để làm rõ “điều gì thực sự đã xảy ra” trước khi bình luận thêm. Đức Hồng Y Pierre, người Pháp, đã từ chức sứ thần Tòa Thánh vào tháng 3 -
Hãng tin Religion News Service không thể xác nhận độc lập nhiều chi tiết của câu chuyện, bao gồm cả tuyên bố rằng một quan chức quân đội đã nhắc đến Giáo hoàng Avignon trong cuộc họp tại Ngũ Giác Đài — một thời kỳ đen tối trong lịch sử Giáo hội khi chế độ quân chủ Pháp thế kỷ 14 nắm giữ quyền lực đáng kể đối với Giáo hoàng. Nhưng trong một tuyên bố gửi tới Religion News Service ngày 8 tháng 4, một quan chức Bộ Quốc phòng đã xác nhận cuộc họp đã diễn ra, đồng thời bác bỏ đánh giá của tờ The Free Press.
Thông cáo nêu rõ: “Cách tờ Free Press mô tả cuộc gặp gỡ là phóng đại và xuyên tạc quá mức. Cuộc gặp giữa các quan chức Ngũ Giác Đài và Vatican là một cuộc thảo luận tôn trọng và hợp lý. Chúng tôi dành sự tôn trọng cao nhất và hoan nghênh việc tiếp tục đối thoại với Tòa Thánh.”
Vụ tranh cãi xung quanh cuộc gặp gỡ này có khả năng làm gia tăng thêm sự phản đối từ phía tôn giáo đối với làn sóng những lời hùng biện mang tính tôn giáo bất thường của chính quyền Tổng thống Trump — đặc biệt là xung quanh các hành động quân sự của chính phủ Mỹ tại Iran, mà chính tổng thống đã cho rằng đó là thánh ý Chúa. Kết hợp với những phát ngôn gây kích động khác của ông về cuộc chiến, sự gia tăng các luận điệu quân sự mang đậm tính tôn giáo đang đẩy Tổng thống Trump và chính quyền của ông vào thế đối đầu với một danh sách ngày càng dài các nhà lãnh đạo tôn giáo, từ các giáo sĩ địa phương đến Đức Giáo Hoàng.
Các lãnh đạo tôn giáo đã bày tỏ sự thất vọng trước việc chính quyền thường xuyên viện dẫn đến yếu tố thần thánh để biện minh cho cuộc chiến phi nghĩa với Iran, điều này đã được thể hiện rõ ràng vào ngày 8 tháng 4 khi ông Hegseth chủ trì cuộc họp báo tại Ngũ Giác Đài về cuộc chiến kéo dài 5 tuần với Iran. Sau khi khẳng định thỏa thuận ngừng bắn mong manh ngày 7 tháng 4 giữa Mỹ và Iran là bằng chứng về một chiến thắng quân sự rộng lớn hơn, vị Bộ trưởng Chiến tranh này đã ám chỉ rằng việc tạm ngừng giao tranh là kết quả của sự can thiệp của thần thánh.
“Quân đội của chúng ta, những chiến đấu cơ Mỹ xứng đáng được ghi nhận công lao trong ngày hôm nay, nhưng Chúa mới xứng đáng nhận được mọi vinh quang,” Hegseth nói. “Hàng chục ngàn phi vụ, tiếp nhiên liệu và các cuộc tấn công được thực hiện dưới sự che chở của thần thánh. Một nỗ lực to lớn với sự bảo vệ kỳ diệu.”
Đến chiều ngày 8 tháng 4, đã xuất hiện những báo cáo cho thấy thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đang gặp căng thẳng, với việc cả hai bên đều đe dọa sẽ nối lại các cuộc tấn công.
Tổng thống Trump, một Kitô Hữu không thuộc giáo phái nào, cũng đã đề cập đến đức tin khi thảo luận về cuộc chiến ở Iran. Khi được một phóng viên của tờ Washington Post hỏi vào ngày 6 tháng 4 trong một cuộc họp báo liệu ông có tin rằng Chúa đứng về phía Mỹ trong cuộc chiến hay không, tổng thống đã trả lời: “Tôi tin, bởi vì Chúa rất tốt lành.”
Sau đó, ông nói thêm: “Và Chúa muốn thấy mọi người được chăm sóc chu đáo.”
Sự chắc chắn của Tổng thống Trump trái ngược với những phát biểu được đưa ra vào ngày hôm sau bởi Vance, một người Công Giáo, người tỏ ra thận trọng hơn khi được phóng viên của tờ Post hỏi cùng một câu hỏi.
“Tôi nghĩ thái độ của tôi đối với xung đột quân sự luôn là cầu nguyện rằng chúng ta đứng về phía Chúa,” Vance nói.
Học thuyết chiến tranh mới nổi của chính quyền Trump đã vấp phải sự phản đối dữ dội từ các nhà phê bình tôn giáo, đặc biệt là khi tổng thống sử dụng mạng xã hội vào ngày 8 tháng 4 và đe dọa sẽ xóa sổ “toàn bộ nền văn minh” của Iran nếu chính phủ nước này không đồng ý với các yêu cầu của ông trước tối hôm đó. Ông kết thúc bài đăng bằng câu “Chúa phù hộ cho nhân dân Iran vĩ đại!”
Đức Giáo Hoàng Lêô XIV gọi mối đe dọa đối với nền văn minh của Tổng thống Trump là “thực sự không thể chấp nhận được” trước khi kêu gọi công dân của “tất cả các quốc gia liên quan” liên hệ với đại diện của họ và kêu gọi hòa bình. Những phát biểu gây chú ý này được đưa ra sau nhiều tuần Đức Giáo Hoàng Lêô liên tục chỉ trích chiến tranh nói chung, và ngầm chỉ trích Hoa Kỳ nói riêng.
Trong thông điệp Phục Sinh, Đức Giáo Hoàng tuyên bố “những ai có vũ khí hãy hạ vũ khí xuống!” và kêu gọi tổ chức buổi cầu nguyện cho hòa bình vào ngày 11 tháng 4 tại Đền Thờ Thánh Phêrô. Tương tự, vào Chúa nhật Lễ Lá, trong Thánh lễ tại Quảng trường Thánh Phêrô, Đức Giáo Hoàng Lêô nói rằng Chúa “không lắng nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến”. Đức Giáo Hoàng Lêô cũng hoan nghênh những báo cáo về lệnh ngừng bắn trong cuộc xung đột.
Tòa Bạch Ốc cho biết trong một tuyên bố gửi cho Religion News Service vào ngày 8 tháng 4 rằng các hành động chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump “đã làm cho thế giới an toàn hơn, ổn định hơn và thịnh vượng hơn”, đồng thời nói thêm rằng tổng thống đã nhận được sự ủng hộ của các cử tri Công Giáo vào năm 2024 và rằng “chính quyền của Tổng thống có mối quan hệ tích cực với Vatican, điều này đã được củng cố khi Phó Tổng thống Vance tham dự thánh lễ nhậm chức của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV năm ngoái”.
Theo tuyên bố từ Phó Thư ký báo chí chính của Tòa Bạch Ốc, Anna Kelly, “Tổng thống đã làm nhiều hơn bất kỳ người tiền nhiệm nào của mình để cứu sống người dân và giải quyết các xung đột toàn cầu, và sau khi hoàn thành các mục tiêu quân sự của ông ở Iran, ông hy vọng rằng thỏa thuận đang được thảo luận có thể dẫn đến một nền hòa bình lâu dài ở Trung Đông.”
Tổng thống Trump cũng vấp phải sự phản đối từ giới tôn giáo vì một bài đăng khác trên Truth Social vào Chúa Nhật Phục Sinh, trong đó có những lời đe dọa đến cơ sở hạ tầng ở Iran - một quốc gia đa số theo đạo Hồi - trước khi kết luận bằng câu “Ngợi khen Allah”. Hội đồng Quan hệ Hồi giáo Mỹ, gọi tắt là CAIR đã lên án những phát ngôn này, cáo buộc tổng thống chế nhạo đạo Hồi.
Những bình luận từ các quan chức khác trong chính quyền và các đồng minh của họ cũng đã gây ra làn sóng phản đối. Phần lớn những lời lẽ mang tính tôn giáo đến từ Hegseth, người đã cải đạo vào một truyền thống Tin Lành Cải cách nhỏ gắn liền với Doug Wilson, một mục sư gây tranh cãi ở Idaho và tự nhận mình là người theo chủ nghĩa dân tộc Kitô giáo. Đó là một cộng đồng từ lâu đã pha trộn ngôn ngữ tôn giáo với thuật ngữ bạo lực và hiếu chiến. Khi nhà thờ của Wilson ra mắt một buổi lễ thờ phượng mới ở Washington, DC, năm ngoái, người thuyết giảng bài giảng Chúa Nhật đầu tiên — được thực hiện khi Hegseth có mặt trong hàng ghế — đã mở đầu bài phát biểu của mình bằng tuyên bố: “Chiến tranh là thờ phượng”.
Về phần mình, Hegseth lại chọn cách ngược lại, lồng ghép những lời kêu gọi tôn giáo vào bài diễn văn quân sự của ông. Tại một buổi lễ cầu nguyện tháng trước ở Ngũ Giác Đài — một sự kiện định kỳ hàng tháng do chính Hegseth tổ chức — vị Bộ trưởng đã đọc một lời cầu nguyện, mà ông cho biết ban đầu được một vị mục sư quân đội giấu tên dâng lên thay mặt các binh lính ngay trước khi họ bắt giữ Tổng thống Venezuela lúc bấy giờ là Nicolás Maduro.
“Nguyện xin cho mỗi viên đạn đều trúng đích kẻ thù của sự công chính và quốc gia vĩ đại của chúng ta,” Hegseth cầu nguyện. “Xin ban cho họ sự khôn ngoan trong mọi quyết định, sức chịu đựng cho những thử thách phía trước, sự đoàn kết vững chắc và sức mạnh hành động áp đảo chống lại những kẻ không đáng được khoan dung.”
Việc kết hợp giữa đức tin và chiến tranh đã được ít nhất một số đồng minh tôn giáo của Tổng thống Trump hoan nghênh. Trong số đó có Franklin Graham, người đã dẫn đầu một buổi cầu nguyện tại buổi họp mặt Lễ Phục Sinh ở Tòa Bạch Ốc hồi đầu tháng này, trong đó ông so sánh Tổng thống Trump với nhân vật Esther trong Kinh Thánh, người đã cứu những người Do Thái đồng bào của mình ở Ba Tư cổ đại - nay là Iran.
“Chúa Cha đã gầy dựng lên Esther để cứu dân tộc Do Thái,” Graham nói. “Người Iran, chế độ độc ác của chính phủ này muốn giết hại mọi người Do Thái và hủy diệt họ bằng bom nguyên tử. Nhưng Chúa Cha đã gầy dựng lên Tổng thống Trump. Chúa Cha đã gầy dựng lên ông ấy cho thời điểm như thế này. Và lạy Chúa Cha, chúng con cầu xin Chúa ban cho ông ấy chiến thắng.”
Sự bất bình về tôn giáo trước những lời lẽ như vậy đã thể hiện rõ bên ngoài Tòa Bạch Ốc vào đầu tháng Tư, khi một nhóm giáo sĩ tập hợp lại để biểu tình phản đối chiến tranh. Nhóm này bao gồm các giáo sĩ Kitô giáo và Do Thái cũng như giám mục địa phương của Giáo hội Tin Lành Lutheran ở Mỹ, do Mục sư William Barber dẫn đầu, một nhà hoạt động chống đói nghèo nổi tiếng và là mục sư của Giáo hội Môn đệ của Chúa Kitô, đồng thời là giảng viên tại Trường Thần học Yale.
“Thật đáng xấu hổ khi những người theo chủ nghĩa dân tộc tôn giáo như Franklin Graham và nhiều người khác gọi Tổng thống Trump và những kẻ đồng lõa của ông ta trong Quốc hội, cũng như các thành viên Nội các của ông ta, là 'những nhà lãnh đạo do Chúa phái đến'“, Barber nói tại buổi gặp mặt. “Tôi rất vui vì Kinh Thánh đã sửa sai điều đó. Vì Kinh Thánh chép rằng: 'Phúc cho những người kiến tạo hòa bình, vì họ sẽ được gọi là con cái của Thiên Chúa.'“
Trong một cuộc phỏng vấn riêng với Religion News Service sau đó cùng ngày, Barber thậm chí còn gay gắt hơn.
“Không có cơ sở kinh thánh nào, không có lời chứng nào của Chúa Giêsu hay các tiên tri nào phù hợp với những gì Hegseth nói, cũng như những gì Franklin Graham nói và những gì Tổng thống Trump đang nói,” ông nói.
Ông Barber cho biết ông dự định sẽ lên tiếng chỉ trích việc chính quyền viện dẫn lý do tôn giáo để biện minh cho cuộc chiến – cũng như chính bản thân cuộc chiến – càng thường xuyên càng tốt. Cuộc biểu tình đã trở thành một cuộc biểu tình “Thứ Hai Đạo Đức” hàng tuần do các tín hữu dẫn đầu bên ngoài Tòa Bạch Ốc, và các nhà tổ chức cho biết cuộc biểu tình này sẽ tiếp tục cho đến khi chiến tranh kết thúc.
Source:National Catholic Reporter