Tạp chí Crux ngày 26 tháng 8 năm 2024, tường trình rằng trái với người Công Giáo Ukraine, Đức Phanxicô bác bỏ lệnh cấm đối với Giáo hội do Nga hậu thuẫn.
![](/pics/angelus.jpg)
Mặc dù không nêu tên cụ thể, Đức Phanxicô đã xuất hiện vào Chúa Nhật để chỉ trích một luật mới ở Ukraine hạn chế các hoạt động của Giáo hội Chính thống giáo Nga, một biện pháp đã nhận được sự ủng hộ từ chính đàn chiên Công Giáo của ngài tại quốc gia này.
“Khi nghĩ về các luật mới được thông qua tại Ukraine, tôi lo ngại cho quyền tự do của những người cầu nguyện, bởi vì những người thực sự cầu nguyện luôn cầu nguyện cho tất cả mọi người,” Đức Phanxicô phát biểu trong bài phát biểu khi đọc kinh Truyền Tin vào buổi trưa Chúa Nhật ngày 25 tháng 8.
“Người ta không phạm tội vì cầu nguyện,” Đức Giáo Hoàng nói. “Nếu ai đó phạm tội với dân tộc mình, người đó sẽ phải chịu tội, nhưng người đó không thể phạm tội vì đã cầu nguyện.”
“Hãy để những người muốn cầu nguyện được cầu nguyện trong nơi mà họ coi là nhà thờ của mình,” Đức Phanxicô nói. “Xin đừng để bất cứ nhà thờ Kitô giáo nào bị bãi bỏ trực tiếp hoặc gián tiếp. Không được đụng đến nhà thờ!”
Phát biểu của Đức Giáo Hoàng được đưa ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chính thức ký Luật 8371, một biện pháp được quốc hội nước này thông qua, cấm các hoạt động của Giáo hội Chính thống giáo Nga tại Ukraine và cấm mọi hoạt động của bất cứ tổ chức tôn giáo nào có liên hệ với Moscow.
Theo các báo cáo của phương tiện truyền thông, 265 nghị sĩ đã bỏ phiếu cho dự luật có tên chính thức là “Về việc bảo vệ trật tự hiến pháp trong phạm vi hoạt động của các tổ chức tôn giáo”, trong khi chỉ có 29 người bỏ phiếu chống và 4 người khác bỏ phiếu trắng. Theo các điều khoản của luật, các giáo xứ và cộng đồng đan viện của giáo hội do Nga hậu thuẫn sẽ có 9 tháng để cắt đứt quan hệ với Moscow và liên kết với một tín phái Ukraine.
Chính phủ Ukraine lần đầu tiên đưa ra biện pháp này vào tháng 1 năm 2023 và kể từ đó đã gây ra một cuộc tranh luận rộng rãi trên hoàn cầu về quyền tự do tôn giáo và quốc phòng.
Những bình luận của Đức Phanxicô cũng được đưa ra chỉ một ngày sau khi Đức Thượng phụ Kirill của Moscow, người đứng đầu Giáo hội Chính thống giáo Nga, đã kêu gọi Đức Giáo Hoàng và các nhà lãnh đạo tôn giáo thế giới khác "lên tiếng bảo vệ những tín hữu bị đàn áp của Giáo hội Chính thống giáo Ukraine".
Khi tỏ ra thông cảm với những phản đối của Nga, Đức Phanxicô có thể có nguy cơ xa lánh các thành viên trong cộng đồng Công Giáo của chính mình tại Ukraine. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Đức Tổng Giám Mục Sviatoslav Shevchuk, người đứng đầu Giáo Hội Công Giáo Hy Lạp Ukraine, Giáo Hội Công Giáo lớn nhất trong số 23 Giáo Hội Công Giáo phía đông, đã bảo vệ luật mới như một biện pháp phòng vệ chống lại việc Nga sử dụng tôn giáo như một "vũ khí hướng thần kinh"[ neurotropic weapon].
Shevchuk cho biết luật này bảo vệ chống lại hệ tư tưởng "hòa bình của Nga", liên quan đến hệ tư tưởng "thế giới Nga". Ngài cho biết mặc dù luật này nên bảo vệ quyền tự do tôn giáo khỏi sự thao túng, nhưng "điều quan trọng là phải giám sát cách thức thực hiện luật này trong thực hành".
Giáo hội Chính thống giáo Ukraine (OCU) và Hội đồng các nhà thờ và tổ chức tôn giáo Ukraine cũng ủng hộ biện pháp này.
"Tòa Thượng phụ Moscow biện minh cho các cuộc tàn sát và hạn chế quyền tự do tôn giáo, tra tấn và giết hại các linh mục và mục sư, và vô tình chà đạp lên các chỉ dẫn của Chúa và các chuẩn mực cơ bản của đạo đức phổ quát", hội đồng cho biết trong một tuyên bố.
Đáp lại lời chỉ trích của Đức Giáo Hoàng vào hôm Chúa Nhật, đại sứ quán Ukraine tại Tòa thánh đã nói với các phóng viên rằng những bình luận của ngài là không có cơ sở vì luật mới không can thiệp vào khả năng cầu nguyện riêng tư của bất cứ ai theo ý muốn.
Luật sư người Mỹ đã nghỉ hưu Peter Anderson, người theo dõi các vấn đề trong thế giới Chính thống giáo, cho rằng phản ứng đó không đầy đủ.
"Đúng là luật không ngăn cấm mọi người cầu nguyện tại nhà của họ. Tuy nhiên, họ có thể sẽ không thể cầu nguyện tại nhà thờ của chính họ", Anderson cho biết, gọi những bình luận của Đức Giáo Hoàng là "hoàn toàn đúng" khi ngài nhấn mạnh rằng không nên động đến nhà thờ.
Anderson cho biết, do chi nhánh tại Ukraine không có thẩm quyền thay đổi hiến chương của Giáo hội Chính thống giáo Nga nên luật mới có khả năng sẽ giải thể chi nhánh này và chuyển tài sản cho các nhà thờ được Kyiv hậu thuẫn.