Phương Tây phải chứng minh rằng họ có thể tồn tại lâu hơn Nga ở Ukraine
![](/pics/ukraine.jpg)
Dan Altman, trên tạp chí Foreign Affairs, ngày 12 tháng 6 năm 2024, cho rằng hai ý tưởng chi phối các cuộc thảo luận về cách đưa cuộc chiến ở Ukraine đến gần hơn với hồi kết: Phương Tây nên gây sức ép buộc Ukraine phải nhượng bộ Nga hoặc ủng hộ nỗ lực giành chiến thắng trên chiến trường của Ukraine. Cả hai cách tiếp cận đều thừa nhận đúng rằng các cuộc đàm phán sẽ vẫn vô ích cho đến khi hoàn cảnh thay đổi buộc một bên phải chấp nhận các điều khoản hòa bình mà bên đó từ chối ngày hôm nay. Tuy nhiên, không có cách tiếp cận nào có thể chấm dứt chiến tranh.
Việc không cung cấp vũ khí cho Ukraine cuối cùng có thể buộc nước này phải nhượng bộ Nga như một phần trong nỗ lực tuyệt vọng nhằm chấm dứt chiến tranh, nhưng những người ủng hộ cách tiếp cận này lại bỏ qua cách nó cũng sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu chiến tranh của Nga. Moscow sẽ phản ứng với những lợi thế quân sự mới tìm thấy của mình bằng cách tăng gấp đôi các yêu cầu cực đoan nhất của mình—thêm nhiều lợi ích lãnh thổ ở những nơi như Kharkiv và Odessa, thay đổi chế độ, phi quân sự hóa, v.v. Bất cứ thiện chí nào của Kyiv trong việc nhượng bộ sẽ bị bù đắp bởi các mục tiêu chiến tranh mới mở rộng của Moscow. Kết quả sẽ là Nga giành được lợi thế trên chiến trường, chứ không phải hòa bình.
Tương tự như vậy, mặc dù việc Quốc hội Hoa Kỳ thông qua muộn khoản viện trợ 61 tỷ đô la cho Ukraine nên được ăn mừng, nhưng khả năng nó sẽ làm tăng diện tích lãnh thổ mà Ukraine nắm giữ sau một năm nữa hơn là chấm dứt chiến tranh. Ngay cả trong trường hợp tốt nhất là cuộc phản công của Ukraine giải phóng các khu vực rộng lớn, Nga có thể sẽ tiếp tục chiến đấu. Việc cung cấp đủ sự hỗ trợ cho Ukraine để đánh bại các cuộc tấn công đang diễn ra của Nga là điều cần thiết, nhưng nó sẽ không chấm dứt chiến tranh.
Để chấm dứt chiến tranh theo các điều khoản có thể chấp nhận được, cần phải có nhiều hơn nữa. Chiến lược của phương Tây không nên chỉ dựa trên việc xác định nhu cầu vũ khí trước mắt của Ukraine. Tập trung vào hiện tại là điều dễ hiểu khi Ukraine chiến đấu để ngăn chặn lực lượng Nga trên nhiều mặt trận, nhưng điều đó sẽ không bao giờ là đủ. Nếu các nhà lãnh đạo Nga tin rằng họ sẽ chiến thắng cuối cùng, thì họ sẽ tiếp tục chiến đấu. Việc định hình lại phép tính dài hạn của Moscow cũng quan trọng như việc giành chiến thắng trong các trận chiến ngày nay. Thay đổi phép tính đó đòi hỏi phải đầu tư để mở rộng sản xuất vũ khí và đạn dược đủ lớn để thuyết phục Moscow rằng phương Tây sẽ sản xuất nhiều hơn Nga trong những năm tới. Mục tiêu là khiến các nhà lãnh đạo Nga lo sợ về một cuộc chiến tranh kéo dài. Nỗi sợ đó rất quan trọng để tránh một cuộc chiến tranh.
ĐÂY KHÔNG PHẢI LÀ MỘT CHUYỆN THÁU CÁY
Chìa khóa để chấm dứt chiến tranh là thay đổi kỳ vọng của Moscow về việc nỗ lực chiến tranh của họ sẽ diễn ra như thế nào trong ba, năm và thậm chí tám năm nữa. Tác động đến nhận thức tồn tại trong tâm trí các nhà lãnh đạo Nga nên là mục tiêu chính của chiến lược phương Tây. Mặc dù không có loại thuốc chữa bách bệnh nào có thể biến đổi ngay lập tức những kỳ vọng này, nhưng vẫn có thể làm nhiều hơn nữa để bắt đầu làm xói mòn sự lạc quan của Nga.
Việc xây dựng một chiến lược như vậy đòi hỏi phải hiểu lý do tại sao các nhà lãnh đạo Nga vẫn tiếp tục mong đợi chiến thắng ngay cả khi có những sự đảo ngược chiến trường nghiêm trọng vào năm 2022 và 2023. Mặc dù về bản chất, việc xuyên thủng bầu không khí bí mật và tuyên truyền bao quanh Điện Kremlin là một thách thức, nhưng lựa chọn tốt nhất là giới lãnh đạo Nga đang đặt niềm tin vào sức bền bỉ lớn hơn của đất nước. Moscow tin rằng họ có thể tồn tại lâu hơn ý chí chiến đấu của Ukraine hoặc—nhiều khả năng hơn—ý chí ủng hộ nỗ lực chiến tranh của Ukraine của phương Tây. Người dân Ukraine và các nhà lãnh đạo của họ vẫn kiên định chiến đấu đến chiến thắng bất chấp mọi giá. Mặc dù Ukraine phải chứng minh khả năng liên tục bổ sung quân số bằng cách tuyển dụng và huấn luyện những người lính mới, nhưng mắt xích yếu mà các nhà lãnh đạo Nga đặt hy vọng vào rất có thể là phương Tây. Miễn là họ tin rằng sự ủng hộ của phương Tây cuối cùng sẽ giảm đi, thì khả năng họ từ bỏ tham vọng chinh phục nhiều lãnh thổ Ukraine hơn là rất thấp. Do đó, phương Tây phải chứng minh một cách rõ ràng rằng sức bền bỉ của họ vượt quá kỳ vọng của Nga.
Về bản chất, việc định hình lại kỳ vọng của Nga là một vấn đề về tín hiệu. Nó đòi hỏi một điều mà các học giả đã nghiên cứu từ lâu: tín hiệu quyết tâm đưa ra những cam kết đáng tin cậy. Sự lạc quan ban đầu của các học giả về sự dễ dàng thực hiện điều này cuối cùng đã nhường chỗ cho sự hiểu biết tốt hơn về những khó khăn của nó; đặc biệt, có một động cơ rõ ràng để nói dối. Trong trường hợp của Ukraine, phương Tây có mọi lý do để tuyên bố rằng họ sẽ ủng hộ Kyiv miễn là cần thiết, bất kể điều này có đúng hay không, và các nhà lãnh đạo Nga biết điều này. Để vượt qua vấn đề này, cần phải gửi những tín hiệu đủ tốn kém để chỉ có phương Tây có quyết tâm cao mới gửi chúng. Có ba cách tiếp cận cơ bản để gửi những tín hiệu như vậy.
Việc định hình lại phép tính dài hạn của Moscow cũng quan trọng như việc giành chiến thắng trong các trận chiến ngày nay.
Đầu tiên, các nhà lãnh đạo phương Tây có thể củng cố cam kết của họ đối với Ukraine bằng cách tăng chi phí mà họ sẽ phải chịu nếu Ukraine thất bại, do đó củng cố động lực của họ để tránh kết cục đó. Cách chính để thực hiện điều này là công khai cam kết ủng hộ Ukraine, khiến các nhà lãnh đạo xấu hổ và gây tổn hại đến danh tiếng quốc gia nếu Nga giành chiến thắng trong cuộc chiến. Theo hướng này, Tổng thống Joe Biden thường tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ ủng hộ Ukraine “cho đến khi nào cần thiết”. Tuy nhiên, vấn đề là Nga biết rằng số phận của Ukraine không phải là vấn đề quyết định trong các cuộc bầu cử của Hoa Kỳ và Biden không có khả năng ràng buộc một tổng thống Cộng hòa tương lai vào chính sách của mình. Những tuyên bố về sự ủng hộ lâu dài là đáng giá, nhưng sức mạnh bền bỉ của phương Tây phải là nhiều hơn một khẩu hiệu.
Các phương pháp cam kết ủng hộ Ukraine mạnh mẽ hơn đi kèm với rủi ro leo thang mà hầu hết các nhà lãnh đạo phương Tây sẽ không chấp nhận. Ví dụ, vào tháng 2, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đề cập đến khả năng triển khai các đơn vị chiến đấu phương Tây đến Ukraine—khiến quân đội NATO có nguy cơ tiềm tàng và tạo áp lực can thiệp trực tiếp vào cuộc chiến nếu lực lượng Nga tiếp tục tiến quân—nhưng ông nhận được rất ít sự ủng hộ từ các thành viên NATO khác.
Thứ hai, các nhà lãnh đạo phương Tây có thể ra dấu quyết tâm bằng cách tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ukraine. Nếu sự hỗ trợ đó đủ tốn kém hoặc đủ rủi ro, thì về nguyên tắc, nó ra dấu quyết tâm với Nga trong khi làm nghiêng cán cân quân sự về phía Ukraine. Cùng với việc đưa ra các cam kết, phương pháp ra dấu hiệu này củng cố chính sách hiện tại và đã chứng minh được tầm quan trọng đối với quốc phòng của Ukraine, nhưng cũng không đủ để đạt được tiến triển hướng tới chấm dứt chiến tranh. Thêm vào đó, cách tiếp cận này cũng có những hạn chế. Điều từng gây tranh cãi không cần thiết giờ đã rõ ràng: việc trang bị vũ khí cho Ukraine không gây ra nhiều rủi ro chiến tranh với Nga. Và năng lực hỗ trợ trực tiếp của phương Tây đối với Ukraine—kho vũ khí và tiềm năng sản xuất hiện tại của nước này—quá nhỏ để có thể đảo ngược kỳ vọng của Nga. Việc tiếp tục hỗ trợ này là cần thiết, nhưng việc duy trì các chính sách hiện tại sẽ không thay đổi được các tính toán của Nga về tương lai của cuộc chiến.
Do đó, phương Tây nên chuyển hướng sang nhấn mạnh hơn vào cách tiếp cận thứ ba để ra dấu quyết tâm. Đây là tín hiệu thông qua khoản thanh toán ban đầu—trong trường hợp này, thanh toán trước bằng cách đầu tư nhiều hơn vào sản xuất vũ khí và đạn dược ngày nay. Khoản thanh toán ban đầu cho một ngôi nhà khiến cam kết trả nợ thế chấp đáng tin cậy hơn đối với ngân hàng. Tương tự như vậy, khoản thanh toán ban đầu để hỗ trợ Ukraine chứng tỏ sự sẵn sàng trả chi phí cao hơn ngay bây giờ và khiến phương Tây tin tưởng hơn vào việc hỗ trợ Ukraine sau này, vì việc làm như vậy sẽ tiết kiệm hơn khi các nhà máy đi vào hoạt động.
ĐỐI TÁC TRONG VŨ KHÍ
Để định hình lại nhận thức của người Nga và đưa Moscow vào bàn đàm phán, Hoa Kỳ và Châu Âu nên đầu tư công khai, rõ ràng vào việc mở rộng sản xuất vũ khí và đạn dược để chuẩn bị cho một cuộc chiến có thể kéo dài nhiều năm nữa. Các nhà máy mới, tăng sản lượng, đơn đặt hàng dài hạn và kế hoạch nhiều năm chứng minh sức mạnh bền bỉ theo cách mà lời nói không thể làm được. Việc gần đây khai trương một nhà máy General Dynamics mới ở Texas để sản xuất đạn pháo 155 mm là một bước đi đúng hướng và là ví dụ về loại chính sách có thể tạo ra sự khác biệt thực sự nếu được mở rộng hơn nữa. Mục tiêu là thay đổi nhận thức của người Nga về quyết tâm của phương Tây trong việc hỗ trợ Ukraine trong một cuộc chiến dài. Các khoản đầu tư giả định và tài trợ trước cho sự hỗ trợ như vậy sẽ đóng góp nhiều nhất vào việc đạt được mục tiêu đó.
Những khoản đầu tư này sẽ khắc phục một sai sót nghiêm trọng trong chiến lược của phương Tây cho đến nay: đánh giá các quyết định về cách hỗ trợ Ukraine theo hướng đáp ứng các yêu cầu hiện tại trên chiến trường. Quan điểm này có vẻ hợp lý; nghĩa là, nếu chiến tranh kết thúc trước khi các nhà máy hoàn thành, người ta có thể coi chúng là sự lãng phí tài nguyên. Nhưng quan điểm này là sai. Thay vào đó, mọi đô la và euro sẽ được chi tiêu hợp lý. Thật vậy, kết thúc chiến tranh trước khi các nhà máy này đi vào hoạt động là cách lý tưởng để chúng hoàn thành mục đích của mình. Bản thân việc đầu tư vào sản xuất vũ khí quan trọng hơn nhiều so với các tác động trên chiến trường. Những khoản đầu tư như vậy là một tín hiệu mạnh mẽ về sức mạnh bền bỉ của phương Tây và việc gửi đúng tín hiệu có thể rút ngắn chiến tranh. Những gì thoạt nhìn có vẻ là năng lực dư thừa thực tế lại là điều cần thiết để thay đổi kỳ vọng của Nga về một cuộc chiến tranh dài.
Nền kinh tế kết hợp của NATO lớn gấp hàng chục lần so với Nga. Sẽ mất thời gian, nhưng NATO có thể bắt kịp và cuối cùng vượt qua sản lượng vũ khí của Nga với chi phí chấp nhận được.
Một chính sách như vậy có thể gợi lên nỗi sợ về một “cuộc chiến tranh mãi mãi” khác gợi nhớ đến những thất bại tốn kém của Hoa Kỳ ở Việt Nam, Afghanistan và Iraq, nhưng kết quả như vậy là không thể. Nội chiến và các cuộc nổi loạn thường kéo dài, nhưng các cuộc chiến tranh liên quốc gia cường độ cao như cuộc chiến giữa Nga và Ukraine thì khác. Danh sách chuẩn mà các học giả sử dụng cho thấy không có cuộc chiến tranh liên quốc gia nào kể từ ít nhất năm 1815 kéo dài hơn một thập niên. Chiến tranh Iran-Iraq kéo dài từ năm 1980 đến năm 1988, phần lớn là bế tắc tàn khốc. Cuộc xâm lược Trung Quốc năm 1937 của Nhật Bản, được cho là đánh dấu sự khởi đầu của Thế chiến II, đã kết thúc bằng sự đầu hàng của Nhật Bản vào năm 1945. Ngay cả các cuộc chiến tranh từ những thế kỷ trước như Chiến tranh Ba mươi năm và Chiến tranh Trăm năm, có tên gợi ý về xung đột kéo dài, trên thực tế bao gồm nhiều cuộc chiến liên tiếp, chứ không phải chiến tranh liên tục. Lịch sử này cho thấy rằng cuộc chiến ở Ukraine có khả năng kéo dài nhiều năm, chứ không phải nhiều thập niên. Việc loại bỏ Taliban là không thể, nhưng việc ngăn chặn Nga chiếm đóng nhiều vùng hơn của Ukraine thì có thể.
MỌI ĐỒNG EURO ĐỀU CÓ GIÁ TRỊ
Nhưng ngay cả những khoản đầu tư này cũng sẽ không đủ nếu Nga tin rằng các nhà lãnh đạo mới sẽ lên nắm quyền ở phương Tây và từ bỏ Ukraine. Việc vật lộn với nhận thức của Nga về chính trị trong nước của phương Tây cũng quan trọng như việc giải quyết kỳ vọng của Moscow về sản xuất vũ khí và đạn dược.
Các nền dân chủ có những ưu điểm và nhược điểm riêng biệt khi cố gắng ra dấu sự quyết tâm. Được thúc đẩy bởi quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí, các đảng đối lập quyết định ủng hộ hay phản đối các chính sách như cung cấp vũ khí cho Ukraine. Khi họ đưa ra sự ủng hộ, điều đó gửi đi một thông điệp mạnh mẽ rằng toàn bộ đất nước cam kết mạnh mẽ với chính sách đó. Các chế độ độc tài không có khả năng này. Nhưng khi phe đối lập bác bỏ chính sách, như nhiều đảng viên Cộng hòa đã làm ở Hoa Kỳ, điều này làm suy yếu các tín hiệu quyết tâm của quốc gia.
Do đó, không ai có thể làm nhiều hơn để thay đổi phép tính của Putin hơn các nhà lãnh đạo Cộng hòa được coi là ít cam kết nhất với Ukraine. Những tuyên bố rõ ràng về sự ủng hộ lâu dài đối với Ukraine từ các nhà lãnh đạo Cộng hòa sẽ có giá trị tối đa. Thật không may, nhiều nhà lãnh đạo này không cho thấy dấu hiệu nào cho thấy họ sẵn sàng thay đổi thái độ, điều đó có nghĩa là Moscow có lý do chính đáng để nghi ngờ sức mạnh bền bỉ của Hoa Kỳ. Những người phản đối Cộng hòa tại Hạ viện đã trì hoãn viện trợ của Hoa Kỳ cho Ukraine trong nhiều tháng và cuối cùng chỉ hơn một nửa đã bỏ phiếu chống lại. Mặc dù sự ủng hộ của Cộng hòa đối với Ukraine mạnh mẽ hơn ở Thượng viện, nhưng chỉ cần sự cản trở ở một viện là có thể ngăn chặn luật. Tất cả những điều này làm suy yếu các nỗ lực thể hiện sức mạnh bền bỉ.
Chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh lâu dài ở Ukraine là chìa khóa để tránh một cuộc chiến tranh như vậy.
Tệ hơn nữa, ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng hòa, Donald Trump, đã từng trả lời câu hỏi về việc tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ukraine bằng cách phàn nàn sai sự thật rằng “Chúng ta hiện không có đạn dược cho chính mình” – trước khi từ chối hứa rằng ông sẽ tiếp tục hỗ trợ của Hoa Kỳ và thậm chí từ chối nói rằng ông muốn Ukraine giành chiến thắng. Đây là những chỉ báo đáng báo động về những gì Trump có thể làm nếu ông thắng cử, nhưng thiệt hại còn cấp bách hơn thế vì chúng khuyến khích Moscow tiếp tục chiến đấu ngày hôm nay.
Đáng tiếc là không có con đường rõ ràng nào để kiềm chế sự lạc quan của Nga về chính trị đảng phái của Hoa Kỳ cho đến ít nhất là tháng 11, và có lẽ thậm chí không phải lúc đó. Nhưng sự phản đối của đảng Cộng hòa không nhất thiết phải là nguyên nhân gây ra sự tuyệt vọng hoàn toàn; thay vào đó, nó nên là lý do để châu Âu tăng gấp đôi nỗ lực của mình.
Mỗi đô la chi cho vũ khí cho Ukraine ngày hôm nay có giá trị bằng mỗi euro, nhưng mỗi đô la cam kết cho tương lai lại có giá trị ít hơn. Các nhà lãnh đạo Nga sẽ giảm bớt lời hứa về sự hỗ trợ của Hoa Kỳ trong tương lai miễn là họ vẫn hy vọng rằng viện trợ của Hoa Kỳ cuối cùng sẽ hết hạn. Do đó, con đường chắc chắn duy nhất để thay đổi kỳ vọng của Nga về một cuộc chiến tranh dài là châu Âu phải thực hiện các khoản đầu tư cần thiết để mở rộng sản xuất vũ khí. Điều này nên diễn ra trên khắp châu Âu, bao gồm cả Ukraine. Làm như vậy sẽ đảm bảo Ukraine – và thực tế là toàn bộ châu Âu – không bị Hoa Kỳ đình chỉ hỗ trợ trong thời gian dài. Nó cũng sẽ định vị tốt hơn cho phương Tây để cân bằng giữa Nga và một Trung Quốc đang trỗi dậy khi Hoa Kỳ chuyển trọng tâm quân sự sang Thái Bình Dương. Chỉ có các khoản đầu tư của châu Âu mới có thể buộc các nhà lãnh đạo Nga chấp nhận rằng sự hỗ trợ của phương Tây dành cho Ukraine sẽ vẫn mạnh mẽ miễn là chiến tranh vẫn tiếp diễn.
KỲ VỌNG LỚN
Chiến tranh xảy ra khi hai bên không đồng ý về việc ai sẽ chiến thắng, và ngoại giao để chấm dứt chiến tranh chỉ có thể thực hiện được sau khi những kỳ vọng đó hội tụ. Việc làm suy yếu lý do tại sao các nhà lãnh đạo Nga tin rằng họ cuối cùng sẽ chiến thắng là rất quan trọng để khiến họ chấp nhận một nền hòa bình mà họ không thích. Đó là lý do tại sao việc chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh kéo dài ở Ukraine là chìa khóa để tránh một cuộc chiến tranh như vậy.
Nếu không có các sự kiện thảm khốc trên chiến trường, cuộc chiến sẽ kết thúc tại bàn đàm phán. Vì cả Moscow và Kyiv đều không muốn nhượng bộ lãnh thổ mà các quốc gia tuyên bố là của riêng mình, nên cuộc chiến có nhiều khả năng sẽ kết thúc bằng lệnh ngừng bắn, một lệnh ngừng bắn có thể sụp đổ nhanh chóng hoặc kéo dài trong nhiều năm. Nền hòa bình mong manh này có thể giống như khu phi quân sự chia cắt Bắc Triều Tiên với Hàn Quốc hoặc Đường kiểm soát giữa Ấn Độ và Pakistan ở Kashmir.
Mục tiêu của những người ủng hộ Ukraine phải là hai mặt: mang lại lệnh ngừng bắn đó càng nhanh càng tốt với càng nhiều lãnh thổ càng tốt ở phía bên kia đường ranh giới của Ukraine. Để đạt được kết quả này đòi hỏi phải có sự làm giảm kỳ vọng của Nga về sức mạnh bền bỉ của phương Tây. Ukraine chỉ có thể giành chiến thắng khi các nhà lãnh đạo Nga lo lắng về việc cuộc chiến sẽ diễn ra như thế nào trong những năm tới. Phương Tây phải đầu tư để sản xuất đủ vũ khí và đạn dược để gieo rắc nỗi sợ hãi đó ở Moscow