MOSCOW - Lần đầu tiên, Liên Bang Nga đã thông báo mở phòng lưu trữ Quốc Tế Cộng Sản (Komintern) cho mọi người vào sau khi Liên Xô cũ tan rã.
Phòng lưu trữ Komintern tại Mátscơva có rất nhiều công văn và hồ sơ bằng 90 thứ tiếng khác nhau. Nhưng đối với những nhà nghiên cứu việc sử dụng những tài liệu đó vẫn không dễ, vì Cơ quan lưu trữ Liên Bang Nga đã gặp khó khăn quản lý hàng triệu công văn của Komintern.
Vừa qua, bộ phận mang tên “Kho lưu trữ Điện tử” (electronic archive) của Komintern bao gồm hơn một triệu công văn được chính thức ra mắt tại Mátscơva. “Kho lưu trữ điện tử” ghi trên đĩa CDrom và thuận tiện sử dụng để tìm được thông tin.
Việt Nam không quan tâm?
Các nước Pháp, Mỹ, Thụy Sĩ, Ý, Tây Ban Nha giúp đỡ tài trợ Cơ quan Lưu trữ nhà nước Liên Bang Nga xây dựng lưu trữ điện tử đó. Hôm nay, phía Nga đã giao CDrom với kho lưu trữ điện tử cho đại diện các nước nói trên. Đáng lưu ý rằng trong số đó không có đại diện Việt Nam.
Nhưng hiện nay, người bình thường vẫn phải đến thư viện của Cơ quan Lưu trữ nhà nước Liên Bang Nga để đọc những công văn điện tử đó, bởi vì CD-Roms chưa được bán tự do.
Tới đây Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Liên Bang Nga sẽ mở kho lưu trữ trên mạng (online) của Quốc Tế Cộng Sản, nhưng thời điểm cụ thể chưa được thông báo.
Cơ quan giáo dục hay tình báo?
Tất nhiên, khá nhiều công văn Komintern đề cập đến người Việt Nam sang Nga vào những năm 1920-1930 để học tư tưởng cộng sản. Chủ yếu, họ đã học tại “Đại Học Cộng Sản dành cho Những Người Lao Động Đông Phương mang tên Stalin,” gọi tất là KUTV, và “Trường Quốc Tế Leninit,” gọi tất là MLS.
Dù hai trường đó danh nghĩa là cơ quan giáo dục, nhưng thực ra KUTV và MLS đã tập trung đào tạo cán bộ cộng sản để họ có thể hoạt động bí mật ở khắp nơi. KUTV và MLS đều giữ chế độ bí mật tối đa.
Chẳng hạn, khi các sinh viên nước ngoài vào hai trường đó, họ đã bị tịch thu mọi giấy tờ riêng và được cấp hộ chiếu Liên Xô giả. Sinh viên KUTV và MLS bị cấm tiết lộ tên thật của mình và bắt buộc phải dùng bí danh.
Từ năm 1934, các sinh viên bị cấm làm quen với những ngưòi địa phương, gửi thư hoặc chụp ảnh. Mỗi sinh viên phải “soạn thảo” ít nhất 3 tiểu sử giả của mình.
Tất nhiên, người sáng lập Đảng Cộng sản Đông Dương đã đứng sau việc đào tạo cán bộ cộng sản Việt Nam tại KUTV. Hồ Chí Minh, tên Nga là Linov, không những đã học ở KUTV vào những năm 1923-1924, mà còn viết thư yêu cầu chính quyền Liên Xô cho phép gia nhập ngưòi Việt học ở KUTV.
Các cơ quan có thẩm quyền Liên Xô đã thỏa mãn yêu cầu của “Linov.” Chẳng hạn, mỗi sinh viên Việt Nam được cấp học bổng 140 rúp/tháng tức là cao hơn nhiều số vớI các sinh viên bình thường. Hơn nữa, từ năm 1925 trở lên mỗi sinh viên Việt Nam được cấp kinh phí 150 rúp vàng (số tiền khá lớn vào thời điểm đó) để mua vé sang Nga. “Linov” cũng dạy học ở KUTV vào những năm 1934-1938.
Ngoài "Linov" còn có những người Việt khác đã học ở KUTV và sau trở thành cán bộ then chốt của Đảng Cộng sản Đông Dương. Ví dụ như ông Trần Phú, bí danh là Likvei, đã học ở KUTV vào những năm 1927-1929.
Ông Dương Bạch Mai, tên Nga là Burov, đã học ở KUTV vào những năm 1929-1930. Ông Trần Văn Giàu, tên khác là Hồ Nam, đã học ở KUTV vào những năm 1930-1932. Theo tài liệu của Komintern, ngoài việc học và dạy ở KUTV ra Hồ Chí Minh và Trần Văn Giàu cũng dịch khá nhiều công trình của Lenin ra tiếng Việt.
Lý luận không có kinh tế
KUTV đã tập trung dạy tư tưởng cộng sản. Chẳng hạn, chương trình giảng dạy một năm bao gồm 120 giờ học chủ nghĩa Lenin, 100 giờ học lịch sử Quốc tế cộng sản, 120 giờ học cách tổ chức dân vận, 50 giờ học thời sự, 130 giờ học tiếng Pháp, mà không được học gì về kinh tế.
Một số sinh viên Việt Nam cũng được học ở trường quân sự Liên Xô. Ví dụ, Lê Hồng Phong, tên Nga là Litvinov, đã học ở KUTV vào những năm 1928-1931, trường quân sự tại Leningrad 1926-1927.
Mặc dù KUTV và MLS đã rất cố gắn giữ chế độ bí mật tối đa, nhưng kết qủa không được tốt lắm. Ví dụ, trong những năm 1932 và 1935 trong tổng số 35 ngưòi Việt đã học ở KUTV về Đông Dương thì 22 ngưòi bị cảnh sát Pháp bắt hoặc tình nguyên đầu hàng. Kết qủa là cảnh sát Pháp đã biết rất rõ về tình hình đào tạo cán bộ cộng sản Việt Nam tại KUTV.
Đến cuối thập kỷ 1930, vì những diễn biến quốc tế hoạt động của Komintern bị hạn chế và KUTV và MLS đều bị đóng cửa. Tổng cộng, hơn 60 ngưòi Việt đã tốt nghiệp KUTV và MLS.
Việc Cơ quan Lưu trữ Liên Bang Nga đã hoàn tất xây dựng lưu trữ điện tử của Quốc Tế Cộng Sản có thể giúp các nhà nghiên cứu biết thêm về giai đoàn ban đầu phong trào cộng sản ở Việt Nam.
Điều chắc chắn là Bộ Lưu trữ của Quốc Tế Cộng Sản vẫn có khá nhiều công văn về Việt Nam mà phía Nga chưa cho phép công bố.(bbc)
Phòng lưu trữ Komintern tại Mátscơva có rất nhiều công văn và hồ sơ bằng 90 thứ tiếng khác nhau. Nhưng đối với những nhà nghiên cứu việc sử dụng những tài liệu đó vẫn không dễ, vì Cơ quan lưu trữ Liên Bang Nga đã gặp khó khăn quản lý hàng triệu công văn của Komintern.
Vừa qua, bộ phận mang tên “Kho lưu trữ Điện tử” (electronic archive) của Komintern bao gồm hơn một triệu công văn được chính thức ra mắt tại Mátscơva. “Kho lưu trữ điện tử” ghi trên đĩa CDrom và thuận tiện sử dụng để tìm được thông tin.
Việt Nam không quan tâm?
Các nước Pháp, Mỹ, Thụy Sĩ, Ý, Tây Ban Nha giúp đỡ tài trợ Cơ quan Lưu trữ nhà nước Liên Bang Nga xây dựng lưu trữ điện tử đó. Hôm nay, phía Nga đã giao CDrom với kho lưu trữ điện tử cho đại diện các nước nói trên. Đáng lưu ý rằng trong số đó không có đại diện Việt Nam.
Nhưng hiện nay, người bình thường vẫn phải đến thư viện của Cơ quan Lưu trữ nhà nước Liên Bang Nga để đọc những công văn điện tử đó, bởi vì CD-Roms chưa được bán tự do.
Tới đây Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Liên Bang Nga sẽ mở kho lưu trữ trên mạng (online) của Quốc Tế Cộng Sản, nhưng thời điểm cụ thể chưa được thông báo.
Cơ quan giáo dục hay tình báo?
Tất nhiên, khá nhiều công văn Komintern đề cập đến người Việt Nam sang Nga vào những năm 1920-1930 để học tư tưởng cộng sản. Chủ yếu, họ đã học tại “Đại Học Cộng Sản dành cho Những Người Lao Động Đông Phương mang tên Stalin,” gọi tất là KUTV, và “Trường Quốc Tế Leninit,” gọi tất là MLS.
Dù hai trường đó danh nghĩa là cơ quan giáo dục, nhưng thực ra KUTV và MLS đã tập trung đào tạo cán bộ cộng sản để họ có thể hoạt động bí mật ở khắp nơi. KUTV và MLS đều giữ chế độ bí mật tối đa.
Chẳng hạn, khi các sinh viên nước ngoài vào hai trường đó, họ đã bị tịch thu mọi giấy tờ riêng và được cấp hộ chiếu Liên Xô giả. Sinh viên KUTV và MLS bị cấm tiết lộ tên thật của mình và bắt buộc phải dùng bí danh.
Từ năm 1934, các sinh viên bị cấm làm quen với những ngưòi địa phương, gửi thư hoặc chụp ảnh. Mỗi sinh viên phải “soạn thảo” ít nhất 3 tiểu sử giả của mình.
Tất nhiên, người sáng lập Đảng Cộng sản Đông Dương đã đứng sau việc đào tạo cán bộ cộng sản Việt Nam tại KUTV. Hồ Chí Minh, tên Nga là Linov, không những đã học ở KUTV vào những năm 1923-1924, mà còn viết thư yêu cầu chính quyền Liên Xô cho phép gia nhập ngưòi Việt học ở KUTV.
Các cơ quan có thẩm quyền Liên Xô đã thỏa mãn yêu cầu của “Linov.” Chẳng hạn, mỗi sinh viên Việt Nam được cấp học bổng 140 rúp/tháng tức là cao hơn nhiều số vớI các sinh viên bình thường. Hơn nữa, từ năm 1925 trở lên mỗi sinh viên Việt Nam được cấp kinh phí 150 rúp vàng (số tiền khá lớn vào thời điểm đó) để mua vé sang Nga. “Linov” cũng dạy học ở KUTV vào những năm 1934-1938.
Ngoài "Linov" còn có những người Việt khác đã học ở KUTV và sau trở thành cán bộ then chốt của Đảng Cộng sản Đông Dương. Ví dụ như ông Trần Phú, bí danh là Likvei, đã học ở KUTV vào những năm 1927-1929.
Ông Dương Bạch Mai, tên Nga là Burov, đã học ở KUTV vào những năm 1929-1930. Ông Trần Văn Giàu, tên khác là Hồ Nam, đã học ở KUTV vào những năm 1930-1932. Theo tài liệu của Komintern, ngoài việc học và dạy ở KUTV ra Hồ Chí Minh và Trần Văn Giàu cũng dịch khá nhiều công trình của Lenin ra tiếng Việt.
Lý luận không có kinh tế
KUTV đã tập trung dạy tư tưởng cộng sản. Chẳng hạn, chương trình giảng dạy một năm bao gồm 120 giờ học chủ nghĩa Lenin, 100 giờ học lịch sử Quốc tế cộng sản, 120 giờ học cách tổ chức dân vận, 50 giờ học thời sự, 130 giờ học tiếng Pháp, mà không được học gì về kinh tế.
Một số sinh viên Việt Nam cũng được học ở trường quân sự Liên Xô. Ví dụ, Lê Hồng Phong, tên Nga là Litvinov, đã học ở KUTV vào những năm 1928-1931, trường quân sự tại Leningrad 1926-1927.
Mặc dù KUTV và MLS đã rất cố gắn giữ chế độ bí mật tối đa, nhưng kết qủa không được tốt lắm. Ví dụ, trong những năm 1932 và 1935 trong tổng số 35 ngưòi Việt đã học ở KUTV về Đông Dương thì 22 ngưòi bị cảnh sát Pháp bắt hoặc tình nguyên đầu hàng. Kết qủa là cảnh sát Pháp đã biết rất rõ về tình hình đào tạo cán bộ cộng sản Việt Nam tại KUTV.
Đến cuối thập kỷ 1930, vì những diễn biến quốc tế hoạt động của Komintern bị hạn chế và KUTV và MLS đều bị đóng cửa. Tổng cộng, hơn 60 ngưòi Việt đã tốt nghiệp KUTV và MLS.
Việc Cơ quan Lưu trữ Liên Bang Nga đã hoàn tất xây dựng lưu trữ điện tử của Quốc Tế Cộng Sản có thể giúp các nhà nghiên cứu biết thêm về giai đoàn ban đầu phong trào cộng sản ở Việt Nam.
Điều chắc chắn là Bộ Lưu trữ của Quốc Tế Cộng Sản vẫn có khá nhiều công văn về Việt Nam mà phía Nga chưa cho phép công bố.(bbc)