PARIS - Tại tất cả các quốc gia thuộc Liên Hiệp Châu Âu mở rộng vào năm tới theo một số ước tính có tới vài trăm nghìn người Việt và gốc Việt. Việc đưa các nước thuộc khối XHCN Đông Âu trước vào EU cũng đặt ra một loạt câu hỏi về người Việt trong EU nói chung.

Người Việt ở châu Âu có những niềm hy vọng cũng như những lo ngại của họ trước sự kiện lịch sử này.

Nước Pháp vốn có cái nhìn truyền thống là đề cao phần Tây Âu nhưng xem ra e ngại về khối Đông Âu sắp gia nhập EU. Theo cộng tác viên Từ Lê của BBC Việt Ngữ từ Paris thì lo ngại là tâm lý chung trong người Pháp, kể cả những người Pháp gốc Việt.

Ông nói: "Tại các nước Đông Âu cũ thoát thai từ chế độ cộng sản, mặc dù họ đã có những cố gắng để theo kịp Tây Âu nhưng về các phương diện chính trị, luật pháp, họ vẫn còn rất lỏng lẻo, tùy tiện. Những thói quen của thời bao cấp còn lại".

Nhưng, mặt khác, theo ông Từ Lê một số nhỏ trí thức người Việt tại Pháp có hy vọng rằng một châu Âu thống nhất là cơ hội cho hai khối người Việt Nam gặp nhau.

Người Việt hội nhập cùng châu Âu

Theo ông, họ suy nghĩ về điều lợi và hại đối với cộng đồng người Việt châu Âu của việc khối Đông Âu gia nhập EU. Điều lợi theo họ là đây sẽ là một cơ hội cho những Việt toàn châu Âu có dịp trao đổi nhiều hơn, để san bằng đi những khác biết trong trình độ, san bằng sự chênh lệch, tiến tới một cộng đồng tương đối ngang nhau, trong còn cách biệt nữa.

Còn tại Đức, ông Phạm Đăng Hiếu làm việc cho đài phát thanh Multikulti ở Berlin cho rằng sau khi nước Đức thống nhất, người Việt thuyền nhân và người Việt công nhân lao động đã có cơ hội trao đổi, tiếp xúc nhưng vẫn còn như định kiến, dị biệt. Ông cho rằng việc mở rộng EU sẽ giúp người Việt thêm hiểu nhau hơn.

Theo ông thì "Người Việt thuyền nhân sẽ nhìn tấm gương các nước EU nhận vào các nước trước là cộng sản, chỉ trên cơ sở sự thống nhất cơ bản về nhân quyền, dân chủ. Sự kiện này sẽ tác động khiến họ cởi mở hơn".

Đi xa hơn nước về phía Đông, ông Lê Diễn Đức ở Warszawa tin rằng các tiêu chuẩn của EU được áp dụng vào Balan sẽ cải thiện tình hình của người Việt sống tại đây, kể cả những người không có hay chưa có giấy tờ cư trú.

Liên Hiệp Châu Âu tự hào là khác với một loạt các khối liên hiệp hay hiệu hội các quốc gia khác trên thế giới ở chỗ các quyền cơ bản của người dân được bảo vệ thực sự. Theo ông Phạm Đăng Hiếu thì các giá trị này cũng sẽ tác động người Việt từ các nước EU mới ở Đông Âu, nâng cao ý thức, hiểu biết về dân chủ và nhân quyền.

Vẫn còn hai cách nhìn

Hàng vạn người Việt sang Đông Âu trong một hoàn cảnh giống nhau nhưng nay có người sống trong EU, có người ở bên ngoài. Từ nước Nga, nơi có rất đông người Việt Nam đang sinh sống, ông Vũ Tiến, phụ trách tờ báo Nhân Hòa ở Maxcơva cho rằng đa số người Việt ở Nga chỉ lo làm ăn, không nghĩ gì đến những chuyện như EU, thậm chí còn sợ rằng nếu Nga gần lại với EU thì luật pháp sẽ chặt hơn và tình hình người Việt sẽ khó khăn hơn.

Nhưng một số người như riêng ông thì lại nghĩ khác. Ông ao ước rằng nếu Nga được vào EU thì người Việt có giấy tờ sẽ có cơ hội đi lại tự do hơn, giao thương và giá cả cũng ổn định, điều kiện làm ăn cũng sẽ tốt hơn.

Còn cái nhìn lo sợ từ nước Pháp rằng các nước Đông Âu còn lâu mới bằng được Tây Âu cho dù đã vào EU?

Đáp lại lo ngại đó là Vân Anh, một nữ sinh viên Việt Nam tại Balan. Cô tin tưởng về một châu Âu mới, trẻ trung hơn phần châu Âu già cỗi. Thậm chí Vân Anh còn tin rằng "Nước Balan, những thanh niên Balan và cả thanh niên người Việt sống ở Balan sẽ đem vào châu Âu già cỗi những ý tưởng mới". (bbc)