Mục vụ Giới Trưởng Thành người Việt tại Pháp: Đối thoại về những thách đố của các Cộng Đoàn
(Khóa gặp gỡ XII từ 01 đến 04/05/2008 tại La Pue, Poitiers)
III. NGÀY SUY XÉT VÀ ÐỐI THOẠI 03/05/2008
Ngày 01.05.2008, các đại biểu của 16 cộng đoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp đã trở về một làng nhỏ La Puye, miền trung nam nước Pháp để gặp gỡ nhau. Ngày 02/05/2008, họ đã cầu nguyện, hội học và trao đổi với nhau về hai vấn đề rất thiết thân với đời sống đức tin: những thách đố cho giáo hội hôm nay và những thách đố cho gia đình công giáo việt nam hôm nay.
Vẫn trong bầu khí cầu nguyện và trong tinh thần liên đới, ngày 03/05/2008, các đại biểu đã tiếp tục hội học và trao đổi. Nhưng hai đề tài này đòi các đại biểu phải suy xét nhiều hơn và đối thoại nhiều hơn, vì chúng dính liền với sự sinh tồn của các cộng đoàn và sự hạnh phúc của các gia đình. Hai đề tài đó là « Những thách đố cho các cộng đoàn công giáo việt nam hôm nay » và « Sự đối thoại cha mẹ - con cái ». Và vì là ngày áp chót của khóa gặp gỡ, cha Tổng Ðại Diện Hà Quang Minh đã tiên liệu kết thúc khóa hội học bằng một nghi thức « sai đi » và một « tối văn nghệ ».
1. NHỮNG THÁCH ÐỐ CHO CÁC CỘNG ÐOÀN CÔNG GIÁO VIỆT NAM TẠI PHÁP
Tác giả cuốn sách « Người Công Giáo Việt Nam tại Pháp, 1975-2005 », Sư huynh Trần Công Lao là người đã sinh sống với các Cộng đoàn CGVN tại Pháp từ 1978 và đã tham dự vào việc mục vụ của các cộng đoàn này, ở lãnh vực địa phương Saint-Etienne, cũng như ở lãnh vực Tuyên Úy Ðoàn và Ban Mục Vụ Giới Trưởng Thành. Ngài hiểu rất rõ về đời sống của các Cộng Ðoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp. Theo sư huynh, các Cộng Ðoàn Công Gáo Việt Nam tại Pháp gặp 4 thách đố quan trọng:
Thách đố cộng đoàn đức tin: Trong những năm đầu mới hội nhập (1975-1985), các sinh hoạt mục vụ các sinh hoạt mục vụ của các Cộng Ðoàn Công Giáo Việt Nam xem ra rất năng động, không ai chối cãi. Thánh lễ lúc nào cũng đông đảo, không những chỉ có người trưởng thành và thanh niên thiếu nữ, mà còn có các trẻ nhỏ, ngay cả những em bé còn nằm trong xe đẩy (cả gia đình). Nhưng nay, sau hơn 32 năm sống ở « quê hương thứ hai », cảnh đó rất hiếm thấy, hoặc không còn thấy nữa.
Thách đố cộng đoàn cầu nguyện: Tại Việt Nam, giáo dân không những có thói quen đọc kinh sáng tối trong mỗi gia đình, mà còn đặc biệt hơn nữa, vào các tháng Ba, Năm, Sáu, Mười, nhiều xứ đạo tổ chức đọc kinh chung tại nhà thờ. Người ta gọi đó là « làm việc tháng ». Dôi khi cũng mời những xứ đạo lân cận tham gia, để cuộc rước kiệu trở nên hoành tráng. Ðây là những tập quán tốt đẹp.
Nhưng nay qua Pháp, các sinh hoạt choán đường phố để rước kiệu như bên Việt Nam là vấn đề không thể thực hiện. Còn việc đọc kinh trong gia đình cũng gặp nhiều trở ngại: buổi sáng phải đi làm sớm, tối về chương trình truyền hình lôi kéo, vì suốt ngày làm việc ở hãng xưởng mệt nhọc, hay phải đi làm nhà hàng cơm, nên bỏ tập quán đọc kinh. Nếu gia đình còn tổ chức được, thì con cái cũng chẳng bao giờ tham dự, chúng (viện lý do) lo học bài, nhưng có khi dúi đầu vào Internet. Thách đố đáng lưu ý ở đây là các gia đình trong cộng đoàn Việt Nam hiện nay đã đánh mất tập quán đạo đức tốt đẹp trước đây, là việc cầu nguyện bằng sự đọc kinh tối sáng trong gia đình. Liệu có cách nào để phục hồi được không ?
Thách đố cộng đoàn tình thương: Nếu mọi người biết thực thi lời Chúa dậy, sống thương yêu đoàn kết như các cộng đoàn giáo hữu tiên khởi, thì mỗi cộng đoàn Việt Nam hiện nay sẽ là « một đại gia đìnhthánh ». Nhưng trong thực tế, nhiều cộng đoàn có những sự chia rẽ khá trầm trọng. Ðây là một thách đố đối với cộng đoàn, thách đố chia rẽ nội bộ.
Thách đố « sống còn » cho cộng đoàn chứng nhân: Vào những năm cuối 70 và đầu 80, các Cộng Ðoàn Công Giáo Việt Nam có giáo hữu đông đảo, đủ mọi thành phần, lứa tuổi, ngay cả những em bé, cũng được cha mẹ dắt theo. Nhưng bây giờ, 17 năm sau, thánh lễ chỉ còn một số người lớn tuổi tham dự. Lớp trẻ nhỏ và thanh niên nam nữ không thấy bóng dáng nữa. Tre già mà măng không mọc. Tuổi tác những người lớn này không cho phép trù liệu những gì lâu dài. Ðây là thách đốsống còn của các cộng đoàn thuộc loại nhỏ. Thêm vào đó, các cộng đoàn hạng nhỏ này còn thường gặp một khó khăn khác là sự vắng thiếu linh mục. Ðây cũng là một yếu tố khác của thách đố sống còn.
Trước bốn thách đố trên đây, các cộng đoàn loại nhỏ cần có bốn yếu tố giải đáp để duy trì và phát triển. Trước nhất, nếu được một chủ chăn năng nổ, trụ trì, nghĩa là luôn ở tại địa phương, thì dù nhỏ, cộng đoàn cũng sẽ có nhiều khởi sắc. Năng nổ, nghĩa là chủ chăn thăm viếng các gia đình, đi tìm con chiên, chứ không phải chờ con chiên đến, như khi còn ở Việt Nam khi xưa. Cùng với vị tuyên úy năng nổ, nếu cộng đoàn có Ban Ðại Diện tận tâm, đoàn kết, thì không những cộng đoàn được tồn tại, mà còn sẽ được phát triển. Và để cộng đoàn sống có tình nghĩa anh em trong cộng đoàn và với những người khác, từ tuyên úy đến giáo dân, cộng đoàn phải thực sự sống Ðức Tin, Ðức Cậy và Ðức Ái, ba nhân đức trụ cột của đạo công giáo.
2. ÐỐI THOẠI CHA MẸ - CON CÁI
Là Ðoàn Trưởng, Ðoàn Phó và Dự bị trưởng của Ðoàn Thiếu Nhi Thánh Thể « Kitô Vua », Anh Nha Ty, chị Vân Thiên và em Thiên Phúc đã đáp lời mời của Ðại Diện Tuyên Úy Ðoàn, bỏ Paris đến La Puye chia sẻ với các đại biểu các cộng đoàn về « (Những khó khăn) đối thoại Cha Mẹ - Con Cái ». Ðặc biệt những điểm sau đây đã được anh đoàn trưởng và chị đoàn phó nêu ra:
Cơ hội gặp gỡ và đối thoại ít oi. Trong cuộc sống hằng ngày, thời gian cha mẹ con cái sống chung, hiện diện, nói chuyện và trao đổi với nhau càng ngày càng ít. Qua những phút gặp gỡ vắn vỏi này, câu chuyện chỉ xoay quanh vài thông tin « Sao, hôm nay ở trường thế nào » ? « Làm bài được không » ? « Ăn uống cái gì » ? Sự đối thoại vì vậy hầu như không có. Thêm vào với những câu hỏi thông tin này, cha mẹ hay bảo con cái « phải làm cái này, không được làm cái kia ». Mà nếu con cái hỏi « tại sao vậy », thì cha mẹ hoặc không cắt nghĩa, hoặc chỉ bảo « mai mốt sẽ hiểu ».
Có những hiểu lầm do ngôn ngữ gây ra. Ở nhà ít, nói chuyện với nhau ít, con cái dần dần ít nói tiếng việt, quên dần tiếng việt, càng ngày càng ít hiểu tiếng việt. Trái lại tiếng tây, lại được nói nhiều. Trẻ sinh bên này, nhiều khi không thấy lý do phải nói tiếng việt. Khả năng tiếng việt kém, trẻ nói tiếng việt sai, cha mẹ hiểu lầm. Cha mẹ nói tiếng việt, trẻ không hiểu hết, đi đến chỗ hiểu lầm. Trẻ nói tiếng tây, cha mẹ không hiểu hết, lại một hiểu lầm nữa. Từ vấn đề tiếng nói, sự đối thoại, nếu có, giữa cha mẹ con cái gặp trở ngại về ngôn ngữ và ý tưởng.
Giáo dục nhiều cấm đoán hơn là đi về nguồn. Khi còn nhỏ, ở trong gia đình, con cái chỉ gặp cha mẹ. Chúng hoàn toàn nghe theo cha mẹ. Khi đi học, chúng tiếp xúc với nhà trường, với các trẻ nhỏ khác, chúng thấy mình có những điều phải giữ, khác với các trẻ khác, phải chào hỏi, phải thưa bẩm, phải đọc kinh, đi lễ,…chúng so sánh và dần dà khám phá ra những bó buộc của giáo dục việt nam và công giáo,… đôi khi chúng không hiểu tại sao phải giữ những bó buộc ấy. Lớn lên, đôi khi chúng bỏ bớt ! Ðiều quan trọng có lẽ là đi về nguồn, nghĩa là cần phải làm « tốt hơn », mà không nhất thiết « phải tốt như vầy, như nọ ».
Bắt học theo ý muốn của cha mẹ hơn là năng khiếu của con cái. Trong một lớp trẻ nhỏ việt nam, nếu hỏi chúng, mai sau lớn lên, các em sẽ làm gì ? 100% trả lời làm bác sĩ. Một vài em thấy ngượng, tìm câu trẻ lời khác, nhưng quanh quẩn cũng bảo sẽ làm kỹ sư, giáo sư, luật sư,..Cha mẹ cứ muốn con làm theo ý mình, học điều mình muốn, mà không để cho con chọn học cái nó thích và có năng khiếu.
Quá yêu dấu và mong chờ quá nhiều. Bố mẹ rất hãnh diện về con cái, hay kể con mình thế này, thế nọ, chê con người thế này thế kia. Ðể làm đẹp lòng cha mẹ, con cái phải gắng làm những điều cha mẹ muốn, tránh làm những điều làm cha mẹ mất mặt. Gánh thành nặng quá. Nhiều em, để tránh bị so sánh với con bà này, con ông kia, đã không đến cộng đoàn nữa. Con cái biết rằng cha mẹ thương mình rất nhiều, nhưng vì tình thương này, nhiều khi cha mẹ mong chờ quá nhiều nơi con cái. Tình thương này, đôi khi trở thành gánh nặng quá sức chịu đựng của con.
Cuộc đối thoại giữa ba bạn trẻ và các đại biểu các cộng đoàn càng ngày càng hào hứng và hấp dẫn, nhiều vấn đề khác đã được nêu lên, như sự chia cách về nếp sống giữa giáo hội và xã hội, sự giáo dục sinh lý, tình yêu quê hương dân tộc, sự gắn bó với cộng đoàn, những điều cần làm để đối thoại có nghĩa và hữu hiệu hơn, sự cung ứng những nhu cầu vật chất, sự cắt nghĩa cần thiết bằng những lời đơn sơ, sự thiếu sót về những nhu cầu học hiểu, nhu cầu tin tưởng, nhu cầu tôn trọng, nhu cầu bạn hữu, nhu cầu tự quyết, tự chủ, trách nhiệm…
3. NGHI THỨC SAI ÐI
Sau cơm tối và kinh tối, lợi dụng tối cuối cùng gặp nhau, cha Tổng Ðại Diện các tuyên úy Hà Quang Minh đã chủ sự một « nghi thức sai đi », như ngầm ý gửi các cán bộ lên đường truyền giáo. Ðây là một nghi thức mà các cha Thừa Sai Hải Ngoại Paris đã cử hành mỗi khi gởi đoàn thừa sai lên đường sang Viễn Ðông. Các đại diện các Cộng Ðoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp tối nay cũng bồn chồn không kém gì những thừa sai sắp lên đường. Họ như đang hát « bài ca tiễn người thừa sai lên đường », mà một thừa sai, Claude Charles Dallet (1829-1878), đã đặt lời và Charles Gounot (1818-1893) đã phổ nhạc.
Mở đầu nghi thức, cha Hà Quang Minh mời mọi người đứng dậy, nghe bài sai của Chúa, bài sai mà Chúa đã nhắn nhủ các Tông Ðồ khi xưa, trước khi về trời: « Mười một môn đệ đi tới miền Galilê, đến ngọn núi Ðức Giêsu đã truyền cho các ông đến. Khi thấy Người, các ông bái lạy, nhưng có mấy ông lại hoài nghi. Ðức Giêsu đến gần, nói với các ông: "Thầy đã được trao toàn quyền trên trời dưới đất. (19) Vậy anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, dạy bảo họ tuân giữ những điều Thầy đã truyền cho anh em. và đây, Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế" (Mathêu, 28,17-20).
Sau đó Cha Tổng Ðại Diện mời mỗi người lên hôn kính Tin Mừng của Chúa và nhận lãnh cây nến đốt sáng, như ngầm bảo « anh em hãy là ánh sáng thế gian ». Nghi thức đơn sơ, nhưng ý nghĩa và cảm động.
4. VĂN NGHỆ LIÊN ÐỚI
Sau nghi thức sai đi, bốn nhóm hội học đã biến thành bốn nhóm văn nghệ. Nhiều màn ca, vũ, kịch đã được trình diễn một cách đơn sơ mà đặm tình. Ðặc biệt màn Hát đối « Từ muôn phương, đàn chim Việt bay về La Puye » và hài kịch « Ðời sống gia đình cụ Cảnh » đã diễn tả những điều mà cuộc gặp gỡ khóa XII đã đặt ra với các đại biểu các cộng đoàn: « Những thách đố cho Giáo Hội, cho gia đình Việt Nam và cho Cộng Ðoàn Công Giáo Việt Nam ».
(Ngày 05 tháng 05 năm 2008)
(Khóa gặp gỡ XII từ 01 đến 04/05/2008 tại La Pue, Poitiers)
III. NGÀY SUY XÉT VÀ ÐỐI THOẠI 03/05/2008
Ngày 01.05.2008, các đại biểu của 16 cộng đoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp đã trở về một làng nhỏ La Puye, miền trung nam nước Pháp để gặp gỡ nhau. Ngày 02/05/2008, họ đã cầu nguyện, hội học và trao đổi với nhau về hai vấn đề rất thiết thân với đời sống đức tin: những thách đố cho giáo hội hôm nay và những thách đố cho gia đình công giáo việt nam hôm nay.
Vẫn trong bầu khí cầu nguyện và trong tinh thần liên đới, ngày 03/05/2008, các đại biểu đã tiếp tục hội học và trao đổi. Nhưng hai đề tài này đòi các đại biểu phải suy xét nhiều hơn và đối thoại nhiều hơn, vì chúng dính liền với sự sinh tồn của các cộng đoàn và sự hạnh phúc của các gia đình. Hai đề tài đó là « Những thách đố cho các cộng đoàn công giáo việt nam hôm nay » và « Sự đối thoại cha mẹ - con cái ». Và vì là ngày áp chót của khóa gặp gỡ, cha Tổng Ðại Diện Hà Quang Minh đã tiên liệu kết thúc khóa hội học bằng một nghi thức « sai đi » và một « tối văn nghệ ».
1. NHỮNG THÁCH ÐỐ CHO CÁC CỘNG ÐOÀN CÔNG GIÁO VIỆT NAM TẠI PHÁP
Tác giả cuốn sách « Người Công Giáo Việt Nam tại Pháp, 1975-2005 », Sư huynh Trần Công Lao là người đã sinh sống với các Cộng đoàn CGVN tại Pháp từ 1978 và đã tham dự vào việc mục vụ của các cộng đoàn này, ở lãnh vực địa phương Saint-Etienne, cũng như ở lãnh vực Tuyên Úy Ðoàn và Ban Mục Vụ Giới Trưởng Thành. Ngài hiểu rất rõ về đời sống của các Cộng Ðoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp. Theo sư huynh, các Cộng Ðoàn Công Gáo Việt Nam tại Pháp gặp 4 thách đố quan trọng: Thách đố cộng đoàn đức tin: Trong những năm đầu mới hội nhập (1975-1985), các sinh hoạt mục vụ các sinh hoạt mục vụ của các Cộng Ðoàn Công Giáo Việt Nam xem ra rất năng động, không ai chối cãi. Thánh lễ lúc nào cũng đông đảo, không những chỉ có người trưởng thành và thanh niên thiếu nữ, mà còn có các trẻ nhỏ, ngay cả những em bé còn nằm trong xe đẩy (cả gia đình). Nhưng nay, sau hơn 32 năm sống ở « quê hương thứ hai », cảnh đó rất hiếm thấy, hoặc không còn thấy nữa.
Thách đố cộng đoàn cầu nguyện: Tại Việt Nam, giáo dân không những có thói quen đọc kinh sáng tối trong mỗi gia đình, mà còn đặc biệt hơn nữa, vào các tháng Ba, Năm, Sáu, Mười, nhiều xứ đạo tổ chức đọc kinh chung tại nhà thờ. Người ta gọi đó là « làm việc tháng ». Dôi khi cũng mời những xứ đạo lân cận tham gia, để cuộc rước kiệu trở nên hoành tráng. Ðây là những tập quán tốt đẹp.
Nhưng nay qua Pháp, các sinh hoạt choán đường phố để rước kiệu như bên Việt Nam là vấn đề không thể thực hiện. Còn việc đọc kinh trong gia đình cũng gặp nhiều trở ngại: buổi sáng phải đi làm sớm, tối về chương trình truyền hình lôi kéo, vì suốt ngày làm việc ở hãng xưởng mệt nhọc, hay phải đi làm nhà hàng cơm, nên bỏ tập quán đọc kinh. Nếu gia đình còn tổ chức được, thì con cái cũng chẳng bao giờ tham dự, chúng (viện lý do) lo học bài, nhưng có khi dúi đầu vào Internet. Thách đố đáng lưu ý ở đây là các gia đình trong cộng đoàn Việt Nam hiện nay đã đánh mất tập quán đạo đức tốt đẹp trước đây, là việc cầu nguyện bằng sự đọc kinh tối sáng trong gia đình. Liệu có cách nào để phục hồi được không ?
Thách đố cộng đoàn tình thương: Nếu mọi người biết thực thi lời Chúa dậy, sống thương yêu đoàn kết như các cộng đoàn giáo hữu tiên khởi, thì mỗi cộng đoàn Việt Nam hiện nay sẽ là « một đại gia đìnhthánh ». Nhưng trong thực tế, nhiều cộng đoàn có những sự chia rẽ khá trầm trọng. Ðây là một thách đố đối với cộng đoàn, thách đố chia rẽ nội bộ.
Thách đố « sống còn » cho cộng đoàn chứng nhân: Vào những năm cuối 70 và đầu 80, các Cộng Ðoàn Công Giáo Việt Nam có giáo hữu đông đảo, đủ mọi thành phần, lứa tuổi, ngay cả những em bé, cũng được cha mẹ dắt theo. Nhưng bây giờ, 17 năm sau, thánh lễ chỉ còn một số người lớn tuổi tham dự. Lớp trẻ nhỏ và thanh niên nam nữ không thấy bóng dáng nữa. Tre già mà măng không mọc. Tuổi tác những người lớn này không cho phép trù liệu những gì lâu dài. Ðây là thách đốsống còn của các cộng đoàn thuộc loại nhỏ. Thêm vào đó, các cộng đoàn hạng nhỏ này còn thường gặp một khó khăn khác là sự vắng thiếu linh mục. Ðây cũng là một yếu tố khác của thách đố sống còn.
Trước bốn thách đố trên đây, các cộng đoàn loại nhỏ cần có bốn yếu tố giải đáp để duy trì và phát triển. Trước nhất, nếu được một chủ chăn năng nổ, trụ trì, nghĩa là luôn ở tại địa phương, thì dù nhỏ, cộng đoàn cũng sẽ có nhiều khởi sắc. Năng nổ, nghĩa là chủ chăn thăm viếng các gia đình, đi tìm con chiên, chứ không phải chờ con chiên đến, như khi còn ở Việt Nam khi xưa. Cùng với vị tuyên úy năng nổ, nếu cộng đoàn có Ban Ðại Diện tận tâm, đoàn kết, thì không những cộng đoàn được tồn tại, mà còn sẽ được phát triển. Và để cộng đoàn sống có tình nghĩa anh em trong cộng đoàn và với những người khác, từ tuyên úy đến giáo dân, cộng đoàn phải thực sự sống Ðức Tin, Ðức Cậy và Ðức Ái, ba nhân đức trụ cột của đạo công giáo.
2. ÐỐI THOẠI CHA MẸ - CON CÁI
Là Ðoàn Trưởng, Ðoàn Phó và Dự bị trưởng của Ðoàn Thiếu Nhi Thánh Thể « Kitô Vua », Anh Nha Ty, chị Vân Thiên và em Thiên Phúc đã đáp lời mời của Ðại Diện Tuyên Úy Ðoàn, bỏ Paris đến La Puye chia sẻ với các đại biểu các cộng đoàn về « (Những khó khăn) đối thoại Cha Mẹ - Con Cái ». Ðặc biệt những điểm sau đây đã được anh đoàn trưởng và chị đoàn phó nêu ra:
Cơ hội gặp gỡ và đối thoại ít oi. Trong cuộc sống hằng ngày, thời gian cha mẹ con cái sống chung, hiện diện, nói chuyện và trao đổi với nhau càng ngày càng ít. Qua những phút gặp gỡ vắn vỏi này, câu chuyện chỉ xoay quanh vài thông tin « Sao, hôm nay ở trường thế nào » ? « Làm bài được không » ? « Ăn uống cái gì » ? Sự đối thoại vì vậy hầu như không có. Thêm vào với những câu hỏi thông tin này, cha mẹ hay bảo con cái « phải làm cái này, không được làm cái kia ». Mà nếu con cái hỏi « tại sao vậy », thì cha mẹ hoặc không cắt nghĩa, hoặc chỉ bảo « mai mốt sẽ hiểu ».Có những hiểu lầm do ngôn ngữ gây ra. Ở nhà ít, nói chuyện với nhau ít, con cái dần dần ít nói tiếng việt, quên dần tiếng việt, càng ngày càng ít hiểu tiếng việt. Trái lại tiếng tây, lại được nói nhiều. Trẻ sinh bên này, nhiều khi không thấy lý do phải nói tiếng việt. Khả năng tiếng việt kém, trẻ nói tiếng việt sai, cha mẹ hiểu lầm. Cha mẹ nói tiếng việt, trẻ không hiểu hết, đi đến chỗ hiểu lầm. Trẻ nói tiếng tây, cha mẹ không hiểu hết, lại một hiểu lầm nữa. Từ vấn đề tiếng nói, sự đối thoại, nếu có, giữa cha mẹ con cái gặp trở ngại về ngôn ngữ và ý tưởng.
Giáo dục nhiều cấm đoán hơn là đi về nguồn. Khi còn nhỏ, ở trong gia đình, con cái chỉ gặp cha mẹ. Chúng hoàn toàn nghe theo cha mẹ. Khi đi học, chúng tiếp xúc với nhà trường, với các trẻ nhỏ khác, chúng thấy mình có những điều phải giữ, khác với các trẻ khác, phải chào hỏi, phải thưa bẩm, phải đọc kinh, đi lễ,…chúng so sánh và dần dà khám phá ra những bó buộc của giáo dục việt nam và công giáo,… đôi khi chúng không hiểu tại sao phải giữ những bó buộc ấy. Lớn lên, đôi khi chúng bỏ bớt ! Ðiều quan trọng có lẽ là đi về nguồn, nghĩa là cần phải làm « tốt hơn », mà không nhất thiết « phải tốt như vầy, như nọ ».
Bắt học theo ý muốn của cha mẹ hơn là năng khiếu của con cái. Trong một lớp trẻ nhỏ việt nam, nếu hỏi chúng, mai sau lớn lên, các em sẽ làm gì ? 100% trả lời làm bác sĩ. Một vài em thấy ngượng, tìm câu trẻ lời khác, nhưng quanh quẩn cũng bảo sẽ làm kỹ sư, giáo sư, luật sư,..Cha mẹ cứ muốn con làm theo ý mình, học điều mình muốn, mà không để cho con chọn học cái nó thích và có năng khiếu.
Quá yêu dấu và mong chờ quá nhiều. Bố mẹ rất hãnh diện về con cái, hay kể con mình thế này, thế nọ, chê con người thế này thế kia. Ðể làm đẹp lòng cha mẹ, con cái phải gắng làm những điều cha mẹ muốn, tránh làm những điều làm cha mẹ mất mặt. Gánh thành nặng quá. Nhiều em, để tránh bị so sánh với con bà này, con ông kia, đã không đến cộng đoàn nữa. Con cái biết rằng cha mẹ thương mình rất nhiều, nhưng vì tình thương này, nhiều khi cha mẹ mong chờ quá nhiều nơi con cái. Tình thương này, đôi khi trở thành gánh nặng quá sức chịu đựng của con.
Cuộc đối thoại giữa ba bạn trẻ và các đại biểu các cộng đoàn càng ngày càng hào hứng và hấp dẫn, nhiều vấn đề khác đã được nêu lên, như sự chia cách về nếp sống giữa giáo hội và xã hội, sự giáo dục sinh lý, tình yêu quê hương dân tộc, sự gắn bó với cộng đoàn, những điều cần làm để đối thoại có nghĩa và hữu hiệu hơn, sự cung ứng những nhu cầu vật chất, sự cắt nghĩa cần thiết bằng những lời đơn sơ, sự thiếu sót về những nhu cầu học hiểu, nhu cầu tin tưởng, nhu cầu tôn trọng, nhu cầu bạn hữu, nhu cầu tự quyết, tự chủ, trách nhiệm…
3. NGHI THỨC SAI ÐI
Sau cơm tối và kinh tối, lợi dụng tối cuối cùng gặp nhau, cha Tổng Ðại Diện các tuyên úy Hà Quang Minh đã chủ sự một « nghi thức sai đi », như ngầm ý gửi các cán bộ lên đường truyền giáo. Ðây là một nghi thức mà các cha Thừa Sai Hải Ngoại Paris đã cử hành mỗi khi gởi đoàn thừa sai lên đường sang Viễn Ðông. Các đại diện các Cộng Ðoàn Công Giáo Việt Nam tại Pháp tối nay cũng bồn chồn không kém gì những thừa sai sắp lên đường. Họ như đang hát « bài ca tiễn người thừa sai lên đường », mà một thừa sai, Claude Charles Dallet (1829-1878), đã đặt lời và Charles Gounot (1818-1893) đã phổ nhạc. Mở đầu nghi thức, cha Hà Quang Minh mời mọi người đứng dậy, nghe bài sai của Chúa, bài sai mà Chúa đã nhắn nhủ các Tông Ðồ khi xưa, trước khi về trời: « Mười một môn đệ đi tới miền Galilê, đến ngọn núi Ðức Giêsu đã truyền cho các ông đến. Khi thấy Người, các ông bái lạy, nhưng có mấy ông lại hoài nghi. Ðức Giêsu đến gần, nói với các ông: "Thầy đã được trao toàn quyền trên trời dưới đất. (19) Vậy anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, dạy bảo họ tuân giữ những điều Thầy đã truyền cho anh em. và đây, Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế" (Mathêu, 28,17-20).
Sau đó Cha Tổng Ðại Diện mời mỗi người lên hôn kính Tin Mừng của Chúa và nhận lãnh cây nến đốt sáng, như ngầm bảo « anh em hãy là ánh sáng thế gian ». Nghi thức đơn sơ, nhưng ý nghĩa và cảm động.
4. VĂN NGHỆ LIÊN ÐỚI
Sau nghi thức sai đi, bốn nhóm hội học đã biến thành bốn nhóm văn nghệ. Nhiều màn ca, vũ, kịch đã được trình diễn một cách đơn sơ mà đặm tình. Ðặc biệt màn Hát đối « Từ muôn phương, đàn chim Việt bay về La Puye » và hài kịch « Ðời sống gia đình cụ Cảnh » đã diễn tả những điều mà cuộc gặp gỡ khóa XII đã đặt ra với các đại biểu các cộng đoàn: « Những thách đố cho Giáo Hội, cho gia đình Việt Nam và cho Cộng Ðoàn Công Giáo Việt Nam ».(Ngày 05 tháng 05 năm 2008)