THĂM GIÁO HỌ HÒA VINH NHỮNG NGÀY GIÁP TẾT

BÀ RỊA -- Ngày 26 và 27 Tết Mậu Tý, tôi cùng với các bạn trẻ Bông Hồng Xanh lên đường vào một vùng sâu của giáo phận Bà Rịa để chia quà Tết và tổ chức Hội Vui Xuân cho các cháu thiếu nhi. Tôi cứ tưởng mọi việc diễn ra na ná như những chuyến đi trước, nào ngờ lần này thật vui lạ, khác hẳn với những suy nghĩ của tôi.

Giáo họ Hòa Vinh thuộc giáo xứ HòaThuận 2, hạt Phước lệ; trên địa bàn xã Hòa Hiệp (Bưng Kè) huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu. Giáo họ được thành lập năm 1992. Trên diện tích 667 mét vuông, có nhà thờ đơn sơ vách gỗ. Trong tuần chỉ có ba thánh lễ vào Chúa nhật, thứ tư và thứ sáu vì thiếu linh mục. Nói chung, cái gì ở đây cũng đơn sơ, thiếu thốn, chỉ có một điều tuyệt vời là giáo dân sống đạo tốt, hằng năm có khoảng gần hai chục người theo đạo.

Căn nhà chúng tôi dừng chân lại là cộng đoàn có một linh mục và hai thầy thuộc tu hội Truyền Giáo Thánh Vinh Sơn (vì thế tôi chỉ cho các bạn nam thanh niên đi chuyến công tác này). Linh mục trẻ GB. Nguyễn Quyết Chiến vừa trông coi giáo họ vừa phụ tá giáo xứ lớn trên mười ngàn giáo dân, thế nên cha tất bật và nghèo nàn thời gian đến tội nghiệp!

Chuyện phát quà Tết thì quen quá rồi, nhưng chuẩn bị tổ chức hội chợ thì làm cho tôi lo lắng và chộn rộn hẳn lên vì lần đầu tiên nhóm chúng tôi làm loại hình sinh hoạt này. Vì là Tết Mậu Tý, tôi đi tìm con chuột trắng để làm cửa hàng chuột chạy vào những ô số có trúng thưởng.Tìm không ra, tôi nói với linh mục trẻ:

“ -Không có chuột trắng, cha lấy đại con chuột cống rồi sơn trắng nó đi, cũng đẹp chán!” Cha cười hấc hấc rồi nói:

- Chuột cống nó sợ người lắm chị ơi, nó không biết chạy vào các ô số đâu!”

- Vậy cha thay thế bằng cửa hàng lắc Bầu Cua đi, con sẽ lắc cho, cái đó là nghề của con ngày Tết mà!

- Ô kê!”

Tôi hớn hở hẳn lên và làm cái bảng “Tôm Cua Cá Chuột” vì hai năm nữa mới là năm con cọp mà! Lòng thì vui nhưng cứ nghĩ đến tiền thuê xe lại xót cả ruột. Tôi định nhờ mấy ông trùm giáo họ mua dùm quà rồi cùng các bạn trẻ đi xe khách bên ngoài; nhưng báo chí diễn tả cảnh mua vé ở bến xe miền Đông làm tôi phát hoảng, đành phải thuê xe với giá 120 usd. Làm công tác xã hội mà tiêu xài tiền không tính toán thì cũng có ngày “phá sản” chứ không phải đùa!

Xe lăn đến vùng đất đỏ, cái nóng mùa khô của miền Nam đã gay gắt nhưng vì có gió nên cũng thấy thoáng. Trên một mảnh đất rộng trồng chuối, đu đủ, dưa Tây, nhãn………. .căn nhà của cha và quí thầy sạch sẽ gọn gàng, đơn sơ đúng theo tinh thần của dòng. Tôi được tạm trú trong cái phòng nhỏ xíu có cái giường bé và bàn học. Còn các em nam thì lăn lóc ở phòng khách.Vì thường là trưởng đoàn công tác, tính nết lại khó ăn khó ở nên tôi được ưu tiên; tôi thấy mình chưa “nên thánh” được vì không biết sống thích nghi,“bụi đời”.

Chúng tôi ăn trưa trong một cái chòi đẹp với món “gà vụt”, tức là thầy dòng cầm roi quất được con gà nào thì làm thịt con đó. Món ếch xào xả, món lẩu lươn và gỏi bắp cải. Tôi nói: “Thầy tàn nhẫn quá! Quả là bất hạnh cho con gà mái dầu khi đoàn từ thiện thăm vùng này! Thầy cười đắc chí: “Tàn nhẫn như vậy ăn mới ngon chị ạ!”

Nghỉ trưa được độ mười lăm phút, chúng tôi bắt đầu lên xe đi phát quà. Địa bàn rộng, nhà này cách nhà kia một quãng tương đối xa nên chia bốn chục phần quà cũng thấm mệt. Quà của chúng tôi là những món thiết thực như đường, bột ngọt, dầu ăn, bánh, hạt dưa, dầu gió. Đi cùng chúng tôi có cha và ông trùm trưởng giáo họ. Có đi đến từng nhà mới biết, ở đây người ta sống bằng việc trồng lúa, tiêu, điều, bắp, mì, cây ăn trái.

Nhiều người trồng khoai mì rồi chặt ra phơi khô bán cho nhà máy làm bột ngọt Vê-đan hay công ty cám Con Cò. Họ phơi trắng cả một khoảnh đất. Chỉ khổ một nỗi khoai mì trông “tầm thường” vậy mà mỗi năm cũng chỉ trồng được một vụ khoảng năm, sáu tháng rồi thời gian còn lại là đất bỏ hoang. Trồng khoai mì không tốn nhiều công sức và phân bón, nhưng bán nguyên củ chỉ được 1.000 đồng một kg, nếu phơi khô rồi thì được 3.000 đồng một kg, tức là 1 usd mua được 5,5 kg. Thế nên ở đây, phần đông người ta chỉ đủ ăn chứ không khá hay giàu lên được. Những người trồng tiêu hay trồng điều mà trúng thì cũng khá lên chút đỉnh mà thôi.

Ông trùm giáo họ còn nói một câu làm tôi hết hồn: “Các gia đình ở đây thường thì có bốn con trở lên, nhiều người có tám, hoặc mười hai con nữa!”. Thảo nào mà giáo xứ Hòa Thuận vào ngày Chúa nhật có đến hai thánh lễ dành cho thiếu nhi vì các cháu có đến 2.000 em, còn giáo họ bé xíu này có khoảng 150 em.

Thăm từng hộ thì thấy ở đây nhà cửa lại cũng trống huơ trống hoác, quá thiếu thốn tiện nghi như các vùng sâu vùng xa khác. Có một linh mục ở Canada đã trợ giúp xây nhà tình thương cho nơi này 8 căn, mỗi căn là 550 usd; còn cộng đoàn Vinh Sơn mới xin được 3 căn.

Lòng tôi còn thắt lại khi đi ngang qua mấy khu nhà không có đạo. Họ ở san sát nhau, trông nghèo nàn hết sức. Dịp nào có tiền, tôi nhất định trở lại đây để cho người ngoại giáo, còn những con chiên hiền lành, đã có các cha lo.

Về đến nhà dòng, chúng tôi lại ăn vội vã để chuẩn bị cho buổi gặp gỡ tối nay ở nhà thờ chính, tức là giáo xứ Hòa Thuận. Cha dòng mời tôi nói chuyện với gần 50 em nam nữ trong Lớp Ơn Gọi do cha tổ chức. Đó là những em học từ lớp 8 đến lớp 12, đang nhen nhúm ý tưởng đi tu, đang được cha huấn luyện từ từ.

Tôi hơi mệt nhưng rất phấn khởi chia sẻ đề tài làm công tác xã hội. Áp dụng phương pháp đối thoại khi giảng dạy tôi rất ngạc nhiên vì các em đặt nhiều câu hỏi sâu sắc. Thí dụ như: “Làm công tác xã hội, đem niềm vui đến cho người khác, có khi nào cô cảm thấy buồn, thất vọng, muốn bỏ cuộc không?” “ Cô chia sẻ, tâm sự vui buồn với ai sau một chuyến công tác dù thành công hay thất bại?” Tôi trả lời rất thật những gì tôi đã trải qua, dù đang có cha dòng ở đó. Tôi xúc động khi một em trai chia sẻ: “Không phải nhà con nghèo mà con có ý tưởng đi tu nhưng vì con thấy đời sống tinh thần của các cha vui quá; rồi còn cả một phần thưởng trên thiên đàng nữa……..”

Sáng sớm hôm sau, tức là Chúa nhật ngày 27 Tết, 4 giờ 30 chúng tôi đã lên xe cùng cha xứ đến giáo họ cách đó gần 5 km. Khi đến nơi, tôi đã thấy trẻ con có mặt đông đủ. Tôi bỗng thấy thương thương và khâm phục đám trẻ, vì dậy sớm quá, thế mà chúng còn phải đi bộ một quãng đường xa mới đến nhà thờ. Nếu Chúa nhật hôm nay không là ngày Tết, các em đã phải học giáo lý dưới gốc cây điều rồi vì có bảy lớp mà chỉ có một phòng để học.

Sau thánh lễ, tôi phát quà cho người lớn, trong khi các bạn trẻ Bông Hồng Xanh khác chuẩn bị các gian hàng hội chợ. Cha chọn những gia đình nghèo, đạo đức, lịch sự, có nếp sống văn hóa để giới thiệu với chúng tôi.

Đặc biệt nhất là phần Hội Vui Xuân. Một đội lân xuất hiện trong tiếng trống tiếng cheng làm cho thiếu nhi hớn hở hẳn lên. Có sáu cửa hàng: ném lon, thẩy vòng vào đầu vịt, phi tiêu vào bảng xốp, ném banh trúng vào rổ, thẩy vòng vào cổ chai bia, và quầy lắc Bầu Cua. Mỗi em thiếu nhi được phát 6 vé, đủ để đến 6 cửa hàng. Các cửa hàng của chúng tôi xem ra cũng chuyên nghiệp ra phết! Vui ơi là vui!

Sau hội chợ, những con vịt “tội nghiệp” phục vụ cuộc vui sẽ được nấu cháo để đãi cha, Ban hành giáo, Giáo lý viên, đội lân và chúng tôi. Còn dư một số gói bánh snach, một ông trùm có sáng kiến, ông đứng giữa sân hô to: “Ai nhặt rác sẽ đổi được bánh đây! Mại dzo, mại dzô!”, thế là một lát sau, sân giáo họ sạch boong.

Vừa dọn dẹp tôi vừa nghĩ ngợi lung tung. Đây chính là một vùng sâu vùng xa cần giúp đỡ nhất. Cách Sài Gòn 150 cây số mà cuộc sống cách biệt quá mức. Tôi lại hẹn với lòng, nếu có tiền, tháng tám năm nay nhất định phải tặng học bổng nơi này, cả trẻ không có đạo nữa.

An tượng nhất là bữa tiệc tất niên của giáo họ. Chúng tôi được ngồi cùng bàn với cha, có ba thầy (theo kế hoạch thì chỉ ít tháng nữa là chịu chức linh mục), quí ông Ban hành giáo. Những câu chuyện làm tôi cười đứt ruột, về nhà còn khàn cả tiếng.

Mở đầu bữa tiệc, một thầy hát: “Đâu ý hợp tâm đầu, ở đấy có trăm phần trăm……….. Dzô! Thế là cụng ly. Rồi cha gắp cho tôi một miếng thịt gà; tôi than thở: “Cha quí hóa con quá nên gắp cho miếng phao câu rõ là béo đây nè!” Cha hốt hoảng: ‘Đâu?” Thế là bao tiếng cười tội lỗi nảy sinh từ miếng thịt phao câu đó. Rồi có lẽ ham vui, một thầy dòng nâng ly, ngẫu hứng hát lên, thế là cả bàn cùng hát, tôi ngồi bên cạnh đưa hai tay lên múa phụ họa, ông trùm họ đạo có bốn con ngồi bên tôi cũng gõ vào lon bia cười ha hả. Nhiều câu chuyện cười vui được kể cho nhau nghe. Sau cùng là món lẩu, tôi còn cố hát: “Lẩu chiên bò Chúa không ưng, lẩu mắm lẩu dê Chúa không nhận, thì này con đến để nhậu... .lẩu Thái Lan!

Sau tiệc, mọi người giã từ nhau có phần bịn rịn. Chắc là ở vùng quê thì buồn, những cuộc gặp thế này xem ra quí ông trùm họ đạo rất thích. Tôi hẹn rằng sẽ trở lại làm ai cũng vui.

Chúng tôi ra về sớm hơn dự định và bỏ qua cơ hội đến biển hồ Cốc cách đó 15 km dù nghe nói ở đây bây giờ rất đẹp và cả suối nước nóng Bình Châu cách đó vài chục cây số nữa. Trên xe, tôi nhắm mắt, tự nhiên tôi muốn cảm ơn những gia đình nghèo và nhiều đứa trẻ gầy còm ở đây vì đã đưa đôi tay nhỏ bé ra nhận quà của quí ân nhân, từ tay chúng tôi. Chính họ đã đem lại niềm vui lớn trong cái Tết buồn nhất cuộc đời của tôi. Tôi cũng thầm biết ơn cha Gioan, Giám đốc VietCatholic, nhờ cha mà bốn năm qua nhóm Bông Hồng Xanh chúng tôi đã được trợ giúp để có được những chuyến đi vào vùng sâu vùng xa thế này. Xin được hẹn một chuyến đi khác.