LỐI HÀNH ĐẠO XÂY DỰNG TRÊN ĐỨC TIN
Đức tin phải là mẫu mực cho chúng ta noi theo trong việc hành đạo, vì có đức tin soi dẫn, việc hành đạo của chúng ta mới vững vàng, sáng suốt. Những việc chúng ta làm bên ngoài như đọc kinh, dự lễ, lần hạt, viếng Mình Thánh Chúa v.v… là do lòng ta xác tín, tự bên trong phát ra.
Do đấy, chúng ta biết tại sao mình làm như vậy và bằng lòng chấp nhận những hậu quả do hành động ấy. Thái độ này rất cần thiết trong việc hành đạo, vì nó tránh cho ta khỏi thế bị động và những áp lực bên ngoài.
Quả vậy, nếu biết tại sao mình tin, chúng ta sẽ không bị choáng váng vì những câu chất vấn mỉa mai, hay sợ hãi trước những thay đổi về thể chế chính trị. Ngay từ đầu, đạo của chúng ta đã là đạo của một số ít người và không được chính quyền đương thời công nhận, đến nỗi đã phải sinh họat kín đáo như một đoàn thể bất hợp pháp trong các tư gia và các hang tọai đạo. Tình trạng ấy đã kéo dài trong mấy thế kỷ và các tín hữu thời bấy giờ đã coi đó như một tình trạng thông thường.
Thành ra, nếu tín hữu có bị mỉa mai chất vấn hay gặp khó khăn trong vấn đề hành đạo thì đó cũng là điều đã xẩy ra ngay từ thời khai nguyên của Giáo hội và rải rác trong hơn hai ngàn năm lịch sử. Thời nào cũng vậy, không ở nơi này thì nơi khác, Chúa vẫn bị đặt thành vấn đề và đức tin luôn luôn là một nghi vấn cho nhiều người. Từ xưa đã có người hỏi một cách mỉa mai khiêu khích : “Chúa của họ ở đâu? ” (Tv 33,2) khiến cho người tin Chúa phải thở than : “Lạy Chúa, sao Chúa nỡ bỏ con, để đối phương chê cười con? ” (Tv 42,10)
Vậy làm thế nào để xây dựng lối hành đạo trên đức tin ?
1. Học hỏi và tìm hiểu đạo lý
Trước hết phải tìm hiểu và học hỏi đạo lý. Đạo lý là con đường dẫn chúng ta đến với Chúa hay là những lý lẽ đạo dựa trên đó để trình bày Chúa cho chúng ta, Xưa nay thông thường giản dị là học giáo lý. Nhưng trong tâm tưởng của nhiều người, giáo lý dường như chỉ dành cho trẻ em, còn người lớn hoặc không cần phải học, hoặc không có những lớp học thích hợp, cho nên khi lớn lên rồi. Mức hiểu biết đạo vẫn ở trình độ như khi còn nhỏ, trong lúc phải va chạm với đời gặp không biết bao nhiêu vấn đề liên quan đến đạo và đức tin mà không biết giải quyết hay đối phó làm sao.
2. Dựa vào Kinh thánh trong các sinh họat đạo đức
Khi làm các việc đạo đức, chúng ta vẫn muốn sao cho sốt sắng và cảm thấy như vậy mới yên tâm. Ước muốn này thật là tự nhiên và chính đáng. Nhưng nhiều khi không được như thế, thành ra chúng ta lấy làm lo ngại hay nản chí, không muốn tiếp tục làm nữa. Thực ra, tình cảm cũng cần thiết và bổ ích cho đường thiêng liêng, nhưng đó không phải là điều chính yếu, Vì thế, đừng quá đặt nặng và lấy đó làm như thước đo lòng đạo đức.
Nhưng nếu không nên quá dựa vào tình cảm thì lại càng phải dựa vào lời Chúa trong Kinh thánh. Lời Chúa sẽ hướng dẫn ta cầu nguyện và khơi gợi cho ta những tâm tình xứng hợp. Vì dựa trên lời Chúa nên chúng ta sẽ không nhằm những gì chỉ thỏa mãn tình cảm, không chạy theo những gì có vẻ khác thường hay lạ lùng, mà lại lọai bỏ tất cả những gì có dáng dấp hay mầu mè, khiến người ta có thể hoài nghi về đức tin của chúng ta.
3. Giao cảm với Thiên Chúa
Ai trong chúng ta cũng công nhận đức tin là cần thiết trong việc hành đạo. Phải lấy đức tin mà hành đạo, điều ấy có nghĩa là phải hành đạo ngay cả khi bên ngoài dường như không còn gì cả : không nhà thờ, không linh mục, không nam nữ tu sĩ, không một dấu hiệu nào về Chúa, về đạo. Đó là lúc chúng ta phải hành đạo bằng cách giao cảm với Thiên Chúa trong chốn thẳm sâu linh hồn ta, nơi chỉ mình Chúa biết, chỉ mình ta hay. Những cuôc tiếp xúc riêng tư thầm kín này, hay nói một cách đơn sơ, những lần cầu nguyện đó sẽ có sức nuôi dưỡng chúng ta về đường thiêng liêng, làm cho chúng ta thấy rằng cuộc đời mình vẫn có ý nghĩa và mình có bổn phận phải làm cho người khác thấy cái ý nghĩa đó bằng thái độ sống của chính mình. Bấy giờ tuy không giảng đạo bằng lời nói, không họat động tông đồ bằng hình thức này hay hình thức khác, nhưng chính cuộc đời ta gắn liền với Chúa, qua những cuộc tiếp xúc với Người, sẽ có khả năng nuôi dưỡng đời sống nội tâm và chiếu giãi ảnh hưởng ra bên ngoài một cách đáng kể.
Vì thế, nếu một ngày nào những hình thức hành đạo bên ngoài không còn nữa thì điều ấy không có nghĩa là đạo đã hết. Đạo có hết chỉ là hết ở bên ngoài thôi, nhưng bên trong vẫn còn, tuy âm ỉ, như trường hợp đạo ở Nhật bản trong mấy trăm năm liền từ thế kỷ XVII đến hậu bán thế kỷ XIX.
Tất nhiên, không có những sinh họat bình thường đạo sẽ bị tổn thương. Nhưng như linh mục Dimitri Doubko, cha sở họ đạo thánh Ni-cô-la ở Mát-cơ-va nói : “Khi nào đạo bị “đóng đinh” thì lúc đó đạo mạnh, còn khi nào đạo được “o bế” thì lúc đó đạo yếu”. Câu nói xem ra trái ngược nhưng lại đúng theo cái nhìn của đức tin và dựa vào kinh nghiệm lịch sử.
Vậy hành đạo xây dựng trên đức tin có nghĩa là lấy đức tin làm nền. Mà tin là lấy Chúa làm đích điểm, làm trung tâm cho chúng ta qui hướng tất cả về. Bấy giờ Chúa không còn phải là một danh từ quen thuộc, một ý tưởng cho ta suy niệm, một con người mơ hồ, nhưng là một nhân vật sống động, thật sự hiện hữu, tuy chúng ta không trông thấy. Chúng ta hành đạo vì tin tưởng và mến yêu Người. Chúng ta có kinh nghiệm về Người và có thể mang kinh nghiệm đó ra nói lại cho những người khác biết. Thật chỉ những ai đã từng nếm trải mới có thể tin được.
Một kiểu cách hành đạo như thế thật là mạnh mẽ, vì bắt nguồn và qui về Chúa, đồng thời lại siêu thoát, vì có thể vựot ra ngoài giới hạn của thời gian và không gian mà trở nên thâm trầm sâu sắc.
Đức tin phải là mẫu mực cho chúng ta noi theo trong việc hành đạo, vì có đức tin soi dẫn, việc hành đạo của chúng ta mới vững vàng, sáng suốt. Những việc chúng ta làm bên ngoài như đọc kinh, dự lễ, lần hạt, viếng Mình Thánh Chúa v.v… là do lòng ta xác tín, tự bên trong phát ra.
Do đấy, chúng ta biết tại sao mình làm như vậy và bằng lòng chấp nhận những hậu quả do hành động ấy. Thái độ này rất cần thiết trong việc hành đạo, vì nó tránh cho ta khỏi thế bị động và những áp lực bên ngoài.
Quả vậy, nếu biết tại sao mình tin, chúng ta sẽ không bị choáng váng vì những câu chất vấn mỉa mai, hay sợ hãi trước những thay đổi về thể chế chính trị. Ngay từ đầu, đạo của chúng ta đã là đạo của một số ít người và không được chính quyền đương thời công nhận, đến nỗi đã phải sinh họat kín đáo như một đoàn thể bất hợp pháp trong các tư gia và các hang tọai đạo. Tình trạng ấy đã kéo dài trong mấy thế kỷ và các tín hữu thời bấy giờ đã coi đó như một tình trạng thông thường.
Thành ra, nếu tín hữu có bị mỉa mai chất vấn hay gặp khó khăn trong vấn đề hành đạo thì đó cũng là điều đã xẩy ra ngay từ thời khai nguyên của Giáo hội và rải rác trong hơn hai ngàn năm lịch sử. Thời nào cũng vậy, không ở nơi này thì nơi khác, Chúa vẫn bị đặt thành vấn đề và đức tin luôn luôn là một nghi vấn cho nhiều người. Từ xưa đã có người hỏi một cách mỉa mai khiêu khích : “Chúa của họ ở đâu? ” (Tv 33,2) khiến cho người tin Chúa phải thở than : “Lạy Chúa, sao Chúa nỡ bỏ con, để đối phương chê cười con? ” (Tv 42,10)
Vậy làm thế nào để xây dựng lối hành đạo trên đức tin ?
1. Học hỏi và tìm hiểu đạo lý
Trước hết phải tìm hiểu và học hỏi đạo lý. Đạo lý là con đường dẫn chúng ta đến với Chúa hay là những lý lẽ đạo dựa trên đó để trình bày Chúa cho chúng ta, Xưa nay thông thường giản dị là học giáo lý. Nhưng trong tâm tưởng của nhiều người, giáo lý dường như chỉ dành cho trẻ em, còn người lớn hoặc không cần phải học, hoặc không có những lớp học thích hợp, cho nên khi lớn lên rồi. Mức hiểu biết đạo vẫn ở trình độ như khi còn nhỏ, trong lúc phải va chạm với đời gặp không biết bao nhiêu vấn đề liên quan đến đạo và đức tin mà không biết giải quyết hay đối phó làm sao.
2. Dựa vào Kinh thánh trong các sinh họat đạo đức
Khi làm các việc đạo đức, chúng ta vẫn muốn sao cho sốt sắng và cảm thấy như vậy mới yên tâm. Ước muốn này thật là tự nhiên và chính đáng. Nhưng nhiều khi không được như thế, thành ra chúng ta lấy làm lo ngại hay nản chí, không muốn tiếp tục làm nữa. Thực ra, tình cảm cũng cần thiết và bổ ích cho đường thiêng liêng, nhưng đó không phải là điều chính yếu, Vì thế, đừng quá đặt nặng và lấy đó làm như thước đo lòng đạo đức.
Nhưng nếu không nên quá dựa vào tình cảm thì lại càng phải dựa vào lời Chúa trong Kinh thánh. Lời Chúa sẽ hướng dẫn ta cầu nguyện và khơi gợi cho ta những tâm tình xứng hợp. Vì dựa trên lời Chúa nên chúng ta sẽ không nhằm những gì chỉ thỏa mãn tình cảm, không chạy theo những gì có vẻ khác thường hay lạ lùng, mà lại lọai bỏ tất cả những gì có dáng dấp hay mầu mè, khiến người ta có thể hoài nghi về đức tin của chúng ta.
3. Giao cảm với Thiên Chúa
Ai trong chúng ta cũng công nhận đức tin là cần thiết trong việc hành đạo. Phải lấy đức tin mà hành đạo, điều ấy có nghĩa là phải hành đạo ngay cả khi bên ngoài dường như không còn gì cả : không nhà thờ, không linh mục, không nam nữ tu sĩ, không một dấu hiệu nào về Chúa, về đạo. Đó là lúc chúng ta phải hành đạo bằng cách giao cảm với Thiên Chúa trong chốn thẳm sâu linh hồn ta, nơi chỉ mình Chúa biết, chỉ mình ta hay. Những cuôc tiếp xúc riêng tư thầm kín này, hay nói một cách đơn sơ, những lần cầu nguyện đó sẽ có sức nuôi dưỡng chúng ta về đường thiêng liêng, làm cho chúng ta thấy rằng cuộc đời mình vẫn có ý nghĩa và mình có bổn phận phải làm cho người khác thấy cái ý nghĩa đó bằng thái độ sống của chính mình. Bấy giờ tuy không giảng đạo bằng lời nói, không họat động tông đồ bằng hình thức này hay hình thức khác, nhưng chính cuộc đời ta gắn liền với Chúa, qua những cuộc tiếp xúc với Người, sẽ có khả năng nuôi dưỡng đời sống nội tâm và chiếu giãi ảnh hưởng ra bên ngoài một cách đáng kể.
Vì thế, nếu một ngày nào những hình thức hành đạo bên ngoài không còn nữa thì điều ấy không có nghĩa là đạo đã hết. Đạo có hết chỉ là hết ở bên ngoài thôi, nhưng bên trong vẫn còn, tuy âm ỉ, như trường hợp đạo ở Nhật bản trong mấy trăm năm liền từ thế kỷ XVII đến hậu bán thế kỷ XIX.
Tất nhiên, không có những sinh họat bình thường đạo sẽ bị tổn thương. Nhưng như linh mục Dimitri Doubko, cha sở họ đạo thánh Ni-cô-la ở Mát-cơ-va nói : “Khi nào đạo bị “đóng đinh” thì lúc đó đạo mạnh, còn khi nào đạo được “o bế” thì lúc đó đạo yếu”. Câu nói xem ra trái ngược nhưng lại đúng theo cái nhìn của đức tin và dựa vào kinh nghiệm lịch sử.
Vậy hành đạo xây dựng trên đức tin có nghĩa là lấy đức tin làm nền. Mà tin là lấy Chúa làm đích điểm, làm trung tâm cho chúng ta qui hướng tất cả về. Bấy giờ Chúa không còn phải là một danh từ quen thuộc, một ý tưởng cho ta suy niệm, một con người mơ hồ, nhưng là một nhân vật sống động, thật sự hiện hữu, tuy chúng ta không trông thấy. Chúng ta hành đạo vì tin tưởng và mến yêu Người. Chúng ta có kinh nghiệm về Người và có thể mang kinh nghiệm đó ra nói lại cho những người khác biết. Thật chỉ những ai đã từng nếm trải mới có thể tin được.
Một kiểu cách hành đạo như thế thật là mạnh mẽ, vì bắt nguồn và qui về Chúa, đồng thời lại siêu thoát, vì có thể vựot ra ngoài giới hạn của thời gian và không gian mà trở nên thâm trầm sâu sắc.