“Các biến cố lớn diễn ra trên đất nước chúng ta những ngày gần đây cho chúng ta hay rằng đất nước đang chuyển mình, hội nhập vào thế giới. Nhìn những biến cố này dưới cái nhìn đức tin, trong trách nhiệm với Quê hương, với Giáo Hội Việt Nam, tôi có một suy nghĩ: Giáo hội cũng phải “hội nhập…”
Đó là lời dẫn vào bài nói chuyện với chủ đề: “Sống Đạo thời hội nhập” của Đức Cha Giuse Vũ Văn Thiên, Giám mục Giáo phận Hải Phòng với các Chủng sinh chiều ngày 04. 12. 2006 tại Đại Chủng viện Thánh Giuse Hà Nội
Trình bày về lý do hội nhập, Đức Cha nêu rõ: “Cuộc sống, nếp nghĩ, nhu cầu hưởng thụ của con người đang thay đổi với một tốc độ siêu tốc. Thế giới đang ngày càng thu hẹp lại. Có người ví thế giới ngày nay như “làng trên xóm dưới” nhờ internet và rất nhiều các phương tiện truyền thông. Đất nước mới gia nhập Tổ chức thương mại thế giới, vừa tổ chức thành công Hội nghị APEC. Biết bao cơ hội đang làm cho Việt Nam chuyển mình. Trước thực tế đó, đời sống của người Kitô hữu, nhất là của các linh mục cần phải biến đổi để hội nhập với môi trường xung quanh. Rượu mới phải để trong bầu da mới. Xã hội thay đổi mà cách suy nghĩ, hành xử của chúng ta không thay đổi thì Đạo Chúa có nguy cơ trở thành một thứ đồ cổ quý giá nhưng không thiết thực”.
Khai triển chủ đề bài huấn dụ, Đức Cha Giuse đi sâu vào từng khía cạnh liện quan cần phải hội nhập. Ngài nói: “Thứ nhất, chúng ta cùng xem xét vấn đề Hội nhập trong cung cách sống Đạo. Thư Mục vụ của HĐGM Việt Nam năm nay nhấn mạnh đến việc sống Đạo. Từ trước đến nay, ta thường nói đến việc giữ Đạo chứ không để ý đến sống Đạo. Cuộc sống Kitô hữu thường bị gói gọn trong những luật cấm, điều buộc mà chưa chú ý đến thực hành bác ái. Đạo bị giới hạn trong nhà thờ mà chưa thực hành nơi gia đinh, làng xóm. Sống Đạo là xây dựng con người mới, là thánh hoá bản thân, là đem Chúa vào đời. Con người thời nay cần có các chứng nhân hơn là thày dạy như Lời Đức Phaolô VI. Trong cuộc sống mới này, cung cách sống Đạo của chúng ta cần phải thay đổi. ”.
Khía cạnh thứ hai của bài nói chuyện được Đức Cha phân tích là sự hội nhập nơi hình ảnh linh mục của thời đại mới. Ngài cho biết: Con người ngày nay ngày càng có đời sống lý luận và kiến thức cao hơn. Những hoạt động của Giáo Hội chỉ có thể thuyết phục được họ khi góp phần thăng tiến xã hội và con người. Vậy, để phục vụ hữu hiệu con người của thời đại mình, linh mục hôm nay phải là người được trang bị cho một đời sống nhân bản, thiêng liêng kĩ càng, có tinh thần phục vụ “như Chúa Giêsu thành Nazarét”. Những gì linh mục nói trên giảng đài phải là những gì chính ngài sống và thực hiện. Vì chỉ những gì phát ra từ trái tim thì mới đến được với trái tim. Điều người tín hữu trông đợi nơi linh mục không phải là những kiến thức uyên thâm về xã hội, nhưng là những đức tính của Đức Giêsu: nhiệt thành, nhân từ, quảng đại.
Trong khía cạnh Hội nhập trong mối tương quan đối thoại của bài huấn dụ, Đức Cha nói: “Con người không phải là một ốc đảo. Linh mục thời nay không chỉ đóng kín cổng cao tường. Cộng đoàn tín hữu không thể chỉ sống theo kiểu “đèn nhà ai nhà ấy rạng”. Xã hội phát triển hôm nay thúc đẩy chúng ta cần có mối quan hệ tốt đẹp với mọi người, mọi thành phần xã hội”. Tiếp theo, ngài đi vào sự hội nhập trong từng mối tương quan đối thoại cụ thể. Đó là, sự hội nhập cải thiện mối tương quan trong nội tại cộng đoàn giữa các tầng lớp với nhau; hội nhập, cải thiện mối tương giao đối thoại với các tôn giáo khác; Và phải hội nhập, cải thiện mối tương quan đối thoại với trật tự trần thế, với chính quyền dân sự trong những điều hợp luật Thiên Chúa và Huấn quyền của Giáo Hội.
Cuối cùng, Đức Cha kết luận: “Việt Nam tham gia Tổ chứ Thương mại thế giới là bắt đầu hội nhập vào hệ thống kinh tế toàn cầu. Sự hội nhạp này bược Việt Nam phải thay đổi cung cách làm việc để không thất bại trước những cạnh tranh nghiệt ngã. Cũng vậy, trong tiến trình hội nhập đức tin, chúng ta cần cẩn trọng khôn ngoan khi tiếp cận cái mới mà không đoạn tuyệt với những truyền thống tốt đẹp, nhưng lại cố gắng kế thừa và phát huy để mang lại cho Giáo Hội gương mặt phù hợp với thời đại hôm nay”. Hướng tới các Chủng sinh, ngài cầu chúc anh em luôn biết nhìn lại cung cách sống, chuẩn bị một hình ảnh linh mục tương lai cách xứng hợp. Nhờ đó, anh em có thể bắt kịp tiến trình phát triển của xã hội và sẵn sàng hội nhập tích cực vào mọi hoàn cảnh xã hội-thời đại, góp phần cải tạo thế giới và con người như ý Chúa muốn.
Đó là lời dẫn vào bài nói chuyện với chủ đề: “Sống Đạo thời hội nhập” của Đức Cha Giuse Vũ Văn Thiên, Giám mục Giáo phận Hải Phòng với các Chủng sinh chiều ngày 04. 12. 2006 tại Đại Chủng viện Thánh Giuse Hà Nội
Trình bày về lý do hội nhập, Đức Cha nêu rõ: “Cuộc sống, nếp nghĩ, nhu cầu hưởng thụ của con người đang thay đổi với một tốc độ siêu tốc. Thế giới đang ngày càng thu hẹp lại. Có người ví thế giới ngày nay như “làng trên xóm dưới” nhờ internet và rất nhiều các phương tiện truyền thông. Đất nước mới gia nhập Tổ chức thương mại thế giới, vừa tổ chức thành công Hội nghị APEC. Biết bao cơ hội đang làm cho Việt Nam chuyển mình. Trước thực tế đó, đời sống của người Kitô hữu, nhất là của các linh mục cần phải biến đổi để hội nhập với môi trường xung quanh. Rượu mới phải để trong bầu da mới. Xã hội thay đổi mà cách suy nghĩ, hành xử của chúng ta không thay đổi thì Đạo Chúa có nguy cơ trở thành một thứ đồ cổ quý giá nhưng không thiết thực”.
Khai triển chủ đề bài huấn dụ, Đức Cha Giuse đi sâu vào từng khía cạnh liện quan cần phải hội nhập. Ngài nói: “Thứ nhất, chúng ta cùng xem xét vấn đề Hội nhập trong cung cách sống Đạo. Thư Mục vụ của HĐGM Việt Nam năm nay nhấn mạnh đến việc sống Đạo. Từ trước đến nay, ta thường nói đến việc giữ Đạo chứ không để ý đến sống Đạo. Cuộc sống Kitô hữu thường bị gói gọn trong những luật cấm, điều buộc mà chưa chú ý đến thực hành bác ái. Đạo bị giới hạn trong nhà thờ mà chưa thực hành nơi gia đinh, làng xóm. Sống Đạo là xây dựng con người mới, là thánh hoá bản thân, là đem Chúa vào đời. Con người thời nay cần có các chứng nhân hơn là thày dạy như Lời Đức Phaolô VI. Trong cuộc sống mới này, cung cách sống Đạo của chúng ta cần phải thay đổi. ”.
Khía cạnh thứ hai của bài nói chuyện được Đức Cha phân tích là sự hội nhập nơi hình ảnh linh mục của thời đại mới. Ngài cho biết: Con người ngày nay ngày càng có đời sống lý luận và kiến thức cao hơn. Những hoạt động của Giáo Hội chỉ có thể thuyết phục được họ khi góp phần thăng tiến xã hội và con người. Vậy, để phục vụ hữu hiệu con người của thời đại mình, linh mục hôm nay phải là người được trang bị cho một đời sống nhân bản, thiêng liêng kĩ càng, có tinh thần phục vụ “như Chúa Giêsu thành Nazarét”. Những gì linh mục nói trên giảng đài phải là những gì chính ngài sống và thực hiện. Vì chỉ những gì phát ra từ trái tim thì mới đến được với trái tim. Điều người tín hữu trông đợi nơi linh mục không phải là những kiến thức uyên thâm về xã hội, nhưng là những đức tính của Đức Giêsu: nhiệt thành, nhân từ, quảng đại.
Trong khía cạnh Hội nhập trong mối tương quan đối thoại của bài huấn dụ, Đức Cha nói: “Con người không phải là một ốc đảo. Linh mục thời nay không chỉ đóng kín cổng cao tường. Cộng đoàn tín hữu không thể chỉ sống theo kiểu “đèn nhà ai nhà ấy rạng”. Xã hội phát triển hôm nay thúc đẩy chúng ta cần có mối quan hệ tốt đẹp với mọi người, mọi thành phần xã hội”. Tiếp theo, ngài đi vào sự hội nhập trong từng mối tương quan đối thoại cụ thể. Đó là, sự hội nhập cải thiện mối tương quan trong nội tại cộng đoàn giữa các tầng lớp với nhau; hội nhập, cải thiện mối tương giao đối thoại với các tôn giáo khác; Và phải hội nhập, cải thiện mối tương quan đối thoại với trật tự trần thế, với chính quyền dân sự trong những điều hợp luật Thiên Chúa và Huấn quyền của Giáo Hội.
Cuối cùng, Đức Cha kết luận: “Việt Nam tham gia Tổ chứ Thương mại thế giới là bắt đầu hội nhập vào hệ thống kinh tế toàn cầu. Sự hội nhạp này bược Việt Nam phải thay đổi cung cách làm việc để không thất bại trước những cạnh tranh nghiệt ngã. Cũng vậy, trong tiến trình hội nhập đức tin, chúng ta cần cẩn trọng khôn ngoan khi tiếp cận cái mới mà không đoạn tuyệt với những truyền thống tốt đẹp, nhưng lại cố gắng kế thừa và phát huy để mang lại cho Giáo Hội gương mặt phù hợp với thời đại hôm nay”. Hướng tới các Chủng sinh, ngài cầu chúc anh em luôn biết nhìn lại cung cách sống, chuẩn bị một hình ảnh linh mục tương lai cách xứng hợp. Nhờ đó, anh em có thể bắt kịp tiến trình phát triển của xã hội và sẵn sàng hội nhập tích cực vào mọi hoàn cảnh xã hội-thời đại, góp phần cải tạo thế giới và con người như ý Chúa muốn.