Hôm qua 07/11/02, bộ phim "Một người Mỹ trầm lặng" theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Anh Graham Greene đã ra mắt khán giả tại Liên hoan phim Luân Đôn.

Phim được quay tại Việt Nam hồi năm 2001 nhưng cho tới gần đây mới được ra mắt công chúng thế giới vì bị coi là có màu sắc bài Mỹ.

Nhân vật chính trong phim Alden Pyle là tình báo viên Hoa Kỳ hoạt động ở Việt Nam những năm 50 đã hỗ trợ cho những kẻ hoạt động khủng bố làm nhiều người Việt thiệt mạng.

Hãng Miramax lo quảng cáo phim đã quyết định hoãn việc trình chiếu vì sợ đụng chạm, nhất là sau sự kiện 11 tháng Chín ở Hoa Kỳ. Sir Michael Caine, người Anh và là diễn viên chính trong phim đã chất vấn Harvey Weinstein, chủ hãng Miramax. Cuối cùng Miramax đã nhượng bộ.

Sir Michael Caine lập luận rằng nhiều thế hệ người Mỹ đã quá hiểu về cuộc chiến Việt Nam và nhà văn Graham Greene từng nói nhân vật trong truyện của ông không mang tính chống Mỹ tuy ông không tin vào chính sách đối ngoại của Mỹ. Và ngày nay, theo Sir Michael Caine, thì cũng có những người cảm nhận như vậy.

Phim "Người Mỹ trầm lặng" do đạo diễn Phillip Noyce, người Úc thực hiện với kinh phí 40 triệu đô la , nói về sự can thiệp của Mỹ vào Đông Dương và quá trình đưa tới cuộc chiến tranh Mỹ-Việt.

Sir Michael Caine thủ vai Thomas Fowler , phóng viên thường trú của báo The Times tại Saigon trong những năm 50. Đóng cặp với ông là là nữ diễn viên Đỗ Thị Hải Yến trong vai Phượng.

Bối cảnh của câu chuyện trong phim là thành phố Saigon năm 1952 khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và giành độc lập của người Việt Nam đang bước vào giai đoạn cuối. Bất chấp hoàn cảnh đó, nhà báo Anh Thomas Fowler vẫn vui hưởng cuộc sống với Phượng, người tình kiều diễm của ông.

Nhưng một thanh niên Mỹ trẻ khoẻ và đầy lý tưởng là Alden Pyle (do Brendan Fraser thủ vai) đã xuất hiện, phá vỡ niềm vui của nhà báo Anh.

Ban đầu, Fowler nhìn kẻ mới đến với con mắt thờ ơ. Nhưng càng về sau, người Mỹ trẻ, có vẻ như ít nói và ngây thơ này, lại hóa ra là kẻ hoạt động với mục tiêu ủng hộ cho một nhóm chính trị không thực dân nhưng củng không phải cộng sản trong vùng. Pyle còn muốn giành Phượng từ tay nhà báo già người Anh. Nhưng Fowler chỉ muốn đứng ngoài cả hai tình thế.

Đối với chuyện chính trị ông tỏ thái độ không can dự, chỉ đưa tin về những gì tai nghe mắt thấy.

Về tình yêu ông cũng muốn chọn cách không tranh giành với Pyle. Nhưng bạo lực nổ ra ở Saigon và Fowler phải quyết định vị trí của mình...

Xét về một góc độ thì nhân vật nhà báo Anh Thomas Fowler tượng trưng cho nước Anh, nước đồng minh thân cận với Mỹ nhưng đã không tham chiến ở Việt Nam.

Còn Alden Pyle tượng trưng cho nước Mỹ quá tin vào sức mạnh của lý tưởng tự do nhưng không hiểu được văn hóa và con người phương Đông.

Có những lời bình luận cho rằng nhà văn Graham Greene (1904-1991), qua nhân vật nhà báo Anh trong tiểu thuyết, đã dự báo về việc tham chiến thất bại của Hoa Kỳ tại Việt Nam. Tiểu thuyết của Graham Greene đã được đưa lên màn ảnh từ trước và cũng đón nhận được sự chú ý của dư luận.

Nhưng phim của Joseph Mankiewicz làm năm 1958 đã bớt đi những ý phê phán cuộc sa lầy của Mỹ ở Đông Nam Á. Điều này khiến cho nhà văn Graham Greene khi đó còn sống đã vô cùng nổi giận.

Nữ diễn viên người nước ngoài đóng vai Phượng trong phim đó cũng bị phê phán là không nói lên được hình ảnh huyền bí, đẹp nhưng đầy sức mạnh nội tâm của cô gái Việt Nam trong tiểu thuyết.

Phim của đạo diễn Noyce lần này được đánh giá là trung thành với nguyên bản văn học. Những cảnh phim tuyệt đẹp qua ống kính của Christopher Doyle được coi là đã nắm bắt hết chiều sâu không gian, những nét huyền ảo của đất nước và khí hậu Việt Nam.

Vai Fowler do diễn viên tầm cỡ hàng đầu thế giới Sir Michael Caine đóng cũng giúp cho phim mang một tầm vóc khác hẳn.

Giới phê bình phim nói rằng "Một người Mỹ trầm lặng" có thể sẽ đem lại cho Sir Michael Caine cơ hội được đề cử giải Oscar năm tới. Tại Liên hoan phim Toronto hồi tháng Chín vừa qua, bộ phim đã giành được sự ái mộ của người xem và giới phê bình.

Đỗ Thị Hải Yến nguyên là diễn viên múa. Cô có nhan sắc được báo chí phương Tây bình luận là đặc trưng cho vẻ đẹp thầm kín của phụ nữ Việt Nam. Tuy đã đóng phim ở Việt Nam và nước ngoài nhưng đây là lần đầu tiên cô đóng vai chính trong một bộ phim lớn trên thế giới.

Tại Anh, các báo lớn đều đã có bài về bộ phim mà ngày chính thức ra mắt công chúng là 29/11/2002. (BBC)