IMF ký với Việt Nam thỏa thuận cách đây 3 năm (12/04/2001) dự kiến giải ngân khoảng 400 triệu đôla để Việt Nam phát triển kinh tế và giảm nghèo nhưng cho tới tháng Sáu năm 2002 IMF mới chỉ giải ngân được chưa tới 50%.
Thông cáo báo chí của IMF gửi BBC vào hôm 13/04/2004 nói rằng 'IMF hoan nghênh cố gắng tăng trưởng và giảm nghèo mà chính phủ Việt Nam đạt được trong thập niên qua'.
Tuy nhiên IMF nói 'các khoản giải ngân trong Dự án Hỗ trợ Phát triển và Giảm nghèo (gọi tắt là PRGF) đã bị ngưng từ cuối năm 2002 khi yêu cầu của IMF muốn Việt Nam thực hiện chính sách chung của IMF về kiểm toán độc lập các tài khoản của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã không được đáp ứng'.
IMF nói trong thông cáo rằng chính phủ Việt Nam coi các biện pháp IMF đề xuất là không phù hợp đối với hệ thống luật của Việt Nam.
BBC đã phỏng vấn bà Susan Adams Trưởng diện văn phòng IMF tại Hà Nội.
Susan Adams: Kể từ năm 1999, IMF đã có chính sách áp dụng với các nước đi vay theo đó những nước này cần phải thực hiện các biện pháp phòng ngừa rủi ro và phải trung thực đối với việc quản lý và điều tiết nguồn dự trữ ngoại hối cũng như các tài khoản của Ngân hàng Trung ương. Trong giai đoạn năm 2001-2002, chúng tôi đánh giá những vấn đề này của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và thấy có nhiều chỗ thể hiện còn yếu kém. Sau đó chúng tôi đã khuyến nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cân nhắc đưa một bên thứ ba vào kiểm toán độc lập. Và họ nói rằng đề xuất này đã mâu thuẫn trực tiếp với khung luật pháp của Việt Nam và Chính phủ Việt Nam nói rằng đó là việc không thể thực hiện được.
BBC: Thế nhưng IMF ngưng giải ngân cho tới nay cũng khá lâu rồi thưa bà và được biết hai bên cũng đàm phán để khai thông thưa Bà?
Susan Adams: Sau đó IMF vào cuối năm ngoái định triển khai tiếp dự án bằng cách thay vì yêu cầu kiểm toán độc lập từ một bên thứ ba thì chỉ đề xuất rà soát lại tình hình hoạt động trong các tài khoản dự trữ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, thế nhưng một lần nữa đề xuất này vẫn bị coi là mâu thuẫn với luật bảo mật của Chính phủ Việt Nam. Vậy là một mặt Việt Nam không đủ thời gian để thay đổi luật, mặt khác IMF không muốn can thiệp vào hệ thống luật của Việt Nam trong vấn đề này. Do đó mặc dù hai bên đã làm việc để tìm giải pháp khai thông bế tắc nhưng hiệu lực thỏa thuận giữa IMF và Việt Nam đã hết vào ngày 12/04/2004 và hai bên đã quyết định để thỏa thuận hết hiệu lực như đã ký và vào thời điểm này không gia hạn.
BBC: Thưa Bà thỏa thuận mà IMF và Việt Nam ký kết có các điều khoản nào nói về việc IMF và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhất trí ngay từ lúc đầu là những tài khoản liên quan tới chương trình cho vay PRGF này phải được kiểm toán hay không?
Susan Adams: Trước khi Việt Nam ký với IMF về thỏa thuận để Việt Nam vay tiền theo chương trình PRGF thì IMF đã có chính sách này rồi và do đó đây là chính sách của IMF áp dụng cho tất cả các nước đi vay tiền của IMF. Do đó chúng tôi không nói rõ ra trong thỏa thuận đã ký bởi lẽ chính sách đó là chính sách mặc nhiên mà IMF áp dụng. Các tiêu chuẩn đảm bảo rủi ro và khuyến nghị của IMF là các biện pháp được áp dụng cho tất cả các nước đi vay tiền của IMF chứ Việt Nam không phải là trường hợp duy nhất mà IMF áp dụng một cách cá biệt. Nhiều nước đi vay cũng có những yếu kém trong việc quản lý các khoản vay và họ cũng đã tìm ra cách để khắc phục thông qua việc để một bên thứ ba vào kiểm toán độc lập hoặc liệt kê chi tiết việc sử dụng các khoản vay để IMF kiểm tra. Thế nhưng Việt Nam không thực hiện được điều này với lý do là luật Việt Nam không cho phép tiết lộ một số thông tin được mô tả là có tính bí mật quốc gia.
BBC: Thỏa thuận cho chương trình Hỗ trợ phát triển và giảm nghèo này (PRGF) chỉ là một trong số một loạt các nỗ lực giúp Việt Nam trong cái gọi là Chiến lược Tổng thể về Phát triển và Giảm nghèo (CPRGS) trong đó bao gồm một chương trình Tín Dụng Hỗ trợ Giảm Nghèo (PRSCs), vậy các thỏa thuận khác có bị ảnh hưởng tương tự hay không?
Susam Adams: Điều sẽ xảy ra là chúng tôi sẽ tiếp tục cung cấp những đánh giá vĩ mô của IMF cho Ngân hàng Thế giới (WB) để khi Ban giám đốc WB họp mỗi năm một lần có cơ sở để cân nhắc cho Việt Nam vay trong chương trình Tín dụng Hỗ trợ Giảm nghèo (PRSCs) và khi đó họ sẽ xem xét các đánh giá và khuyến nghị của IMF. Nên biết là IMF không chỉ làm việc với WB mà còn làm việc với Nhóm Tư Vấn của các tổ chức cấp viện quốc tế.
BBC: Việc Việt Nam và IMF không khai thông được bế tắc trong thỏa thuận này nói riêng có ảnh hưởng tới quá trình Việt Nam nỗ lực gia nhập WTO hay không?
Susan Adams: Cụ thể về thỏa thuận này thì không. Việt Nam đang làm việc để đáp ứng các nghĩa vụ trong cái mà chúng tôi gọi là Điều Khoản VIII theo đó Việt Nam phải tháo bỏ những hạn chế về ngoại hối và đây là một trong những điều kiện cần thiết để gia nhập WTO. Chúng tôi đang làm việc với Việt Nam về lĩnh vực này và nhiều lĩnh vực khác nữa và chúng tôi muốn là đối tác tốt của Việt Nam trong việc giúp Việt Nam gia nhập WTO. (BBC)
Thông cáo báo chí của IMF gửi BBC vào hôm 13/04/2004 nói rằng 'IMF hoan nghênh cố gắng tăng trưởng và giảm nghèo mà chính phủ Việt Nam đạt được trong thập niên qua'.
Tuy nhiên IMF nói 'các khoản giải ngân trong Dự án Hỗ trợ Phát triển và Giảm nghèo (gọi tắt là PRGF) đã bị ngưng từ cuối năm 2002 khi yêu cầu của IMF muốn Việt Nam thực hiện chính sách chung của IMF về kiểm toán độc lập các tài khoản của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã không được đáp ứng'.
IMF nói trong thông cáo rằng chính phủ Việt Nam coi các biện pháp IMF đề xuất là không phù hợp đối với hệ thống luật của Việt Nam.
BBC đã phỏng vấn bà Susan Adams Trưởng diện văn phòng IMF tại Hà Nội.
Susan Adams: Kể từ năm 1999, IMF đã có chính sách áp dụng với các nước đi vay theo đó những nước này cần phải thực hiện các biện pháp phòng ngừa rủi ro và phải trung thực đối với việc quản lý và điều tiết nguồn dự trữ ngoại hối cũng như các tài khoản của Ngân hàng Trung ương. Trong giai đoạn năm 2001-2002, chúng tôi đánh giá những vấn đề này của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và thấy có nhiều chỗ thể hiện còn yếu kém. Sau đó chúng tôi đã khuyến nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cân nhắc đưa một bên thứ ba vào kiểm toán độc lập. Và họ nói rằng đề xuất này đã mâu thuẫn trực tiếp với khung luật pháp của Việt Nam và Chính phủ Việt Nam nói rằng đó là việc không thể thực hiện được.
BBC: Thế nhưng IMF ngưng giải ngân cho tới nay cũng khá lâu rồi thưa bà và được biết hai bên cũng đàm phán để khai thông thưa Bà?
Susan Adams: Sau đó IMF vào cuối năm ngoái định triển khai tiếp dự án bằng cách thay vì yêu cầu kiểm toán độc lập từ một bên thứ ba thì chỉ đề xuất rà soát lại tình hình hoạt động trong các tài khoản dự trữ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, thế nhưng một lần nữa đề xuất này vẫn bị coi là mâu thuẫn với luật bảo mật của Chính phủ Việt Nam. Vậy là một mặt Việt Nam không đủ thời gian để thay đổi luật, mặt khác IMF không muốn can thiệp vào hệ thống luật của Việt Nam trong vấn đề này. Do đó mặc dù hai bên đã làm việc để tìm giải pháp khai thông bế tắc nhưng hiệu lực thỏa thuận giữa IMF và Việt Nam đã hết vào ngày 12/04/2004 và hai bên đã quyết định để thỏa thuận hết hiệu lực như đã ký và vào thời điểm này không gia hạn.
BBC: Thưa Bà thỏa thuận mà IMF và Việt Nam ký kết có các điều khoản nào nói về việc IMF và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhất trí ngay từ lúc đầu là những tài khoản liên quan tới chương trình cho vay PRGF này phải được kiểm toán hay không?
Susan Adams: Trước khi Việt Nam ký với IMF về thỏa thuận để Việt Nam vay tiền theo chương trình PRGF thì IMF đã có chính sách này rồi và do đó đây là chính sách của IMF áp dụng cho tất cả các nước đi vay tiền của IMF. Do đó chúng tôi không nói rõ ra trong thỏa thuận đã ký bởi lẽ chính sách đó là chính sách mặc nhiên mà IMF áp dụng. Các tiêu chuẩn đảm bảo rủi ro và khuyến nghị của IMF là các biện pháp được áp dụng cho tất cả các nước đi vay tiền của IMF chứ Việt Nam không phải là trường hợp duy nhất mà IMF áp dụng một cách cá biệt. Nhiều nước đi vay cũng có những yếu kém trong việc quản lý các khoản vay và họ cũng đã tìm ra cách để khắc phục thông qua việc để một bên thứ ba vào kiểm toán độc lập hoặc liệt kê chi tiết việc sử dụng các khoản vay để IMF kiểm tra. Thế nhưng Việt Nam không thực hiện được điều này với lý do là luật Việt Nam không cho phép tiết lộ một số thông tin được mô tả là có tính bí mật quốc gia.
BBC: Thỏa thuận cho chương trình Hỗ trợ phát triển và giảm nghèo này (PRGF) chỉ là một trong số một loạt các nỗ lực giúp Việt Nam trong cái gọi là Chiến lược Tổng thể về Phát triển và Giảm nghèo (CPRGS) trong đó bao gồm một chương trình Tín Dụng Hỗ trợ Giảm Nghèo (PRSCs), vậy các thỏa thuận khác có bị ảnh hưởng tương tự hay không?
Susam Adams: Điều sẽ xảy ra là chúng tôi sẽ tiếp tục cung cấp những đánh giá vĩ mô của IMF cho Ngân hàng Thế giới (WB) để khi Ban giám đốc WB họp mỗi năm một lần có cơ sở để cân nhắc cho Việt Nam vay trong chương trình Tín dụng Hỗ trợ Giảm nghèo (PRSCs) và khi đó họ sẽ xem xét các đánh giá và khuyến nghị của IMF. Nên biết là IMF không chỉ làm việc với WB mà còn làm việc với Nhóm Tư Vấn của các tổ chức cấp viện quốc tế.
BBC: Việc Việt Nam và IMF không khai thông được bế tắc trong thỏa thuận này nói riêng có ảnh hưởng tới quá trình Việt Nam nỗ lực gia nhập WTO hay không?
Susan Adams: Cụ thể về thỏa thuận này thì không. Việt Nam đang làm việc để đáp ứng các nghĩa vụ trong cái mà chúng tôi gọi là Điều Khoản VIII theo đó Việt Nam phải tháo bỏ những hạn chế về ngoại hối và đây là một trong những điều kiện cần thiết để gia nhập WTO. Chúng tôi đang làm việc với Việt Nam về lĩnh vực này và nhiều lĩnh vực khác nữa và chúng tôi muốn là đối tác tốt của Việt Nam trong việc giúp Việt Nam gia nhập WTO. (BBC)