Phán quyết sơ bộ của Uỷ Ban Thương Mại Quốc Tế Hoa Kỳ (USITC) đẩy vụ kiện bán phá giá tôm theo hướng bất lợi cho Việt Nam.
USITC hôm qua bỏ phiếu tỷ lệ 6/0 sơ bộ khẳng định ngành công nghiệp đánh bắt tôm Hoa Kỳ bị thiệt hại do tôm xuất khẩu từ sáu nước trong đó có Việt Nam.
Trong vụ cá basa, có năm thành viên trong USITC thì bốn người bỏ phiếu cá basa "đe dọa gây thiệt hại" cho Hoa Kỳ và một thành viên bỏ phiếu "gây thiệt hại".
Lần này cả sáu thành viên của USITC đều bỏ phiếu ngành tôm nội địa "bị gây thiệt hại", một phán quyết nặng hơn lần trước.
Dù câu chữ trong phán quyết là gì thì bản chất phán quyết này của USITC mở đường choBộ Thương Mại Hoa Kỳ (DOC) sẽ bắt đầu điều tra.
Các chuyên gia pháp lý cho BBC biết nhiều khả năng Việt Nam sẽ bị áp đặt thuế bán phá giá tôm sau khi DOC điều tra và kết luận nội trong năm nay.
Họ cũng nói rằng mặc dù mức thuế suất chống bán phá giá tôm trong trường hợp bị áp đặt có thể thấp hơn mức đánh vào cá basa nhưng thiệt hại cho ngành tôm sẽ lớn hơn.
Lý do là khác với cá basa là mặt hàng có biên độ lời (profit margins) cao, thì mặt hàng tôm có biên độ lời thấp hơn, nói nôm na là nuôi tôm có lãi thấp hơn nuôi cá basa.
Điều này có nghĩa là nếu DOC trong tương lai quyết định áp đặt thuế chống bán phá giá đối với tôm cho dù chỉ ở mức hơn 10 phần trăm thì xuất khẩu tôm đã gặp khó khăn chứ không như cá khi bị đánh thuế tới vài chục phần trăm thì vẫn xuất khẩu được mặc dù gặp khó khăn.
Giống các nước bị kiện, Thái Lan sau khi biết phán quyết của USITC đã nói rằng không có chỉ dấu nào cho thấy họ bán phá giá tôm và các qui trình xuất khẩu của Thái Lan đảm bảo tính minh bạch.
Giới lãnh đạo thương mại Thái Lan cảnh báo các doanh nghiệp tôm nước này không vội vã tăng xuất khẩu tôm sang thị trường Hoa Kỳ trước hạn DOC phán quyết tiếp theo là ngày 8 tháng Sáu vì điều đó có thể làm bất lợi cho Thái Lan khi DOC tiến hành điều tra.
Một trong các tiêu chí khi DOC điều tra bán phá giá là nước bị kiện sẽ được xem liệu có nền kinh tế được mô tả là "thị trường" hay "phi thị trường" hay không để DOC có cơ sở tính toán.
Trong sáu nước bị kiện là Brazil, Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan, Ecuador và Ấn độ thì chỉ có Việt Nam và Trung Quốc hiện bị coi là nước có nền kinh tế phi thị trường.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng nếu DOC đã quyết định Việt Nam có nền kinh tế phi thị trường trong vụ kiện bán phá giá cá basa thì khó có lý do khiến DOC lần này lại thay đổi quyết định đó.
Tuy nhiên điểm khác giữa Trung Quốc và Việt Nam là ở chỗ Trung Quốc đã là thành viên WTO và trong tương lai còn có cơ hội đem vụ này ra WTO để khiếu nại, trong khi Việt Nam chưa phải thành viên WTO.
Thiệt hại gián tiếp
Báo chí tại Việt Nam gần đây đăng ý kiến của ông Đinh Đức Hữu, một Việt Kiều Mỹ, về Việt Nam đầu tư nuôi, chế biến và xuất khẩu tôm trong đó ông Hữu nói dự kiến cũng sẽ kiện DOC trong trường hợp đưa ra phán quyết không công bằng làm bất lợi cho ngành tôm Việt Nam nói chung và hoạt động kinh doanh tôm của ông nói riêng.
Hiện chưa rõ ông Hữu sẽ có hướng kiện thế nào. Nói cách khác đi là ông đại diện cho ai, cho ngành tôm Việt Nam hay cho cá nhân hoặc công ty của ông.
Chuyên gia pháp lý nói rằng nếu trên cơ sở ông là người Mỹ và kiện DOC về việc quyền lợi của ông bị ảnh hưởng thì biện luận khó hội đủ các yếu tố để tòa Hoa Kỳ xử kiện vì ông Hữu chỉ là một trong số nhiều người hoặc doanh nhân ảnh hưởng gián tiếp.
Chẳng hạn người tiêu dùng đi ăn nhà hàng phải trả tiền tôm đắt hơn cũng là người ảnh hưởng gián tiếp và họ cũng có thể kiện DOC, hay nôm na là nhiều người có thể kiện.
Các chuyên gia cho rằng cũng có khả năng đơn kiện của ông Hữu sẽ được thụ lý, thế nhưng tòa tại Hoa Kỳ có mở phiên xử hay không thì còn chưa rõ bởi nếu ông Hữu được tòa xử thì chắc cũng sẽ có nhiều vụ tương tự như vậy.
Các nhà quan sát cho rằng trong thời điểm "nhạy cảm" của cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ trong năm nay thì chính quyền ông Bush cũng rất cần các lá phiếu của ngành tôm nội địa. (BBC)
USITC hôm qua bỏ phiếu tỷ lệ 6/0 sơ bộ khẳng định ngành công nghiệp đánh bắt tôm Hoa Kỳ bị thiệt hại do tôm xuất khẩu từ sáu nước trong đó có Việt Nam.
Trong vụ cá basa, có năm thành viên trong USITC thì bốn người bỏ phiếu cá basa "đe dọa gây thiệt hại" cho Hoa Kỳ và một thành viên bỏ phiếu "gây thiệt hại".
Lần này cả sáu thành viên của USITC đều bỏ phiếu ngành tôm nội địa "bị gây thiệt hại", một phán quyết nặng hơn lần trước.
Dù câu chữ trong phán quyết là gì thì bản chất phán quyết này của USITC mở đường choBộ Thương Mại Hoa Kỳ (DOC) sẽ bắt đầu điều tra.
Các chuyên gia pháp lý cho BBC biết nhiều khả năng Việt Nam sẽ bị áp đặt thuế bán phá giá tôm sau khi DOC điều tra và kết luận nội trong năm nay.
Họ cũng nói rằng mặc dù mức thuế suất chống bán phá giá tôm trong trường hợp bị áp đặt có thể thấp hơn mức đánh vào cá basa nhưng thiệt hại cho ngành tôm sẽ lớn hơn.
Lý do là khác với cá basa là mặt hàng có biên độ lời (profit margins) cao, thì mặt hàng tôm có biên độ lời thấp hơn, nói nôm na là nuôi tôm có lãi thấp hơn nuôi cá basa.
Điều này có nghĩa là nếu DOC trong tương lai quyết định áp đặt thuế chống bán phá giá đối với tôm cho dù chỉ ở mức hơn 10 phần trăm thì xuất khẩu tôm đã gặp khó khăn chứ không như cá khi bị đánh thuế tới vài chục phần trăm thì vẫn xuất khẩu được mặc dù gặp khó khăn.
Giống các nước bị kiện, Thái Lan sau khi biết phán quyết của USITC đã nói rằng không có chỉ dấu nào cho thấy họ bán phá giá tôm và các qui trình xuất khẩu của Thái Lan đảm bảo tính minh bạch.
Giới lãnh đạo thương mại Thái Lan cảnh báo các doanh nghiệp tôm nước này không vội vã tăng xuất khẩu tôm sang thị trường Hoa Kỳ trước hạn DOC phán quyết tiếp theo là ngày 8 tháng Sáu vì điều đó có thể làm bất lợi cho Thái Lan khi DOC tiến hành điều tra.
Một trong các tiêu chí khi DOC điều tra bán phá giá là nước bị kiện sẽ được xem liệu có nền kinh tế được mô tả là "thị trường" hay "phi thị trường" hay không để DOC có cơ sở tính toán.
Trong sáu nước bị kiện là Brazil, Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan, Ecuador và Ấn độ thì chỉ có Việt Nam và Trung Quốc hiện bị coi là nước có nền kinh tế phi thị trường.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng nếu DOC đã quyết định Việt Nam có nền kinh tế phi thị trường trong vụ kiện bán phá giá cá basa thì khó có lý do khiến DOC lần này lại thay đổi quyết định đó.
Tuy nhiên điểm khác giữa Trung Quốc và Việt Nam là ở chỗ Trung Quốc đã là thành viên WTO và trong tương lai còn có cơ hội đem vụ này ra WTO để khiếu nại, trong khi Việt Nam chưa phải thành viên WTO.
Thiệt hại gián tiếp
Báo chí tại Việt Nam gần đây đăng ý kiến của ông Đinh Đức Hữu, một Việt Kiều Mỹ, về Việt Nam đầu tư nuôi, chế biến và xuất khẩu tôm trong đó ông Hữu nói dự kiến cũng sẽ kiện DOC trong trường hợp đưa ra phán quyết không công bằng làm bất lợi cho ngành tôm Việt Nam nói chung và hoạt động kinh doanh tôm của ông nói riêng.
Hiện chưa rõ ông Hữu sẽ có hướng kiện thế nào. Nói cách khác đi là ông đại diện cho ai, cho ngành tôm Việt Nam hay cho cá nhân hoặc công ty của ông.
Chuyên gia pháp lý nói rằng nếu trên cơ sở ông là người Mỹ và kiện DOC về việc quyền lợi của ông bị ảnh hưởng thì biện luận khó hội đủ các yếu tố để tòa Hoa Kỳ xử kiện vì ông Hữu chỉ là một trong số nhiều người hoặc doanh nhân ảnh hưởng gián tiếp.
Chẳng hạn người tiêu dùng đi ăn nhà hàng phải trả tiền tôm đắt hơn cũng là người ảnh hưởng gián tiếp và họ cũng có thể kiện DOC, hay nôm na là nhiều người có thể kiện.
Các chuyên gia cho rằng cũng có khả năng đơn kiện của ông Hữu sẽ được thụ lý, thế nhưng tòa tại Hoa Kỳ có mở phiên xử hay không thì còn chưa rõ bởi nếu ông Hữu được tòa xử thì chắc cũng sẽ có nhiều vụ tương tự như vậy.
Các nhà quan sát cho rằng trong thời điểm "nhạy cảm" của cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ trong năm nay thì chính quyền ông Bush cũng rất cần các lá phiếu của ngành tôm nội địa. (BBC)