Mới đây việc triển khai tiếp chương trình và sách giáo khoa (SGK) mới ở trung học tại Việt Nam đã phải hoãn lại hai năm so với kế hoạch, dẫn tới tâm trạng hoang mang và bất ổn trong việc học và dạy.

Vậy lý do gì đã dẫn tới việc phải hoãn này và liệu đây có phải là nguyên nhân thực sự hay không?

Sách giáo khoa bậc phổ thông cơ sở, PTCS, đã được đưa vào thí điểm từ năm học 2000-01 và cách đây hai năm được đưa vào đại trà.

Theo kế hoạch thì SGK mới cho bậc trung học nối tiếp chương trình cải cách từ PTCS lên đáng lẽ phải được bắt đầu vào năm học này, năm học 2004-05 nhưng nay Bộ GD và ĐT quyết định phải lùi lại hai năm.

Ở bậc trung học này học sinh bắt đầu phân ban. Trước đây, hồi những năm 90, Việt Nam đã thử nghiệm việc phân ban này nhưng sau thấy không ổn nên đã gác lại.

Và nay dự định thực hiện việc phân ban mới này lại bị đình hoãn.

Tiến sĩ Nguyễn Kế Hào, nguyên Vụ trưởng vụ Tiểu học, cho biết: "Đến nay thì việc chuẩn bị chưa đồng bộ, chưa đầy đủ và trong dư luận quần chúng thì còn bất ổn, người ta chưa tán đồng lắm cho nên hoãn lại là để chuẩn bị cho tốt hơn".

Ông Hào nói rằng, chưa đồng bộ là ở chỗ theo chủ trương của Bộ GD và ĐT, ở bậc học phổ thông đổi mới theo hướng bớt những lý thuyết kinh điển và tăng thực hành, thế nhưng cho tới nay muốn thực hành thì việc chuẩn bị cho triển khai chưa đầy đủ, vì để thực hành thì nó đòi hỏi nhiều thiết bị nhưng cho tới nay người ta chuẩn bị chưa kịp.

Lý do thứ hai theo ông Hào là việc chuẩn bị sách cũng gấp gáp thành ra các nhà khoa học, các tác giả sách viết có thể cũng chưa nghiên cứu kỹ nên sách viết cũng chưa đồng bộ và có những cái cũng chưa thật trúng lắm và như vậy khi đưa vào đại trà thì sẽ phát sinh nhiều vấn đề.

Thành ra theo ông thì việc quyết định hoãn này là một điều tốt vì nếu cứ tiến hành sẽ cũng lại thất bại như lần trước.

Nan giải viết sách

Không chỉ là chuyện sách giáo khoa ở bậc trung học, vấn đề viết và soạn sách giao khoa nói chung đã là một trong những vấn đề được rất nhiều nhà giáo dục học và những người quan tâm lên tiếng đề nghị cần sửa đổi.

Giáo sư Hoàng Tụy, nguyên Viện trưởng Viện Toán, một người rất tâm huyết trong lĩnh vực giáo dục và đã từng phát biểu nhiều ý kiến đóng góp cải cách trong lĩnh vực này.

Ông nói: "Sách giáo khoa thì biên soạn rất là tốn kém nhưng mà lại không có chất lượng. Lần nào SGK đưa ra cũng có rất nhiều người phê phán do việc tổ chức biên soạn rất cồng kềnh, quan liêu mà không có hiệu quả".

Thế cho nên những tranh cãi về những yếu điểm trong các sách giáo khoa mới được đưa vào sử dụng gần đây cho đến giờ vẫn luôn căng thẳng, và là vấn đề hết sức nhạy cảm đối với ngành giáo dục Việt Nam.

Rắc rối phân ban

Riêng về việc phân ban thì thực tế đăng ký phân ban cho thấy trái với dự kiến, với số đăng ký Ban A, Ban Tự nhiên, đông hơn rất nhiều so với ban C, Ban Xã hội như 20% ở Hà Nội và 8% ở tpHCM.

Trong khi ở một số vùng lại có nguyện vọng đăng ký Ban Không, tức học chương trình cơ bản Văn sử địa của Ban C cộng với Toán Lý Hoá Sinh ở Ban A, một điều hoàn toàn nằm ngoài dự kiến.

Theo ông Nguyễn Kế Hào thì ở bậc trung học không nên phân ban vì nó vẫn nặng tính chất luyện thi đại học.

Ông cho rằng tốt nhất trong triển khai giáo dục PTTH thì nên giữ việc giáo dục toàn diện, và theo ông phương án tối ưu nên là giáo dục phổ thông cơ bản và có một phần nào đó để học sinh được tự chọn theo nhu cầu, sở thích và điều kiện của từng trường.

Đặc biệt trong điều kiện xã hội và kinh tế của Việt Nam, từ một nước nông nghiệp phát triển lên, thì tốt nhất là nên đảm bảo một nền học vấn phổ thông, sau đó có một số môn tự chọn để sau nay có điều kiện phân luồng thì sẽ tốt hơn.(BBC)