Hai quyết định vào phút chót từ chối nghi thức tang lễ Công Giáo làm nổi bật một chiến dịch rộng lớn hơn nhằm hòa giải giữa các nhân vật cấp cao của Giáo Hội và các hội Tam Điểm ở Ý.
Edward Pentin của tạp chí National Catholic Register, ngày 14 tháng 8 năm 2026, cho biết: Việc hủy bỏ vào phút chót hai tang lễ Công Giáo gần đây cho các thành viên nổi tiếng của Hội Tam Điểm người Ý đã cho thấy sự mơ hồ ngày càng tăng về Hội Tam Điểm và mối quan hệ của nó với Giáo Hội Ý sau một thập niên nỗ lực gây tranh cãi nhằm thiết lập đối thoại với nhóm bí mật này, vốn từ lâu đã bị Giáo Hội cấm đoán.
Thực vậy, đầu tháng 8, lễ tang của Bruno Battisti D’Amario, 88 tuổi – một nghệ sĩ guitar cổ điển người Ý tài ba, nổi tiếng do sự hợp tác lâu dài với nhà soạn nhạc phim quá cố Ennio Morricone – người đã qua đời vào ngày 5 tháng 8, đã được lên kế hoạch.
Lễ tang dự kiến diễn ra vào ngày 7 tháng 8 tại Nhà thờ Santa Maria ở Montesanto, hay còn gọi là “Nhà thờ Nghệ sĩ” ở Rome, đã bị hủy bỏ sau khi Grande Oriente d’Italia, một trong những hội quán Freemason chính của nước này, tiết lộ trong một bài tưởng niệm trực tuyến (đã bị xóa) rằng nhạc sĩ này là một thành viên cấp cao (“bậc 33”) của hội Freemason.
Sau khi nhật báo Công Giáo Ý La Nuova Bussola Quotidiana báo cho linh mục địa phương về mối liên hệ của người quá cố với hội Freemason, linh mục đã thông báo cho cha xứ của nhà thờ, Giám mục Antonio Staglianò. Sau đó, Giám mục Staglianò liên hệ với Hồng Y Baldassare Reina, Tổng Giám mục phó của Rome, người đã tham khảo ý kiến văn phòng pháp lý của giáo phận trước khi từ chối cho phép cử hành Thánh lễ tang. Như Giám mục Staglianò đã nói, Hồng Y Reina “không còn lựa chọn nào khác ngoài việc từ chối cho phép cử hành Thánh lễ tang”.
Hai ngày sau, Giám mục Antonio Suetta của Sanremo-Ventimiglia tuyên bố một biện pháp tương tự, tạm dừng vào phút chót các nghi lễ tang lễ của Mario Tarducci, một cựu đại sư của Grande Oriente d’Italia. Tang lễ của Tarducci, 73 tuổi, dự kiến được tổ chức tại Nhà thờ Thánh Mark Tông đồ ở Camporosso, gần Sanremo. Giám mục Suetta biết được mối liên hệ của Tarducci với Hội Tam điểm sau khi các tờ báo địa phương tiết lộ điều đó.
Cả hai lễ tang đều bị cấm theo Điều 1184 của Giáo luật, quy định rằng, trừ khi người đó thể hiện dấu hiệu ăn năn hối cải trước khi chết, những “kẻ bội giáo, dị giáo và ly giáo khét tiếng” phải bị từ chối Thánh lễ cầu hồn. Điều này cũng áp dụng cho những người chọn hỏa táng vì “động cơ chống Kitô giáo”, hoặc “những người tội lỗi rõ ràng khác mà không thể cử hành tang lễ trong Giáo hội mà không gây tai tiếng công khai cho các tín hữu”. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào, thì phải để cho đấng bản quyền quyết định.
Nhưng nhiều câu hỏi đang được đặt ra về việc hủy bỏ hai lễ tang này, bao gồm cả việc tại sao chúng lại suýt diễn ra như vậy.
Giáo Hội Công Giáo đã nhất quán và chính thức cấm người Công Giáo tham gia Hội Tam điểm kể từ sắc lệnh In eminenti năm 1738 của Giáo hoàng Clement XII, với việc Tòa Thánh Vatican ban hành một văn bản giáo lý cấm việc tham gia như vậy vào tháng 11 năm 2023.
Lễ tang ở Rome
Về lễ tang ở Rome, linh mục quản xứ nói với tờ La Nuova Bussola Quotidiana rằng ông “rất thất vọng” khi biết D’Amario là thành viên của Hội Tam điểm, điều mà D’Amario không hề có dấu hiệu từ bỏ, cũng không có bằng chứng nào cho thấy ông cải đạo trở lại Công Giáo. Giám mục Staglianò nói với tờ báo, “chúng tôi hoàn toàn không biết gì về toàn bộ sự việc”, cũng như con gái của D’Amario. Buồn vì cha mình không được tổ chức tang lễ theo nghi thức Công Giáo, thay vào đó, một buổi cầu nguyện cho gia đình đã được tổ chức, phù hợp với luật giáo hội, và linh hồn người quá cố được phó thác cho lòng thương xót của Thiên Chúa.
Giám mục Staglianò, người đồng thời là chủ tịch Học viện Thần học Giáo hoàng, giải thích rằng nhạc sĩ này cũng sẽ được phép cử hành Thánh lễ tưởng niệm sau khi chôn cất, theo thông lệ 30 ngày sau khi người quá cố qua đời, nhưng nghi thức tang lễ Công Giáo sẽ không được phép.
Tuy nhiên, câu chuyện của chủ tịch học viện có một số điểm mâu thuẫn: Giám mục Staglianò tuyên bố ngài được thông báo về tang lễ bởi chính nhân viên của mình, những người đã được Văn phòng Quốc vụ khanh Vatican cảnh báo. Điều này trái ngược với những gì ngài đã nói với tờ La Nuova Bussola Quotidiana: rằng ngài không biết về việc D’Amario là thành viên Hội Tam điểm khi họ tiết lộ điều này cho ngài qua điện thoại.
Sự liên quan của Giám mục Staglianò trong câu chuyện này là rất đáng chú ý. Ngài là nhân vật chủ chốt đứng sau cuộc gặp gỡ công khai đầu tiên giữa các lãnh đạo cấp cao của Giáo hội và Hội Tam điểm tại Milan vào tháng 2 năm 2024. Theo Riccardo Cascioli, biên tập viên của tờ La Nuova Bussola Quotidiana, tờ báo được tiếp cận với cuộc gặp kín này, ông đã thể hiện “sự thân thiết đáng kể với các Đại Thầy Tam Điểm có mặt”.
Cuộc gặp gỡ này là kết quả của sự xích lại gần nhau ngày càng tăng giữa các nhà lãnh đạo Giáo hội Ý và Hội Tam điểm Ý, bắt đầu từ bức thư ngỏ năm 2016 của Hồng Y Gianfranco Ravasi gửi tới “Các anh em Hội Tam điểm thân mến”. Bức thư đã chỉ ra các lĩnh vực đối thoại và hành động chung, đồng thời vẫn thừa nhận những khác biệt nghiêm trọng. Tại cuộc họp ở Milan, Hồng Y Francesco Coccopalmiero đã đưa ra ý tưởng về một “cuộc đối thoại thường trực” chính thức giữa các nhà lãnh đạo Giáo hội và Hội Tam điểm, và tất cả những người có mặt đều nhấn mạnh sự tương thích được cho là giữa việc gia nhập Hội Tam điểm và Giáo Hội Công Giáo.
“Họ chỉ ra rằng cũng có nhiều người Công Giáo trong Hội Tam điểm và coi rào cản do Giáo hội dựng lên là lỗi thời, đặc biệt là khi xét đến những lời dạy của Đức Giáo Hoàng Phanxicô: ‘Tôi là ai mà phán xét?’ và ‘Tất cả, tất cả, tất cả’”, Cascioli viết trong bài xã luận ngày 11 tháng 8. “Nói cách khác, nếu những người ly hôn tái hôn có thể lãnh nhận các bí tích, tại sao các thành viên Hội Tam điểm lại không thể? Tại sao các cặp đôi đồng tính được chúc phúc trong khi các thành viên Hội Tam điểm phải ở ngoài Giáo hội? Lòng thương xót được ca ngợi nhiều của triều đại Giáo hoàng Phanxicô có áp dụng cho Hội Tam điểm không?
“Đây là lý do tại sao họ đã yêu cầu rõ ràng rằng việc là thành viên của Hội Tam điểm không còn được coi là trở ngại đối với việc lãnh nhận các bí tích nữa,” Cascioli viết. “Do đó, yêu cầu về tang lễ Công Giáo là một bước đi theo hướng này.”
Quyết định của Giám mục Suetta
Liên quan đến việc hủy bỏ tang lễ tại giáo phận của Giám mục Suetta, giám mục không hề hay biết cho đến khi mối liên hệ của Tarducci với Hội Tam điểm được công khai và sau khi tang lễ đã được sắp xếp. Trong một tuyên bố, Giám mục Suetta cho biết ngài đồng ý với hành động của Hồng Y Reina và do đó đã hủy bỏ tang lễ theo Điều 1184 của Giáo luật.
Một điểm đáng chú ý khác liên quan đến các tang lễ, được tờ La Nuova Bussola Quotidiana ghi nhận, là sự đưa tin thiếu cân bằng rõ rệt của giới truyền thông về hai trường hợp này. Giám mục Suetta — nổi tiếng với sự chính thống, phản đối mạnh mẽ việc phá thai và lời kêu gọi gần đây về việc truyền bá Tin Mừng cho người Hồi giáo — bị chỉ trích rộng rãi là khắc nghiệt và thiếu lòng bác ái, trong khi Giám mục Staglianò lại được đối xử nhẹ nhàng hơn, nhờ vào tuyên bố của ngài rằng Phủ Quốc Vụ Khanh Vatican (chứ không phải bài báo của La Nuova Bussola Quotidiana) đã báo trước cho ngài.
Đối với Cascioli, cả hai sự việc đều cho thấy sự đồng lõa ngày càng tăng của các nhà lãnh đạo Giáo hội Ý và Hội Tam điểm Ý. “Chắc chắn có một tuyên bố từ phía Hội Tam điểm cho rằng mình được Giáo hội chấp nhận, một tuyên bố ngày càng mạnh mẽ hơn dưới triều đại Giáo hoàng Phanxicô, mà thông điệp Fratelli tutti — với lý thuyết về ‘tình huynh đệ phổ quát’ —mang hơi hướng của Hội Tam điểm,” ông nói với tờ Register ngày 12 tháng 8.
“Tại thời điểm này, tôi tin rằng Giáo hoàng nên can thiệp một lần nữa với sự rõ ràng về việc lên án Hội Tam điểm và tái khẳng định việc là thành viên của Hội Tam điểm là không tương thích với việc là một người Công Giáo,” ông nói thêm. “Có rất nhiều sự mơ hồ về vấn đề này.”
“Mới sáng nay,” ông nói, “một người quen của tôi — một sĩ quan cảnh sát Công Giáo — đã hỏi tôi, sau khi đọc bài báo của tôi, liệu tất cả các hình thức của Hội Tam điểm đều bị lên án cả hay không, hay liệu có những hội quán nào tương thích. Lý do? Một số hội quán đã mời anh ấy tham gia, và anh ấy tin rằng một số hội quán là tương thích.”