Theo tin Tòa Thánh, mười năm sau hai Thượng Hội đồng Giám mục về gia đình và cuộc tranh luận rộng rãi do Tông huấn Amoris Laetitia khơi dậy, hôm nay, ngày 7 tháng 10, 2026, 154 giám mục và Hồng Y, 53 linh mục cùng giáo dân, và 11 gia đình được mời tham dự đã bắt đầu chuỗi các cuộc họp vào thứ Tư, tại Hội trường Phao-lô VI, nhằm đánh giá tình hình hiện tại và xem xét việc đón nhận Tông huấn năm 2016 của Đức Giáo Hoàng Phanxicô về gia đình.

Trong lễ Khai mạc, Đức Leo XIV đã ngỏ lời với các tham dự viên:

Anh em Giám mục thân mến,
Các gia đình thân mến,
Anh chị em thân mến,

Tôi mong muốn triệu tập cuộc gặp gỡ này nhân kỷ niệm mười năm ngày ban hành Tông huấn Amoris Laetitia, và tôi cảm ơn anh chị em đã sắp xếp công việc để chúng ta có thể dành những ngày này bên nhau. Tôi nồng nhiệt cảm ơn các cặp vợ chồng cùng tất cả những ai đã đến để chia sẻ về cuộc sống của mình trong Đức Kitô và sẽ tham gia vào các cuộc thảo luận của chúng ta, cũng như các chuyên gia và những người điều phối.

Cho phép tôi bắt đầu bằng việc nhắc lại hành trình truyền giáo và hành trình Thượng Hội đồng đầy hoa trái mà Giáo hội đã thực hiện liên quan đến hôn nhân và gia đình – một hành trình mà chúng ta được mời gọi tiếp tục bước đi.

Gia đình luôn giữ một vị trí quan trọng trong mối quan tâm mục vụ của Đấng Kế vị Thánh Phêrô và của các Giám mục – những vị cộng tác với ngài thông qua việc tham gia Thượng Hội đồng Giám mục. Thượng Hội đồng năm 1980 đã tiếp nối một mong ước từng được Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô I bày tỏ trong triều đại giáo hoàng ngắn ngủi của ngài, để rồi cuối cùng dẫn đến việc ban hành Tông huấn Familiaris Consortio của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Ngay từ đầu triều đại giáo hoàng của mình, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã một lần nữa đặt gia đình vào trọng tâm của tiến trình hiệp hành, nhìn nhận sự cần thiết phải tiếp tục công cuộc phân định của Giáo hội trước những thay đổi sâu xa đang tác động đến một lĩnh vực gắn bó mật thiết với sứ mạng của Giáo hội trong thế giới ngày nay. Hành trình đó, cách đây mười năm, đã dẫn đến việc ban hành Tông huấn Amoris Laetitia (Niềm vui Yêu thương).

Về phương diện này, Giáo hội vẫn tiếp tục bước đi trên con đường mà Công đồng Vatican II đã vạch ra. Khi các Nghị phụ Công đồng đặt phẩm giá của hôn nhân và gia đình ngay phần mở đầu của phần hai trong Hiến chế Gaudium et Spes (Vui mừng và Hy vọng), các ngài đã nhận thấy rằng đời sống gia đình là điểm khởi đầu đặc biệt để tiếp cận những vấn đề lớn lao về văn hóa, kinh tế, xã hội và chính trị của thời đại chúng ta, bao gồm cả nỗ lực kiến tạo hòa bình giữa các dân tộc. Sự tùy thuộc lẫn nhau giữa các vấn đề này ngày càng trở nên rõ nét hơn trong bối cảnh hiện nay, luôn dưới ánh sáng của Lời Chúa: "Thiên Chúa đã dựng nên con người có nam có nữ. Vì thế, người đàn ông sẽ lìa cha mẹ mà gắn bó với vợ mình" (Mc 10, 6-7). Gia đình vẫn đóng vai trò then chốt trong một cách tiếp cận kết nối giữa bình diện địa phương và toàn cầu, được soi dẫn bởi khát vọng về tình huynh đệ phổ quát trong Đức Kitô – điều mà Tin Mừng mời gọi chúng ta cùng xây dựng với mọi người. Bề dày lịch sử hơn nửa thế kỷ này đặt lên vai chúng ta – những vị Mục tử – một trách nhiệm đặc biệt, khi ơn gọi hiệp hành của toàn thể Giáo hội vẫn đang tiếp tục triển nở.

Trong dòng lịch sử đó, Amoris Laetitia đã đánh dấu một cột mốc quan trọng, và mười năm kể từ khi văn kiện này được công bố đã trở thành một phần trong đời sống của các Giáo hội địa phương chúng ta. Trong suốt thời gian qua, Tông huấn này đã được đón nhận tại nhiều nền văn hóa và bối cảnh mục vụ khác nhau, đồng hành cùng đời sống thực tế của các gia đình, cũng như khơi nguồn cho nhiều sáng kiến và tiến trình mới.

Giờ đây, chúng ta cùng dâng mười năm ấy lên trước tôn nhan Chúa Giê-su. Với sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần, việc nhìn lại những gì đã diễn ra một cách sâu sắc sẽ giúp chúng ta nhận ra rõ hơn những điều Đức Kitô đã và đang dạy bảo Giáo hội trong suốt những năm tháng qua.

Sách Công vụ Tông đồ mang đến cho chúng ta một hình ảnh tuyệt đẹp về những gì chúng ta sắp thực hiện. Khi kết thúc hành trình truyền giáo, Phao-lô và Bar-na-ba đã quy tụ Hội Thánh lại và “thuật lại tất cả những gì Thiên Chúa đã thực hiện cùng với các ông” (Cv 14:27). Sau đó, trên đường đến Giê-ru-sa-lem, các ngài đi qua Phê-ni-xi và Sa-ma-ri, kể lại những sự việc đã diễn ra trong sứ vụ, và những lời kể ấy đã mang lại niềm vui lớn lao cho các anh chị em. Khi tới Giê-ru-sa-lem, các ngài được Hội Thánh, các Tông đồ và các kỳ mục đón tiếp, và một lần nữa lại “thuật lại tất cả những gì Thiên Chúa đã thực hiện cùng với các ông” (15:4).

Cuộc quy tụ của chúng ta cũng mang tinh thần ấy. Như tôi đã nói, Hội Thánh đã dành mười năm qua để đón nhận Tông huấn Amoris Laetitia và đồng hành với các gia đình trong những hoàn cảnh rất khác nhau.

Chúng ta cũng mang đến những câu chuyện về những gì Thiên Chúa đã thực hiện giữa chúng ta. Đó là những câu chuyện được ghi lại trên hành trình sứ vụ: chuyện về sự hoán cải, về những hoa trái bất ngờ, và về những mối tương quan mà Thiên Chúa đã dệt nên trong các gia đình khi cộng đoàn chúng ta nỗ lực đồng hành cùng họ; đồng thời cũng là những khó khăn chúng ta đã đối diện, những câu hỏi đã nảy sinh và những bài học chúng ta đã rút ra trên chặng đường ấy. Những điều đó mang lại cho chúng ta sự tự tin khi bắt tay vào công việc chung. Chúng ta hãy dâng những điều này lên Chúa, chia sẻ với nhau, và cùng tìm cách nhận ra những gì Thiên Chúa đang thực hiện giữa chúng ta và nơi mà Thánh Thần của Người đang dẫn dắt Giáo hội ngày nay.

Trong thông điệp ngày 19 tháng 3, nhân dịp kỷ niệm mười năm Tông huấn Amoris Laetitia, tôi đã nhắc lại rằng: “Thực vậy, có những nơi chốn và hoàn cảnh trong đó Giáo hội chỉ có thể ‘trở nên muối cho đời’ thông qua các tín hữu giáo dân, và đặc biệt là thông qua các gia đình.” Quả thực, Amoris Laetitia mời gọi chúng ta hãy coi trọng ơn gọi và trách nhiệm này. Chính các gia đình tham gia vào sứ mạng của Giáo hội ngay trong nhịp sống thường nhật của mình: qua tình yêu và lòng chung thủy, sự quan tâm chăm sóc và tinh thần tha thứ, việc giáo dục con cái, nỗ lực truyền đạt đức tin, sự quan tâm đến người cao tuổi và những người dễ bị tổn thương, cũng như qua nhiều cách thức khác nhau để phục vụ cộng đồng và xã hội. Qua tất cả những điều này, các gia đình làm chứng cho Tin Mừng và góp phần vào đời sống cũng như sứ mạng của Giáo hội.

Là những Mục tử, chúng ta lãnh nhận trách nhiệm — dù thuận tiện hay không — phải loan báo vẻ đẹp trong kế hoạch của Thiên Chúa dành cho hôn nhân và gia đình, cũng như lời mời gọi của Người về tình yêu và sự dịu dàng. Điều này đòi hỏi chúng ta phải đồng hành với mọi người khi họ nỗ lực sống ơn gọi của mình trong những hoàn cảnh cụ thể của cuộc sống.

Sứ vụ này cũng đặt chúng ta vào một trường học của sự lắng nghe. Sự khôn ngoan của dân Chúa đến với chúng ta qua đức tin chung; đức tin ấy soi sáng mọi gia đình, kể cả những gia đình đang trải qua khó khăn, nỗi cô đơn và đôi khi là cả những thất bại tưởng chừng như tuyệt vọng. Chính Chúa kiên nhẫn dạy dỗ chúng ta khi chúng ta dành thời gian để lắng nghe, và chắc chắn rằng chúng ta có rất nhiều điều để học hỏi từ các gia đình.

Đời sống của họ cũng đặt ra cho chúng ta những vấn đề cần được đối diện với lòng can đảm. Trong nhiều bối cảnh, ngày càng có sự xa cách giữa cách sống về tình dục và sự thân mật với nhãn quan Kitô giáo về hôn nhân. Người trẻ vẫn luôn khao khát tình yêu, lòng chung thủy và cảm giác thuộc về một ai đó; tuy nhiên, nhiều người lại gặp khó khăn trong việc hình dung cách thức mà nhãn quan tình yêu ấy có thể hiện thực hóa trong đời sống mình, hoặc khó tin rằng sự cam kết trọn đời chính là điều kiện để đạt được những gì họ mong ước. Sự bấp bênh về kinh tế, vấn đề di cư, bạo lực, nỗi cô đơn và những hình thức tổn thương tâm lý khác cũng định hình các lựa chọn của con người cũng như những viễn cảnh tương lai mà họ có thể hình dung.

Những thực trạng này đặt ra nhiều vấn đề mà chúng ta cần phải đối diện với lòng can đảm. Con người thực sự đang tìm kiếm điều gì đằng sau những thay đổi văn hóa này? Những niềm vui và hy vọng, nỗi đau buồn và nỗi lo âu của họ đang nói lên điều gì với chúng ta? Ngôn ngữ và các phương thức mục vụ của chúng ta đã thành công ở đâu trong việc mở ra một lối đi, và ở đâu chúng chưa chạm được đến trái tim con người hay chưa hỗ trợ được nỗ lực làm điều thiện của họ? Những trải nghiệm thực tế của các gia đình đang dạy chúng ta điều gì — những trải nghiệm mà chúng ta vẫn chưa thực sự học hỏi được trọn vẹn? Chúng ta có thể mang lại điều gì để vun đắp một đời sống gia đình lành mạnh và thánh thiện? Đặc biệt, chúng ta có thể học hỏi được gì từ các bậc cha mẹ khi họ nỗ lực đồng hành cùng con cái và giới trẻ trong những hoàn cảnh như vậy?

Sự mong manh cần được đặc biệt quan tâm, bởi nó có thể định hình sâu sắc cách con người nhìn nhận bản thân, tương lai của mình, và thậm chí cả mối tương quan của họ với Thiên Chúa và với Giáo hội. Trải nghiệm về sự mong manh đặt ra câu hỏi: liệu chúng ta có thể tiếp tục gắn bó với nhau khi cuộc sống không còn diễn ra như mong đợi, và liệu chúng ta có thể nhận ra tác động của ân sủng ngay cả trong những hoàn cảnh đầy rẫy giới hạn, thương tích và những thất bại nhãn tiền hay không?

Về phương diện này, trải nghiệm của các gia đình cũng mang lại bài học cho tất cả mọi người, bởi sự mong manh là một phần trong thân phận con người chung của chúng ta, và do đó cũng là một phần trong đời sống của Giáo hội. Tất cả chúng ta đều thấu hiểu khoảng cách giữa điều thiện hảo mà ta khao khát và thực tế cuộc sống mà ta có thể sống được. Chúng ta cần ân sủng, sự tha thứ và những khởi đầu mới để thực thi thánh ý Thiên Chúa; đồng thời, chúng ta nhận ra rằng lòng trung tín tự nó là một ân sủng cần được lãnh nhận và là một hành trình cần được đổi mới dần dần, thường là qua những thử thách. Việc nhận thức được thách đố chung này cần định hình cách chúng ta đồng hành cùng nhau trong Giáo hội. Vậy, con người sẽ gặp gỡ một Giáo hội như thế nào ngay vào lúc họ cảm thấy mong manh nhất? Liệu các cộng đoàn của chúng ta có giúp họ nhận ra rằng họ vẫn có chỗ đứng, có trách nhiệm và có những ân huệ để đóng góp hay không? Liệu chân lý mà chúng ta loan báo có thể được cảm nhận qua sự kiên nhẫn, sự gần gũi và lòng thương xót trong sự hiện diện mục vụ của chúng ta? Làm thế nào để chúng ta có thể loan báo cho họ sự viên mãn trong giáo huấn của Tin Mừng về gia đình?

Trong những ngày này, tôi mời gọi anh chị em hãy suy tư thật sâu sắc về những câu hỏi đó. Chúa Thánh Thần thường lên tiếng qua chính những hoàn cảnh đầy thách đố đối với chúng ta, và soi sáng để chúng ta nhận ra cách thức lòng thương xót của Thiên Chúa cùng ân sủng cứu độ của Đức Kitô có thể chạm đến các gia đình ngày nay—đặc biệt là trong những yếu đuối và sức mạnh kiên cường, trong những niềm hy vọng và nỗi thất vọng, trong khát vọng hiệp thông và hành trình tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống của họ. Do đó, nhiệm vụ của chúng ta không chỉ là lý giải những thực tại này, mà còn là để chúng chất vấn và thôi thúc tinh thần trách nhiệm mục vụ của chúng ta; nhờ đó, Giáo hội có thể tìm ra những phương thức mới mẻ để loan báo Tin Mừng, trao ban ân sủng các bí tích, đồng hành cùng các gia đình, và làm hiện rõ sự dịu hiền mà qua đó Đức Kitô vẫn tiếp tục bước đi giữa dân Người.

Ước mong cuộc đối thoại giữa chúng ta được ghi dấu bởi sự tự do theo tinh thần Tin Mừng mà chúng ta thấy trong sách Công vụ Tông đồ. Chúng ta có thể chia sẻ những điều đã mang lại niềm vui cho các Giáo hội của mình, những thách đố mà chúng ta đã đối diện, cũng như những câu hỏi đã trở nên rõ ràng hơn qua các trải nghiệm thực tế. Hơn nữa, sự đa dạng về hoàn cảnh xuất thân của mỗi người có thể trở thành món quà quý giá cho tiến trình phân định của toàn thể Giáo hội.

Khung chủ đề được soạn thảo cho cuộc gặp gỡ này nhằm giúp chúng ta luôn ghi nhớ tầm nhìn bao quát của Tông huấn Amoris Laetitia, đồng thời đặt văn kiện này vào sự đối thoại với những trải nghiệm mà các Giáo hội của chúng ta đã đi qua trong suốt mười năm qua. Hãy để sự phong phú của Lời Chúa và truyền thống Giáo hội khơi dậy nguồn cảm hứng cho chúng ta. Chương trình làm việc đã được công bố rộng rãi để dân Chúa có thể đồng hành cùng chúng ta qua lời cầu nguyện và sự suy tư mang tinh thần hiệp hành.

Về phần mình, việc lắng nghe lẫn nhau, để những điều được nghe vang vọng trong tâm hồn và luôn nhạy bén trước sự thúc đẩy của Chúa Thánh Thần có thể khơi dậy sự sáng tạo mục vụ cần thiết để giải quyết những vấn đề mới nảy sinh.

Chính vì vậy, buổi tĩnh tâm chung vào tối nay cũng như những giờ cầu nguyện mở đầu mỗi ngày làm việc đều giữ vai trò trọng tâm. Tôi cầu xin Chúa giúp chúng ta cùng nhau quy tụ những hoa trái mà Amoris Laetitia đã mang lại cho các Giáo hội địa phương, để những hoa trái ấy có thể nuôi dưỡng toàn thể Giáo hội.

Tôi hy vọng rằng, qua vô vàn câu chuyện mà quý vị mang đến từ các Giáo hội và những bối cảnh văn hóa khác nhau, một câu chuyện chung về chặng đường mười năm qua sẽ dần hình thành—một câu chuyện thấm đẫm niềm vui và niềm hy vọng, giúp chúng ta can đảm đối diện với những thử thách và khó khăn còn tồn tại. Điều này sẽ nuôi dưỡng sự phân định mục vụ của các Hội đồng Giám mục cũng như các cơ cấu phẩm trật của các Giáo hội Đông phương. Đồng thời, nó cũng giúp các Giáo hội địa phương nhận ra những hướng đi mới và đưa tất cả những người đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội bước sâu hơn vào hành trình hiệp hành của Giáo hội. Tôi cũng mong muốn tất cả chúng ta giữ gìn sự tế nhị và tính bảo mật cần thiết cho khoảng thời gian lắng nghe và phân định này.

Nguyện xin Chúa ban cho chúng ta sự tự do để lắng nghe nhau, sự khôn ngoan để nhận ra công trình của Người nơi Dân Người, và lòng can đảm để bước theo sự dẫn dắt của Người; nhờ đó, mỗi ngày trôi qua, Tin Mừng sẽ ngày càng trở thành Tin Vui trọn vẹn hơn cho các gia đình trên toàn thế giới. Xin cảm ơn anh chị em.