Cha Antonio Spadaro Dòng Tên, Thứ trưởng Bộ Thông Tin Tòa Thánh có bài nhận định nhan đề “Trump raises voice; Vatican lowers heat”, nghĩa là “Trump lớn tiếng; Vatican bình thản.” Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.

Ngày 7 tháng 5, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio đã đến Rôma. Ông đã gặp Đức Giáo Hoàng, Đức Hồng Y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, và Đức Tổng Giám Mục Paul Gallagher, Ngoại trưởng của Tòa Thánh.

Thông cáo của Vatican mô tả các cuộc gặp là “các cuộc đàm phán thân mật”. Thân mật. Không căng thẳng, không đốp chát, không khó khăn. Thân mật. Một từ được lựa chọn với sự chính xác về mặt ngoại giao.

Đó chính là cốt lõi của vấn đề. Tổng thống Trump, ngay trước chuyến thăm của Rubio, đã cáo buộc Đức Giáo Hoàng Lêô XIV muốn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân — một lời vu khống trắng trợn, bởi vì Tòa Thánh phản đối việc sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, ngày hôm sau, Ngoại trưởng của ông lại ngồi đối diện với Đức Giáo Hoàng.

Và cuộc họp kết thúc bằng một tuyên bố tái khẳng định “sự cần thiết phải nỗ lực không ngừng vì hòa bình”. Đây chính xác là ngôn từ mà tổng thống đã liên tục chỉ trích.

Tổng thống Trump lớn tiếng; Vatican bình thản. Và trong sự kiềm chế của thông cáo đó, một kiểu thất bại về mặt hùng biện đối với Tòa Bạch Ốc đang âm thầm hình thành. Bởi vì chấp nhận ngôn ngữ đó có nghĩa là thừa nhận rằng ngôn ngữ hòa bình không phải là một hình thức yếu đuối. Đó là một lĩnh vực mà ngay cả Washington, cuối cùng, cũng phải đồng ý bước đi.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã từng nói điều đó một cách rõ ràng hiếm thấy: “Nếu ai muốn chỉ trích tôi vì tôi rao giảng Tin Mừng, hãy chỉ trích bằng sự thật.” Sự thật. Không phải ý kiến, không phải những câu chuyện thêu dệt, không phải những lời lẽ xuyên tạc. Một từ mà trong bối cảnh hiện nay, nghe có vẻ gần như xa lạ.

Rubio cho rằng rằng chuyến thăm đã được “lên kế hoạch trước” những lời công kích của Tổng thống Trump. “Rõ ràng là đã có những chuyện xảy ra trong thời gian đó,” ông nói. Đó là một câu nói hoàn hảo trong sự bất lực: nó nói lên tất cả mà không giải thích được gì. Đó là ngôn từ của một chính khách đang cố gắng giữ vững một vị tổng thống phá vỡ mọi rào cản và một nền ngoại giao có nhiệm vụ xây dựng lại những rào cản đó.

Tòa thánh không hề nhượng bộ. Như Đức Hồng Y Parolin đã nói, Đức Giáo Hoàng làm những gì mà các Giáo hoàng vẫn làm. Luôn luôn là vậy. Và Đức Lêô XIV đã làm đúng như thế. Ngài tiếp đón Rubio, nói chuyện với ông ta và lắng nghe ông ta. Sau đó, trong thông cáo cuối cùng, ngài đã sử dụng ngôn từ của riêng mình — ngôn từ của hòa bình — mà cuối cùng phía Mỹ cũng lặp lại. Hòa bình, các quốc gia đang chiến tranh, khủng hoảng nhân đạo: tất cả những gì Tổng thống Trump muốn xóa bỏ khỏi từ điển quốc tế, Đức Giáo Hoàng đã buộc những người đối thoại của mình phải khẳng định lại.

Đó là một bài học về sức mạnh không cần vũ lực. Tòa Thánh không có quân đội, không có lệnh trừng phạt, không có máy bay điều khiển từ xa. Tòa Thánh chỉ có lời nói. Và ngày nay, những lời nói ấy có trọng lượng.

Đức Lêô XIV tìm thấy tiếng nói của mình trong một thế giới đầy rạn nứt.

Một năm sau khi Đức Giáo Hoàng Lêô XIV được bầu chọn, triều Giáo Hoàng của ngài dường như đã vượt qua giai đoạn chờ đợi. Điều đó chưa bao giờ được bảo đảm. Đức Hồng Y Prevost lên ngôi Giáo hoàng vào thời điểm không cho phép bất kỳ sự chuẩn bị nào: chiến tranh công khai, ngoại giao quốc tế khủng hoảng, các thể chế đa phương suy yếu và căng thẳng địa chính trị ngày càng leo thang.

Từ Ukraine đến Trung Đông, từ áp lực ngày càng gia tăng khắp Á Châu đến tình trạng bất ổn ở Phi Châu, vị tân giáo hoàng bước vào một bối cảnh toàn cầu ngày càng bị chi phối bởi logic của bạo lực.

Tuy nhiên, đặc điểm nổi bật đầu tiên của Đức Lêô XIV chính là việc ngài từ chối phản ứng ngay lập tức. Trong những tháng đầu tiên, ngài ít nói. Nhiều người cho rằng sự im lặng đó là do quá thận trọng hoặc do dự. Trên thực tế, đó là một điều hoàn toàn khác: đó là lắng nghe. Đức Prevost đã dành thời gian để tìm ra tiếng nói của riêng mình.

Trọng tâm triều Giáo Hoàng của ngài dường như nằm ở một niềm tin cụ thể: đó là hàn gắn những gì đang tan vỡ. Một Giáo hội bị chia rẽ, một thế giới đã ngừng đối thoại với chính mình, một trật tự quốc tế thay thế đối thoại bằng áp lực thường trực.

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nhấn mạnh về sự thống nhất, nhưng không phải là sự đồng nhất hoàn toàn. Trái lại, đó là khả năng sống chung với những khác biệt mà không biến chúng thành xung đột ý thức hệ hay văn hóa. Đó là một tầm nhìn sâu sắc theo tinh thần Thánh Augustinô: thống nhất như một sự căng thẳng sống động, chứ không phải là sự tuân thủ cứng nhắc.

Trong bối cảnh đó, sự hiểu biết đặc biệt của ngài về ngoại giao cũng trở nên rõ ràng hơn. Đức Lêô XIV không bao giờ tách rời lời tiên tri khỏi sự hòa giải. Một mặt, ngài đã lên tiếng rõ ràng chống lại chiến tranh, chống lại việc thần thánh hóa quyền lực, chống lại việc sử dụng tôn giáo cho mục đích chính trị, giống như Đức Giáo Hoàng Phanxicô trước đây. Mặt khác, ngài luôn giữ các kênh liên lạc mở với tất cả mọi người, ngay cả những người đối thoại thù địch nhất. Lập trường của ngài rất rõ ràng: hòa bình không đến từ việc làm nhục đối thủ, mà đến từ việc duy trì sự đối lập mà không từ bỏ đối thoại.

Chính ở điểm này, mối quan hệ của ngài với Ông Donald Trump đã trở thành biểu tượng. Trong những tháng gần đây, các cuộc tấn công của tổng thống Mỹ nhằm vào Đức Giáo Hoàng vô cùng gay gắt: những cáo buộc mâu thuẫn, những lời lẽ hung hăng, những nỗ lực lặp đi lặp lại nhằm biến Đức Giáo Hoàng Lêô XIV thành một đối thủ chính trị.

Tuy nhiên, Đức Giáo Hoàng đã khéo léo từ chối tham gia vào vở kịch đó. Ngài không trả lời trên lĩnh vực xung đột cá nhân. Thay vào đó, ngài nói tiếp về chiến tranh, phẩm giá con người, luật pháp quốc tế và một nền hòa bình vừa “không vũ trang vừa mang tính giải trừ vũ khí”. Và chính sự lựa chọn này đã củng cố uy tín đạo đức của ngài.

Giới quan sát cũng ấn tượng trước sự kiên định dần dần hiện rõ trong tính cách công khai của ngài. Đức Prevost không phải là người xa lạ với nỗi sợ hãi. Trong những năm 1980 và 1990, ngài đã sống ở Peru trong những năm tháng đẫm máu nhất của cuộc nổi dậy Con đường Sáng.

Ngài được đề nghị bảo vệ bằng vũ khí nhưng đã từ chối. Ngài vẫn ở bên cạnh những cộng đồng dễ bị bạo lực nhất. Ngày nay, kinh nghiệm ấy dường như tái hiện trong cách ngài thực hiện sứ mệnh của Thánh Phêrô: điềm tĩnh, không khoa trương, nhưng kiên quyết từ bên trong.

Trong suốt năm đầu tiên này, một nhận thức rộng hơn cũng đã hình thành. Trong một thế giới phần lớn thiếu vắng những nhà lãnh đạo đạo đức toàn cầu thực sự, tiếng nói của Đức Giáo Hoàng vẫn là một trong số rất ít tiếng nói có thể vượt lên trên các phe phái chính trị và các khối ý thức hệ. Không phải vì quyền lực vật chất hay kinh tế, mà vì quyền uy biểu tượng và tinh thần. Đức Lêô XIV thừa hưởng vai trò đó và đã chọn thực hiện nó mà không biến nó thành một màn trình diễn.

Giờ đây, triều Giáo Hoàng bước vào giai đoạn tế nhị nhất. Giọng nói đã được tìm thấy. Tư thế cũng vậy. Điều bắt đầu từ bây giờ là thử thách lâu dài hơn: gánh vác trọng trách của một sứ mệnh được kêu gọi để nói về hòa bình trong một thế giới dường như ngày càng quen với chiến tranh.

Source:UCANews