Linh mục Raymond J. de Souza, là chủ bút tập san Công Giáo Convivium của Canada. Trong bài phân tích nhan đề “When Catholic Bishops Criticize Presidents, Pay Attention”, nghĩa là “Khi các Giám mục Công Giáo chỉ trích Tổng thống, hãy chú ý lắng nghe các ngài.”
Những ngày qua là khoảng thời gian vô cùng căng thẳng đối với các giám mục Mỹ liên quan đến các chính sách của chính quyền Tổng thống Trump. Một thời điểm tương tự đã xảy ra cách đây 5 năm, tại lễ nhậm chức của Tổng thống Joe Biden năm 2021, và những bài học từ đó vẫn còn phù hợp cho đến ngày nay.Giám mục Robert Barron của Winona-Rochester, Minnesota, đã lên án “bạo lực, trả thù, đe dọa, biểu tình, nghi ngờ sâu sắc lẫn nhau, bất ổn chính trị và nỗi sợ hãi” trong tiểu bang của mình, đồng thời kêu gọi các cơ quan quản lý nhập cư “hạn chế, ít nhất là trong thời điểm hiện tại, chỉ bắt giữ những người nhập cư bất hợp pháp đã phạm tội nghiêm trọng”.
Đồng thời, ngài viết rằng, “các nhà lãnh đạo chính trị nên ngừng kích động sự bất mãn đối với các viên chức đang nỗ lực thực thi pháp luật của đất nước, và những người biểu tình nên ngừng can thiệp vào công việc của ICE.”
Đức Tổng Giám Mục Timothy Broglio của Tổng giáo phận phục vụ quân đội đã có một cuộc phỏng vấn vô cùng mạnh mẽ với chương trình phát thanh Chúa Nhật của BBC, bày tỏ lo ngại rằng tuyên bố của Tổng thống Trump rằng ông chỉ bị ràng buộc bởi “đạo đức của tôi” là một vấn đề “đáng quan ngại” vì nó coi thường “luật pháp quốc tế” và “các nguyên tắc đạo đức cần hướng dẫn tất cả chúng ta”.
Đức Tổng Giám Mục còn nói thêm rằng bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ, đặc biệt là ở Greenland, đều sẽ không “hợp lý”. Việc “xâm lược một quốc gia thân thiện” là không thể chấp nhận được, và một chiến dịch quân sự như vậy sẽ không đáp ứng “các tiêu chuẩn của một cuộc chiến tranh chính nghĩa”. Hơn nữa, những lời lẽ của Tổng thống Trump “làm hoen ố hình ảnh của Hoa Kỳ trên thế giới”.
Tổng thống Trump đã có những phát ngôn khác nhau về việc sử dụng vũ lực để chiếm Greenland. Đức Tổng Giám Mục Broglio tuyên bố rằng, liên quan đến việc xâm lược Greenland, việc “không tuân theo mệnh lệnh đó là điều có thể chấp nhận được về mặt đạo đức”.
Ba Hồng Y người Mỹ — Blase Cupich của Chicago, Robert McElroy của Washington và Joseph Tobin của Newark — đã đưa ra một tuyên bố chung vào thứ Hai, “Định hướng tầm nhìn đạo đức cho chính sách đối ngoại của Mỹ”. Các ngài bày tỏ lo ngại rằng “vai trò đạo đức của đất nước chúng ta trong việc đối phó với cái ác trên khắp thế giới, bảo vệ quyền sống và phẩm giá con người, và ủng hộ tự do tôn giáo đều đang bị xem xét”.
Nhấn mạnh rằng “phá thai và an tử là những hành động phá hoại” “quyền sống, vốn là nền tảng không thể thiếu cho mọi quyền con người khác”, ba vị Hồng Y cũng bày tỏ lo ngại về “xu hướng các quốc gia giàu có giảm hoặc loại bỏ đóng góp của họ cho các chương trình viện trợ nhân đạo nước ngoài”, cũng như “sự gia tăng các vi phạm lương tâm và tự do tôn giáo nhân danh sự thuần khiết về ý thức hệ hoặc tôn giáo, đang bóp nghẹt chính tự do”.
Các Hồng Y Cupich, McElroy và Tobin là ba Hồng Y người Mỹ duy nhất hiện đang đứng đầu các giáo phận ở Hoa Kỳ. Tất cả những người còn lại đều đã nghỉ hưu từ các tổng giáo phận (Daniel DiNardo, Seán O'Malley, Wilton Gregory và Timothy Dolan) hoặc đang giữ các chức vụ ở Rôma.
“Chúng tôi lên án chiến tranh như một công cụ phục vụ lợi ích quốc gia hẹp hòi và tuyên bố rằng hành động quân sự chỉ nên được xem là biện pháp cuối cùng trong những tình huống cực đoan, chứ không phải là một công cụ thông thường trong chính sách quốc gia”, ba vị Hồng Y viết.
Đây là một thời điểm quan trọng — vị giám mục nổi tiếng nhất nước Mỹ về truyền thông Barron, cựu chủ tịch Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ Broglio và ba Hồng Y thường trú bày tỏ sự không hài lòng với chính quyền Tổng thống Trump về một loạt vấn đề.
Những lời chỉ trích xuất hiện đúng 5 năm sau khi Đức Tổng Giám Mục José Gómez của Los Angeles, khi đó là chủ tịch Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, gọi tắt là USCCB, đưa ra tuyên bố vào ngày lễ nhậm chức của Tổng thống Joe Biden hồi Tháng Giêng năm 2021.
Tuyên bố này là kết quả của các cuộc tham khảo ý kiến với một “nhóm làm việc” đặc biệt của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, gọi tắt là USCCB, nhóm đã thảo luận về cách thức tương tác với vị tổng thống Công Giáo đầu tiên kể từ thời JFK, đặc biệt là trong bối cảnh Tổng thống Biden từ lâu đã ủng hộ những quan điểm trái ngược với giáo lý Công Giáo về các vấn đề sự sống, hôn nhân và gia đình. Tuyên bố đó đã gây ra một số tranh cãi vì Hồng Y Cupich đã công khai chỉ trích nó là “thiếu cân nhắc”. Ngài là người duy nhất có quan điểm đó, trong khi một số giám mục khác ủng hộ Đức Tổng Giám Mục Gómez, nhưng sự chia rẽ công khai giữa các giám mục đã tạo ra các đồn thổi trong dư luận.
Tuyên bố năm 2021 của Đức Tổng Giám Mục Gómez đáng được xem xét lại, vì nó đã đề cập đến nhiều điểm được nhấn mạnh trong tuyên bố chung của các Hồng Y tuần này. Có ba lĩnh vực cụ thể mà tuyên bố của Đức Tổng Giám Mục Gómez vẫn còn phù hợp.
Thứ nhất, đó là lời chứng của những người Công Giáo giữ các vị trí quan trọng trong đời sống công cộng.
“Làm việc với Tổng thống Biden sẽ là một trải nghiệm độc đáo, bởi ông là vị tổng thống đầu tiên của chúng ta trong 60 năm qua tuyên xưng đức tin Công Giáo,” Đức Tổng Giám Mục Gómez viết. “Trong thời đại chủ nghĩa thế tục ngày càng gia tăng và mạnh mẽ trong văn hóa Mỹ, khi những người có tín ngưỡng phải đối mặt với nhiều thách thức, thật sảng khoái khi được hợp tác với một vị Tổng thống hiểu rõ, một cách sâu sắc và cá nhân, tầm quan trọng của đức tin và các thể chế tôn giáo. Lòng mộ đạo và câu chuyện cá nhân của Tổng thống Biden, lời chứng cảm động của ông về cách đức tin đã mang lại cho ông sự an ủi trong những thời điểm tăm tối và bi kịch, cam kết lâu dài của ông đối với ưu tiên của Phúc Âm dành cho người nghèo — tất cả những điều này tôi thấy đầy hy vọng và truyền cảm hứng.”
Đức Tổng Giám Mục Gómez đã có sự cân bằng đúng đắn về vấn đề những người Công Giáo thực hành đức tin đang giữ chức vụ công. Vì đại đa số người Công Giáo Mỹ không tuân thủ nghĩa vụ tham dự Thánh lễ Chúa Nhật (Điều răn thứ ba), nên việc bắt đầu bằng việc ca ngợi tấm gương đáng ngưỡng mộ của Tổng thống Biden trước khi chuyển sang các vấn đề khác như phá thai (Điều răn thứ năm) là điều đúng đắn.
Sự cân bằng đó thường bị mất đi trong các cuộc tranh luận sau này về việc liệu các chính trị gia Công Giáo tham dự Thánh lễ và ủng hộ quyền phá thai có nên được rước lễ hay không. Chính việc tham dự Thánh lễ đã tạo nên sự khác biệt giữa trường hợp của Tổng thống Biden so với hầu hết các chính trị gia Công Giáo không tham dự Thánh lễ, vì vậy vấn đề rước lễ không phát sinh.
Nhiều người Công Giáo thường xuyên tham dự Thánh lễ Chúa Nhật có những khía cạnh trong cuộc sống khiến họ nên tránh rước lễ. Đối với họ, việc ưu tiên lòng sùng kính và thờ phượng Chúa trước tiên là điều đúng đắn. Nhiều người khác — cả các linh mục và nhà bình luận — đã không noi theo gương của Đức Tổng Giám Mục Gómez trong những năm sau đó. Với một phó tổng thống đương nhiệm cũng là người Công Giáo, những vấn đề này lại nổi lên.
Vấn đề thứ hai mà Đức Tổng Giám Mục Gómez nêu ra là mối quan hệ giữa đức tin Công Giáo và chủ nghĩa đảng phái.
“Chúng tôi làm việc với mọi Tổng thống và mọi Quốc hội,” Đức Tổng Giám Mục viết. “Về một số vấn đề, chúng tôi nghiêng về phía đảng Dân chủ hơn, trong khi về những vấn đề khác, chúng tôi lại đứng về phía đảng Cộng hòa. Ưu tiên của chúng tôi không bao giờ mang tính đảng phái. Trước hết, chúng tôi là người Công Giáo, chỉ tìm cách trung thành noi theo Chúa Giêsu Kitô và thúc đẩy tầm nhìn của Ngài về tình huynh đệ và cộng đồng nhân loại.”
Giáo hội là một cộng đồng các môn đệ, chứ không phải một đảng phái chính trị. Sứ mệnh của một cộng đồng là phát triển, là kết nạp những người khác vào cùng một mối dây sự sống, tình yêu và ân sủng. Một đảng phái chính trị, theo định nghĩa, tìm cách đánh bại các đối thủ của mình — lý tưởng nhất là bằng sự lịch sự và hòa hợp, nhưng dù sao cũng phải tìm cách thắng thế. Tinh thần bè phái không phù hợp với sự hiệp thông đích thực.
Trong năm năm kể từ tuyên bố của Đức Tổng Giám Mục Gómez, tinh thần bè phái chỉ càng gia tăng trong văn hóa đại chúng, và chủ nghĩa bè phái ngày càng có nhiều chỗ đứng trong Giáo Hội Công Giáo. Đã xuất hiện những tiếng nói lớn khẳng định rằng người Công Giáo chỉ được phép, hoặc không bao giờ được phép, ủng hộ một đảng phái chính trị cụ thể nào.
Ba vị Hồng Y đã bày tỏ sự tiếc nuối về chính sự thiên vị đó trong tuyên bố tuần này.
“Việc xây dựng nền hòa bình công bằng và bền vững, điều vô cùng quan trọng đối với hạnh phúc của nhân loại hiện nay và trong tương lai, đang bị thu hẹp lại thành những phạm trù phe phái, khuyến khích sự phân cực và các chính sách phá hoại”, các ngài viết.
Một khía cạnh thứ ba mà Đức Tổng Giám Mục Gómez đã nêu ra cách đây 5 năm là nhu cầu về “sự hàn gắn và đoàn kết quốc gia”.
“Điều này vô cùng cần thiết khi chúng ta đang đối mặt với những tổn thương trong nước do đại dịch virus corona gây ra và sự cô lập xã hội, vốn chỉ làm trầm trọng thêm những chia rẽ sâu sắc và âm ỉ từ lâu giữa những người dân của chúng ta”, ngài viết.
Đại dịch đã qua, nhưng sự cô lập xã hội và những chia rẽ vẫn còn tồn tại — thường không âm ỉ lâu mà đã bùng phát dữ dội.
“Là những người có đức tin, chúng ta hiểu rằng sự chữa lành là một món quà mà chúng ta chỉ có thể nhận được từ bàn tay của Chúa,” Đức Tổng Giám Mục viết. “Chúng ta cũng biết rằng sự hòa giải thực sự đòi hỏi sự lắng nghe kiên nhẫn những người bất đồng quan điểm với chúng ta và sự sẵn lòng tha thứ, vượt qua những mong muốn trả thù. Tình yêu Kitô giáo kêu gọi chúng ta yêu thương kẻ thù và chúc phúc cho những người chống đối chúng ta, và đối xử với người khác bằng lòng thương xót mà chúng ta mong muốn nhận được cho chính mình. “
Liệu các giám mục Công Giáo có đủ tư cách để trở thành những người mang lại sự hàn gắn không? Có lẽ là tốt hơn so với các nhà lãnh đạo khác.
Các giám mục Công Giáo ít bị cô lập trong “bong bóng kỹ thuật số” hơn nhiều người khác; mỗi ngày các ngài đều gặp gỡ các thành viên trong giáo dân của mình trong những hoàn cảnh khác nhau, đối mặt với những thách thức riêng.
Đức Tổng Giám Mục Broglio quan tâm đến các quân nhân có thể bị yêu cầu tham gia vào một cuộc chiến tranh phi nghĩa — hoặc để thực thi luật pháp chính đáng trước các cuộc biểu tình. Giám mục Barron lại nhìn thấy xung đột và sự thù hận trên đường phố của chính tiểu bang mình. Các giám mục nói chung đã đưa ra một thông điệp đặc biệt vào tháng 11 năm ngoái, lưu ý rằng họ đã trực tiếp chứng kiến “trong cộng đồng của chúng ta một bầu không khí sợ hãi và lo lắng xung quanh các vấn đề về phân biệt đối xử và thực thi luật nhập cư”.
Mỗi giáo xứ đều có những quan điểm khác nhau, và mỗi linh mục quản xứ phải tìm cách thống nhất giữa các quan điểm đó. Các nhà lãnh đạo Công Giáo có kinh nghiệm thực tiễn trong việc thúc đẩy sự hàn gắn và duy trì sự hiệp nhất.
Những tuyên bố trong những tuần qua, theo nhiều cách khác nhau, là sự lặp lại những gì Đức Tổng Giám Mục Gómez đã viết cách đây năm năm. Liệu thông điệp này có được đón nhận rộng rãi hơn bây giờ không?
Source:National Catholic Register