Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo Thánh Mát-thêu
Khi ấy, các môn đệ đến bên Chúa Giê-su mà hỏi rằng: “Thưa Thầy, ai là kẻ lớn nhất trong nước trời?” Chúa Giê-su gọi một trẻ nhỏ lại, đặt nó giữa các ông mà phán rằng: “Thật, Thầy bảo các con: nếu các con không hoá nên như trẻ nhỏ, các con sẽ không được vào Nước Trời. Vậy ai hạ mình xuống như trẻ này, người ấy là kẻ lớn nhất trong Nước Trời.”

 

Kathleen N. Hattrup của tạp chí Aleteia, trong bản tin ngày 30/09/26, trích dẫn lời FD9u71c Leo nói trong buổi yết kiến chung tại Quảng trường Thánh Phêro6 hôm 30 tháng 9, năm 2026: “Chính Nhà thờ Đức Bà (Notre-Dame), với bi kịch mà nó đã trải qua, có thể mang ý nghĩa biểu tượng soi sáng toàn bộ Chuyến Tông du này, mang lại một góc nhìn mà tôi xin tóm tắt trong một từ: sự tái sinh”.

Cô viết tiếp: Theo truyền thống sau khi trở về từ một chuyến tông du, Đức Giáo Hoàng Leo đã dành buổi tiếp kiến chung ngày 30 tháng 9 này để chia sẻ những suy tư về những ngày ngài ở Pháp.

Đức Thánh Cha đã trở về vào tối thứ Hai sau chuyến thăm kéo dài bốn ngày, trong đó bao gồm cả bài phát biểu tại trụ sở UNESCO.

Ngài đã đưa ra một từ khóa gắn liền với Nhà thờ Đức Bà, nơi ngài trở thành vị giáo hoàng đầu tiên đến thăm kể từ khi công trình được tái thiết sau vụ hỏa hoạn năm 2019. Ngài gọi nhà thờ này là nơi "lộng lẫy hơn bao giờ hết".

“Chính Nhà thờ Đức Bà, với bi kịch mà nó đã trải qua, có thể mang ý nghĩa biểu tượng soi sáng toàn bộ Chuyến Tông du này, mang lại một góc nhìn mà tôi xin tóm tắt trong một từ: sự tái sinh”.

Dưới đây là bản dịch đầy đủ bài giáo lý của Đức Giáo Hoàng dựa vào bản tiếng Anh của Tòa Thánh:

~

Anh chị em thân mến, chào anh chị em buổi sáng!

Hôm nay, tôi muốn chia sẻ với anh chị em về Chuyến Tông du mà tôi đã thực hiện tại Pháp trong những ngày vừa qua. Đó là một ơn phúc tuyệt vời đối với tôi và đối với dân Chúa tại đất nước này, và tôi tạ ơn Chúa vì điều đó. Tôi muốn một lần nữa bày tỏ lòng biết ơn đến tất cả những ai đã đón tiếp tôi, các nhà chức trách dân sự và các vị Mục tử của Giáo hội, cũng như đông đảo người dân đã mong muốn gặp gỡ hoặc chỉ đơn giản là chào đón Đức Giáo Hoàng trên đường phố, với tư cách là một tông đồ của Chúa Kitô và một sứ giả hòa bình. Xin cảm ơn tất cả mọi người!

Tôi muốn tổng hợp những suy nghĩ và ấn tượng – vẫn còn rất sống động – về Chuyến thăm mục vụ này, vốn xoay quanh một biểu tượng lớn duy nhất: Nhà thờ Đức Bà Paris. Tại đó, vào buổi chiều ngày đầu tiên, chúng tôi đã cử hành Kinh Chiều kính Đức Trinh Nữ Maria—một nghi thức phụng vụ vừa trang trọng vừa hân hoan, nơi âm nhạc, thánh ca và vẻ đẹp của ngôi thánh đường đã khơi dậy lòng người của những ai đang hiệp ý cầu nguyện.

Chính Nhà thờ Đức Bà (Notre-Dame)—với thảm kịch mà nó đã trải qua—có thể soi sáng một cách đầy ý nghĩa cho toàn bộ Chuyến Tông du này, mang lại một góc nhìn mà tôi muốn tóm gọn trong một từ: sự tái sinh.

Nhà thờ Chính tòa Paris, nơi chỉ mới bảy năm trước tưởng chừng đã bị tổn thương chí mạng bởi một vụ hỏa hoạn tàn khốc, nay đã được tái thiết và trở nên lộng lẫy hơn bao giờ hết. Thảm họa đó đã khơi dậy những phản ứng tích cực ở mọi bình diện: một số biểu hiện rõ ràng và mang tính thực tiễn, số khác lại kín đáo hơn và mang chiều kích tâm linh.

Công cuộc trùng tu nhà thờ là một phép thử về sự hợp tác khả hữu giữa Giáo hội, Nhà nước, các cơ quan công quyền và xã hội dân sự. Cách tiếp cận này đã cho phép tận dụng tối đa cả sự quảng đại của các ân nhân lẫn chuyên môn của các chuyên gia và thợ lành nghề. Sự cộng tác vì lợi ích chung cần phải trở thành chuẩn mực cho các định chế, các lực lượng chính trị - xã hội, cũng như tất cả những ai gánh vác trách nhiệm dân sự và kinh tế. Đây là thông điệp tôi muốn gửi gắm đến chính quyền Pháp cũng như các thành viên của UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc) – tổ chức có trụ sở tại Paris – nhằm làm nổi bật tiêu chuẩn nền tảng cho sự hợp tác này: phẩm giá con người.

Nhưng trên hết, Nhà thờ Đức Bà là hình ảnh của Giáo hội được xây dựng từ những viên đá sống động, từ dân thánh của Thiên Chúa.

Thật đáng lưu ý, khi đặt một song hành giữa buổi cử hành Kinh Chiều tại Nhà thờ Chính tòa và buổi canh thức của giới trẻ diễn ra cùng tối hôm đó tại sân vận động khổng lồ Stade de France ở Paris. Hai địa điểm hoàn toàn khác biệt, nhưng lại là hai sự kiện bổ trợ cho nhau và dường như được kết nối về mặt tâm linh. Điều gì đã gắn kết họ? Đó chính là Giáo hội—một Giáo hội không được xây dựng bằng đá hay xi măng, mà bằng những con người yêu mến Chúa Giêsu Kitô vì họ đã được Người yêu thương. Tại Nhà thờ Đức Bà, hiện diện các linh mục, phó tế, tu sĩ và các nhân sự mục vụ; còn tại sân vận động là thế hệ trẻ của nước Pháp. Tôi muốn nói rằng đó là sự mới mẻ, không chỉ về mặt tuổi tác mà còn – và hơn thế nữa – là về tinh thần, về sự tự do trong tâm hồn và đức tin. Những người trẻ vừa ca hát, reo hò, lại vừa biết thinh lặng để lắng nghe. Những gương mặt chăm chú và đầy xúc động, để lộ những trái tim đang khao khát chân lý và tình yêu. Với họ, tôi đã vui mừng nói rằng: “Các bạn chính là những vị thánh của nước Pháp!”. Buổi Canh thức ấy là một dấu chỉ lớn lao của niềm hy vọng.

Điều tương tự cũng diễn ra – trong sự nhỏ bé mà Thiên Chúa ưa thích – tại cuộc gặp gỡ ở Maison Bakhita, một mái ấm dành cho những người đang gặp khó khăn; đây là một trong nhiều nơi chốn, những hoa trái của Tin Mừng, nơi mọi người mỗi ngày dấn thân phục vụ phẩm giá con người bằng tình yêu thương.

Tuy nhiên, có một dấu hiệu đổi mới trong Giáo hội tại Pháp đã trở nên rõ nét trong vài năm gần đây, đó là số lượng đáng kể và ngày càng tăng những người trẻ cũng như người trưởng thành mong muốn lãnh nhận Bí tích Rửa Tội. Để đáp lại “món bất ngờ” tuyệt vời này từ Thiên Chúa, một hội nghị hiệp hành đồng nghị cấp tỉnh đang diễn ra tại Paris, nơi mà tôi có khả năng lên tiếng, khích lệ hành trình của các dự tòng và tân tòng, cùng với cộng đoàn mà họ thuộc về.

Điểm nhấn trong chuyến thăm thủ đô của tôi là Thánh lễ tại Quảng trường La Concorde. Tại đó, dấu hiệu của sự tái sinh đã xuất hiện theo một cách đầy bất ngờ: cộng đoàn phụng vụ—quy tụ các linh mục, ca đoàn và một đám đông khổng lồ trên quảng trường rộng lớn—đã trải dài dọc theo Đại lộ Champs-Élysées, kéo dài đến tận Khải Hoàn Môn và xa hơn nữa. Vào giây phút Hiệp lễ, mọi người đều có thể lãnh nhận Thánh Thể được phân phát khắp nơi. Đây chính là sự tái thiết đích thực, sự phục hưng Giáo hội mà chỉ Thiên Chúa mới có thể thực hiện, nhờ sự chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria.

Vì vậy, thật tự nhiên và thích hợp khi sau Paris, tôi thực hiện chuyến hành hương đến Lộ Đức (Lourdes) để tôn kính Mẹ Giáo hội—Đức Maria, Đấng vẫn luôn thắp sáng ngọn đèn đức tin và niềm hy vọng ngay cả trong giờ phút khổ nạn và cái chết. Tại Lộ Đức, qua sự chăm sóc hiền mẫu của Đức Trinh Nữ Maria, Chúa gửi đến mọi người—những khách hành hương và đặc biệt là những ai đang đau yếu về thể xác lẫn tinh thần—một thông điệp về niềm hy vọng và sự tái sinh. Đó là thông điệp mà tôi muốn công khai khẳng định lại: mỗi kiếp người, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, ngay cả khi ở trạng thái mong manh nhất, vẫn luôn giữ trọn phẩm giá bất khả xâm phạm và xứng đáng được chăm sóc, đồng hành cũng như xoa dịu nỗi đau bằng lòng trắc ẩn của con người và sự hỗ trợ từ các phương tiện khoa học. Chính vì lý do này, Lộ Đức trở thành thánh địa của nền văn minh tình yêu đối với toàn thế giới. Trong bối cảnh đó, tôi đã gặp gỡ một số nạn nhân bị lạm dụng và nhờ họ chuyển lời đến các nạn nhân khác về mong muốn của cá nhân tôi cũng như của toàn thể Giáo hội: sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng họ trên hành trình tìm kiếm sự chữa lành, đồng thời nhìn nhận nỗi đau đã hằn sâu trong cuộc đời họ và nỗ lực ngăn chặn nạn lạm dụng.

Chặng thứ ba và cũng là chặng cuối cùng trong chuyến Tông du là thành phố Metz, nằm tại một vùng đất của nước Pháp và châu Âu từng bị tàn phá nặng nề bởi Chiến tranh Thế giới thứ hai. Chính tại nơi đây, Robert Schuman – một trong những người khởi xướng chính cho tiến trình thống nhất châu Âu – đã thực hiện công cuộc của mình. Châu Âu đương thời thực sự đã ra đời như một dự án vì hòa bình sau những tàn phá do chiến tranh gây ra. Có thể nói rằng, những gì xảy ra với Nhà thờ Đức Bà Paris trong vụ hỏa hoạn cũng chính là những gì đã xảy ra với châu Âu trong Thế chiến thứ hai. Và châu Âu đã hồi sinh, được xây dựng trên các nguyên tắc dân chủ, tình đoàn kết và tình huynh đệ giữa các dân tộc – những giá trị mang đậm dấu ấn cội nguồn Kitô giáo. Ngay cả ngày nay, chính trên những nền tảng này và với "dòng máu" sống động đó, dự án châu Âu mới có thể được đổi mới trong một thế giới toàn cầu hóa sâu rộng, nơi đối thoại liên tôn giáo đóng vai trò vô cùng quan trọng. Chính vì lý do đó, tại Metz, tôi đã gặp gỡ đại diện của các truyền thống tôn giáo khác nhau; họ đã cùng đọc và ký "Lời kêu gọi Metz" vì sự đối thoại và hòa bình ngay trước sự chứng kiến của tôi.

Anh chị em thân mến, chủ đề chuyến thăm mục vụ của tôi tới Pháp là "Pour que le monde ait la vie" – "Để thế giới được sống" (x. Ga 6,51). Đó là những lời của Chúa Giêsu, tóm tắt trọn vẹn sứ mạng cứu độ của Người và cũng là điều đã làm nổi bật ý nghĩa Tin Mừng trong mọi cuộc gặp gỡ suốt chuyến đi. Ước mong những lời ấy giờ đây khơi dậy tinh thần cầu nguyện trong chúng ta, khi chúng ta nài xin Thiên Chúa để biến cố đầy ân sủng này trổ sinh hoa trái dồi dào và bền vững.

 

D. R. Esparza của tạp chí Aleteia, trong bản tin ngày 30/09/2026, cho biết: Metz là thành phố của Pháp, nơi Đấng Đáng kính Robert Schuman đã góp phần xây dựng nên châu Âu thời hậu chiến. Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã đến đây để tưởng nhớ một chính trị gia luôn tâm niệm rằng phục vụ công chúng cũng chính là một hình thức cầu nguyện.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã kết thúc chuyến tông du tới Pháp tại thành phố Metz — một thành phố biên giới thuộc vùng Lorraine, nằm cách Luxembourg, Đức và Bỉ chỉ vài km. Đây là nơi Đấng Đáng kính Robert Schuman đã dành phần lớn cuộc đời trưởng thành của mình để hành nghề luật, tham gia chính trường và cuối cùng là góp phần kiến tạo nên cấu trúc của châu Âu thời hậu chiến.

Như Isabella H. de Carvalho đã giải thích trong bài viết trên Vatican News, ông Jean Pirnay — một thành viên Dòng Phanxicô Tại thế (Franciscan Secular) và là thành viên của Viện Saint-Benoît (tổ chức thuộc Giáo phận Metz chuyên thúc đẩy tiến trình phong chân phước cho Schuman) — đã mô tả sự kiện này là "cuộc gặp gỡ giữa một Robert này với một Robert khác". Không chỉ đơn thuần là sự trùng hợp về tên gọi, họ còn có nhiều điểm chung: sự tôn trọng đối với mỗi con người, mong muốn dẫn dắt mọi người đến với Chúa Kitô mà không cưỡng ép, cùng đức khiêm nhường và sự quan tâm sâu sắc đến người nghèo.

Một con người của vùng biên giới

Schuman sinh ra tại Thành phố Luxembourg vào năm 1886, có mẹ là người Luxembourg và cha là người vùng Lorraine — điều này mang lại cho ông quốc tịch Đức ngay khi mới chào đời. Ông lớn lên với khả năng sử dụng thông thạo tiếng Pháp, tiếng Đức và tiếng Luxembourg, từng theo học tại ba quốc gia và định cư ở Metz sau Thế chiến thứ nhất, khi vùng Lorraine được sáp nhập trở lại vào Pháp và ông được cấp quốc tịch Pháp. Chính cuộc đời với những trải nghiệm đa dạng và giao thoa văn hóa này đã đóng vai trò then chốt trong tư tưởng chính trị của ông. “Ngay từ đầu, Robert Schuman đã học được từ cha mẹ mình rằng một người có thể vừa là người kiến tạo sự hòa giải, vừa mang trong mình những bản sắc dân tộc khác nhau,” ông Emmanuel Crampon, Tổng thư ký Viện Saint-Benoît, cho biết. “Ông có tầm nhìn vượt ra ngoài biên giới quốc gia và nhận thấy rằng luôn có những cách thức để đạt được sự đồng thuận.”

Trong thời gian theo học tại Bonn, ông đã gia nhập hội sinh viên Công Giáo Unitas và tìm hiểu sâu hơn về học thuyết xã hội Công Giáo — đặc biệt là thông điệp Rerum Novarum của Đức Giáo Hoàng Lêô XIII và tư tưởng của Thánh Tôma Aquinô. “Schuman nhận thức được rằng đức tin không chỉ dừng lại ở lý trí hay cảm xúc trong tim,” ông Pirnay nhận xét. “Đó còn là một học thuyết xã hội có tác động đến đời sống chính trị và xã hội.”

Ông mở văn phòng luật tại Metz vào năm 1912 và bước vào chính trường Pháp sau Thế chiến thứ nhất. Trong Thế chiến thứ hai, ông bị Gestapo bắt giữ nhưng đã trốn thoát và dành phần còn lại của cuộc chiến để lẩn trốn — thường là tại các tu viện. Khi trở lại hoạt động công khai, ông đã đảm nhiệm những chức vụ cao nhất tại Pháp: Bộ trưởng Tài chính, Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao và sau đó là Chủ tịch đầu tiên của Hội đồng Nghị viện Châu Âu. Trong suốt quá trình đó, ông luôn tham dự Thánh lễ mỗi ngày khi điều kiện cho phép.

“Ông không coi chính trị là điều mâu thuẫn với đời sống và đức tin Kitô giáo của mình,” ông Crampon nói. “Ông là người ôn hòa nhưng không hề yếu đuối. Tình bác ái trong chính trị — tức là phục vụ lợi ích chung — thực sự là mục tiêu hàng đầu của ông. Đó thực sự là một ơn gọi.”

Tuyên bố ngày 9 tháng 5 năm 1950

Sự kiện khiến người ta nhớ đến Schuman nhiều nhất diễn ra vào ngày 9 tháng 5 năm 1950. Trên cương vị Bộ trưởng Ngoại giao Pháp, ông đã công bố văn kiện được gọi là Tuyên bố Schuman: một đề xuất đặt ngành sản xuất than và thép của Pháp và Đức dưới sự quản lý chung của một cơ quan siêu quốc gia. Bằng cách hợp nhất các ngành công nghiệp chế tạo vũ khí này, Pháp và Đức sẽ khiến cho chiến tranh giữa hai nước — theo lời của chính bản thân Tuyên bố — trở nên “không chỉ là điều không thể tưởng tượng nổi, mà còn là điều bất khả hữu về mặt thực tế.” Sáu quốc gia đã tham gia hưởng ứng sáng kiến này. Cộng đồng mà họ thành lập sau đó đã phát triển thành Liên minh Châu Âu.

Tiến trình phong chân phước cho Schuman đã được Giáo phận Metz khởi xướng vào năm 1991. Vào tháng 6 năm 2021, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã công nhận rằng ông đã sống một cuộc đời với các nhân đức ở mức độ anh hùng và tuyên phong ông là Đấng Đáng kính. Giờ đây, người ta đang chờ đợi một phép lạ được xác thực nhờ sự chuyển cầu của ông.

Đối với những người đang thúc đẩy tiến trình phong thánh cho ông, chuyến thăm Metz của Giáo hoàng Lêô XIV mang ý nghĩa quan trọng vượt xa các nghi thức ngoại giao. Ông Pirnay nhận định: “Xét trong bối cảnh thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV, chuyến thăm này làm nổi bật một tấm gương cụ thể về một nhân vật biết cách xây dựng những nhịp cầu kết nối.” Bản thân Schuman từng viết trong cuốn sách Vì một châu Âu (For Europe) xuất bản năm 1960 rằng: “Phục vụ nhân loại cũng là một bổn phận, tựa như bổn phận mà lòng trung thành với đất nước đòi hỏi ở chúng ta.” Ngay cả giữa khung cảnh tan hoang của châu Âu thời hậu chiến, ông vẫn luôn tin tưởng rằng Pháp và Đức có thể trở thành bạn bè. Ông vẫn tiếp tục cầu nguyện. Ông vẫn tiếp tục hy vọng.

 

Công bố Báo cáo Cuối cùng của Ủy ban Giáo luật

Hôm nay, Ban Thư ký Tổng quát của Thượng Hội đồng Giám mục công bố Báo cáo Cuối cùng của Ủy ban Giáo luật.

Ủy ban Giáo luật – được thành lập để phục vụ Thượng Hội đồng, với sự đồng thuận của Bộ Văn bản Lập pháp và tuân theo các chỉ dẫn được đưa ra trong buổi tiếp kiến với Đức Giáo Hoàng Phanxicô vào ngày 18 tháng 12 năm 2023 – đã làm việc trong suốt thời gian qua dựa trên kết quả của tiến trình Hiệp hành Đồng nghị giai đoạn 2021-2024, đặc biệt là Tài liệu Cuối cùng được phê chuẩn vào ngày 26 tháng 10 năm 2024, cũng như các ý kiến đóng góp từ các chuyên gia trên toàn thế giới.

Như đã nêu trong phần dẫn nhập của Báo cáo Cuối cùng, Ủy ban đã nỗ lực xác định các phương thức để chuyển hóa những hiểu biết về thần học và giáo hội học nảy sinh từ tiến trình Hiệp hành Đồng nghị thành các quy định giáo luật, đồng thời phân định ba mốc thời gian thực hiện. Trong ngắn hạn, Ủy ban đề xuất những sửa đổi cụ thể đối với hệ thống luật hiện hành nhằm hỗ trợ ngay lập tức cho đời sống Giáo hội trong thực tế triển khai; đây chính là nội dung trọng tâm của Báo cáo này.

Ngoài ra, dù không đi vào chi tiết cụ thể, Ủy ban cũng xác định một số lĩnh vực – xuất phát từ các nhu cầu của tiến trình Hiệp hành Đồng nghị – có thể được giải quyết trong trung hạn theo hướng xuyên suốt và có sự phối hợp với các Bộ hữu quan, thông qua việc ban hành các Huấn thị mới hoặc sửa đổi các văn bản hiện hành. Cuối cùng, về dài hạn, Ủy ban nhận thấy cần phải rà soát và sửa đổi toàn diện cả hai Bộ Giáo luật (của Giáo hội Latinh và các Giáo hội Đông phương) để có thể tích hợp một cách thỏa đáng những bước phát triển về thần học và giáo hội học đã nảy sinh. “Trong khi toàn thể Giáo hội đang dấn thân vào việc suy tư về thần học và giáo hội học liên quan đến bản chất hiệp hành của mình, thì việc khởi xướng một cuộc suy tư tương ứng về các quy tắc – tức là các điều luật giáo luật – chi phối cơ cấu tổ chức và các mối tương quan giữa các thành viên là điều quan trọng. Thực vậy, giáo luật là sự thể hiện về mặt pháp lý của những gì mà Giáo hội, ở mọi thời đại, nhận thức về chính mình và về đối tượng đức tin của mình, cũng như những hệ quả đi kèm đối với cách thức các mối tương quan giữa con người được sống trong lòng Giáo hội. Cuộc suy tư này cũng sẽ mở rộng sang luật của các Giáo Hội Công Giáo Đông phương; một ủy ban chuyên trách về vấn đề này cũng vừa mới được thành lập. Nếu thiếu đi giáo luật tương ứng, thần học sẽ trở nên khiếm khuyết, ‘giống như một người chỉ có một cánh tay’[1] – như Đức Giáo Hoàng Lêô XIII từng nhắc nhở,” Đức Hồng Y Mario Grech, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, phát biểu.

Các đề xuất sửa đổi

Phần đầu của tài liệu bao gồm các đề xuất sửa đổi những điều luật trong Bộ Giáo luật liên quan đến khả năng các tín hữu giáo dân – cả nam và nữ – đảm nhận các chức vụ, chức năng và sứ vụ trong Giáo hội mà họ có đủ năng lực và trình độ phù hợp, bao gồm cả trong lĩnh vực quản trị giáo hội.

Phần thứ hai đề xuất việc xem xét lại, dưới nhãn quan hiệp hành, một số điều luật liên quan đến các Công đồng Riêng và các Hội đồng Giám mục – tức là những cơ cấu giáo hội được giao phó trách nhiệm thúc đẩy sự cộng tác giữa các Giáo hội địa phương.

Cuối cùng, phần thứ ba đề cập đến các cơ cấu tham gia vốn đã được thiết lập trong Bộ Giáo luật, đồng thời đưa ra các đề xuất sửa đổi nhằm tăng cường khía cạnh tham gia và định hướng truyền giáo của các cơ cấu này.

Cũng như các Báo cáo Cuối cùng của các Nhóm Nghiên cứu, Báo cáo này được xem là một tài liệu làm việc.

------

Báo cáo Cuối cùng hiện có trên trang web của Ban Thư ký Tổng quát của Thượng Hội đồng Giám mục: www.synod.va

[1] X. Lêô XIII, Thông điệp Depuis le jour gửi các tổng giám mục, giám mục và hàng giáo sĩ nước Pháp, ngày 8 tháng 9 năm 1899.

 

“Trong một thế giới kết nối trực tuyến nhưng lại thiếu sự gắn kết trong đời thực, hãy là những con người biết hiện diện thực sự,” Đức Hồng Y Pietro Parolin phát biểu. “Trong một thế giới đang đặt câu hỏi liệu chúng ta có thể giữ được bản chất con người hay không, hãy đưa ra câu trả lời bằng chính chứng tá cuộc đời mình.”

Cội rễ của sự chia rẽ trong thế giới ngày nay không phải là kỹ thuật, sự tự do thái quá hay sự đa dạng, mà là việc đánh mất sự hiểu biết chung về bản chất con người; đây là nhận định của Quốc vụ khanh Tòa Thánh Vatican, Đức Hồng Y Pietro Parolin, tại một buổi tiệc tối ở New York diễn ra trong khuôn khổ Tuần lễ Cấp cao của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Đức Hồng Y Parolin đã có bài phát biểu vào ngày 25 tháng 9 với tư cách là khách mời danh dự của CAPP-USA – chi nhánh tại Hoa Kỳ của Fondazione Centesimus Annus Pro Pontifice (Quỹ Centesimus Annus Pro Pontifice). Đây là một tổ chức của Vatican chuyên thúc đẩy Học thuyết Xã hội Công Giáo, được Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II thành lập vào năm 1993.

Tham dự sự kiện này có Đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hợp Quốc (LHQ) Mike Waltz, Thủ lãnh Tối cao (Supreme Knight) của tổ chức Knights of Columbus là ông Patrick Kelly, và Quan sát viên thường trực của Tòa Thánh tại LHQ, Tổng Giám mục Christophe-Zakhia El-Kassis – người đã chủ sự nghi thức chúc lành cuối buổi tiệc.

Đức Hồng Y Parolin chia sẻ: “Dưới ánh sáng của Tin Mừng, mỗi thế hệ đều phải biết đọc và hiểu những dấu chỉ của thời đại mình.” Dẫn lại thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, Đức Hồng Y Parolin khẳng định rằng kỹ thuật hiện đại không phải là kẻ thù của nhân loại, nhưng phẩm giá thuộc về con người chứ không phải các hệ thống hay thuật toán. Ngài cũng nhắc lại thông điệp Rerum Novarum – văn kiện do Giáo hoàng Leo XIII soạn thảo năm 1891 nhằm phản hồi về cuộc cách mạng kỹ nghệ và đặt nền móng cho học thuyết xã hội Công Giáo.

“Trong một thế giới chuyên xây dựng những tòa tháp, hãy kiến tạo những nơi chốn của sự gặp gỡ,” Đức Hồng Y Parolin nhắn nhủ thính giả. “Trong một thế giới kết nối trực tuyến nhưng lại thiếu vắng sự kết nối trong đời thực, hãy là những con người biết hiện diện thực sự. Trong một thế giới đang đặt câu hỏi liệu chúng ta có thể giữ được bản chất con người hay không, hãy đưa ra câu trả lời bằng chính chứng tá cuộc đời mình.”

Ngài chia sẻ với những người tham dự rằng nền tảng này đóng vai trò quan trọng, bởi các thành viên của nó được mời gọi trở thành “những người xây nhịp cầu nối giữa các thông điệp… và những quyết định trong cuộc sống thường ngày.”

Sự chia rẽ và nỗi cô đơn

Đức Hồng Y Parolin nhận định rằng con người ngày nay “được kết nối nhiều hơn bất cứ thế hệ nào trong lịch sử, nhưng nhiều người trong chúng ta lại cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết.” Việc trao đổi thông tin tức thời nhưng lại gặp khó khăn trong việc thực sự kết nối với nhau như những con người bằng xương bằng thịt đã dẫn đến sự chia rẽ; các gia đình, cộng đồng và quốc gia đang “bị chia thành những phe phái mà thậm chí không còn nói cùng một ngôn ngữ.”

Ngài nhắc lại cách Đức Giáo Hoàng Leo mô tả thời điểm hiện tại trong những dòng mở đầu của thông điệp Magnifica Humanitas: “Chúng ta có thể chọn xây dựng một tháp Babel mới hoặc kiến tạo một thành phố nơi Thiên Chúa và nhân loại cùng chung sống.”

‘Một thế giới chia rẽ là một thế giới đang kiếm tìm’

Đề cập đến cơn khát tâm linh mà nhiều người hiện đại đang trải qua, ngài cho rằng sự bất an, đặc biệt là ở giới trẻ, chính là minh chứng cho thấy trái tim con người được tạo dựng cho Thiên Chúa và không thể tìm thấy sự an nghỉ cho đến khi được an nghỉ nơi Người – một tư tưởng được trích dẫn từ Thánh Augustinô.

“Một thế giới chia rẽ cũng là một thế giới đang kiếm tìm,” ngài lưu ý.

“Con người không tự tạo ra chính mình mà là người đón nhận; con người là hữu thể được tạo dựng để thiết lập các mối tương quan,” ngài nói. “Đức Giáo Hoàng Leo đã bày tỏ niềm hy vọng rằng thế giới sẽ nhận ra trái tim con người chính là nơi Thiên Chúa mong muốn ngự trị.” Đức HY Parolin cho biết, học thuyết xã hội của Giáo hội "chính là sự thể hiện đời sống tâm linh", và nó dẫn đến một đức tin biến thành sự "quan tâm thực sự đến người lao động, gia đình, người nghèo cũng như việc mưu cầu lợi ích chung".

Đức HY Parolin khẳng định tự do và sự đa nguyên không phải là nguyên nhân gây ra vấn đề.

Liên quan đến tự do và sự đa nguyên, ngài bác bỏ việc quy trách nhiệm cho tình trạng "quá nhiều tự do" hay "quá nhiều tiếng nói khác biệt".

Ngài cho biết Giáo hội bảo vệ "tự do như một món quà không thể tách rời khỏi phẩm giá con người", đồng thời nhắc lại giáo huấn của Công đồng Vatican II về "tự do tôn giáo như một quyền lợi bắt nguồn từ chính bản chất con người".

Tuy nhiên, ngài nhấn mạnh: "Tự do khi tách rời khỏi sự thật và trách nhiệm đối với người khác sẽ tự quay lại chống lại chính nó". Theo quan điểm Kitô giáo, tự do "không phải là khả năng lựa chọn bất cứ điều gì tùy ý, mà là khả năng lựa chọn điều thiện".

Ngài cho rằng sự đa nguyên đích thực phải dựa trên phẩm giá, lợi ích chung, tình liên đới và nguyên tắc phụ đới. Ngài kêu gọi: "Chúng ta cần tôn trọng gia đình, các cộng đồng và các định chế giúp con người phát triển trọn vẹn".

Ngày hôm sau, 26 tháng 9, Đức HY Parolin đã phát biểu tại lễ khai mạc kỳ họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, với chủ đề: "Khôi phục niềm tin, Quản lý sự chuyển đổi: Một Liên Hợp Quốc mang lại kết quả cho tất cả mọi người".

 

Đức Giáo Hoàng kêu gọi đối thoại tại vùng Tigray

Kết thúc buổi Tiếp kiến Chung, Đức Giáo Hoàng đã kêu gọi các bên đang giao chiến tại vùng Tigray chấm dứt các hành động thù địch, đồng thời nhắc nhở rằng chỉ có sự cam kết chân thành mới có thể đặt nền móng cho một nền hòa bình bền vững. Khi trò chuyện với các khách hành hương người Ba Lan, ngài nhắc lại sự kiện phong chân phước cách đây 30 năm cho 13 vị tử đạo Công Giáo Hy Lạp tại Pratulin – những người đã hy sinh mạng sống để bảo vệ đức tin gắn bó với Giáo Hội Công Giáo – và phó thác việc cầu bầu của các ngài cho "sự nghiệp hiệp nhất giữa các môn đệ của Chúa Kitô".

(Tin Vatican - Alessandro Di Bussolo)

Đức Giáo Hoàng đang theo dõi "với nỗi lo ngại sâu sắc" trước tình hình tại Tigray (một vùng của Ethiopia) cũng như các khu vực lân cận là Afar và Amhara, nơi "các giao tranh thù địch lại bùng phát". Bằng tiếng Anh, vào cuối buổi Tiếp kiến Chung và trước khi chào thăm các tín hữu Ý, ngài đã đưa ra lời kêu gọi sau đây tới các bên liên quan trong cuộc xung đột:

"Tôi tha thiết kêu gọi tất cả các bên hãy chọn con đường đối thoại. Xung đột vũ trang không bao giờ giải quyết được vấn đề mà chỉ làm trầm trọng thêm tình hình, để lại hậu quả là chết chóc, tàn phá và oán hận. Chỉ có sự dấn thân chân thành mới có thể đặt nền móng cho một nền hòa bình bền vững."

"Niềm hy vọng tha thiết" của Đức Giáo Hoàng là cộng đồng quốc tế "sẽ đóng góp một cách quảng đại và kịp thời để đảm bảo mọi sự trợ giúp nhân đạo được chuyển đến những người đang cần giúp đỡ".

Tình hình tại Tigray hiện nay

Tình hình tại Tigray đang ngày càng trở nên căng thẳng. Trong những ngày gần đây, Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF) – lực lượng chính trị chủ chốt của vùng này từng giao tranh với chính quyền liên bang trong cuộc chiến Tigray (2020–2022) – cùng Lực lượng Phòng vệ Tigray (TDF) – lực lượng quân sự của người Tigray từng chiến đấu chống lại quân đội Ethiopia trong cùng cuộc chiến đó – đã đẩy mạnh xung đột với quân đội Ethiopia.

Nhiều cuộc đụng độ đã được ghi nhận dọc theo sông Tekeze (phía tây Tigray), tại khu vực Wolkayt, ở biên giới giáp vùng Afar và tại nhiều nơi thuộc vùng Amhara.

Sự leo thang của giao tranh

Số người thiệt mạng vẫn chưa được xác minh bởi các nguồn độc lập. Theo quân đội Ethiopia, có thông tin cho biết 700 tay súng thuộc lực lượng Tigray đã thiệt mạng trong vòng hai ngày.

Tổ chức Bác sĩ Không biên giới (MSF) cho biết, từ ngày 22 đến 25 tháng 9, hơn 400 người bị thương đã được đưa đến các bệnh viện ở Korem và Alamata, trong khi 300 người khác nhập viện tại Suhul và Shire, thuộc khu vực tây bắc Tigray.

Tại những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của xung đột, công tác cứu trợ nhân đạo cũng gặp nhiều khó khăn: nhiều tuyến đường bị chia cắt, còn ở phía bắc, hệ thống internet và thông tin liên lạc qua điện thoại bị gián đoạn hoàn toàn, khiến các nhân viên cứu trợ không thể phối hợp hoạt động.

Về mặt chính trị, chính phủ Ethiopia cáo buộc nước láng giềng Eritrea hậu thuẫn TPLF cùng các lực lượng đối lập khác, trong khi chính phủ Eritrea kiên quyết bác bỏ mọi cáo buộc liên quan đến việc leo thang bạo lực.

Trong khi đó, Liên minh Châu Âu một lần nữa nhận định tình hình đang tệ đi nhanh chóng cả về mặt chính trị lẫn quân sự, đồng thời công bố các biện pháp ngoại giao và nhân đạo khẩn cấp nhằm ngăn chặn nguy cơ tái bùng phát xung đột – điều có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng lan rộng khắp khu vực.

 

Khuôn mặt Thiên Thần bản mệnh

Hằng năm ngày 02.Tháng Mười trong nếp sống phụng vụ của Giáo Hội Công Giáo là ngày lễ kính nhớ Thiên Thần bản mệnh, hay còn gọi tên là Thiên Thần hộ thủ.

Trong nếp sống đạo đức người tín hữu Chúa Kitô có kinh cầu xin cùng Thiên Thần bản mệnh:

“Con thân Đức thánh Thiên thần, tính thiêng liêng sáng láng, con cám ơn Đức thánh Thiên thần giữ con từ thuở mới sinh đến nay cho khỏi tay quỷ. Đức thánh Thiên thần là thày con, mở lòng cho con được biết đạo thánh Chúa trời đất. Vì vậy con cầu cùng Đức thánh Thiên thần giữ con ban ngày, xem con ban đêm, cho đến trọn đời, kẻo ma quỷ dữ cám dỗ được con. Con lạy Đức thánh Thiên thần khẩn nguyện cho con thông minh sáng láng, giữ mười sự răn, chừa mọi sự dữ, đến khi con lâm chung, xin cùng Đức Chúa Trời cho linh hồn con được lên ở cùng Đức Chúa Trời và thánh Thiên thần hằng sống vui vẻ đời đời chẳng cùng. Amen.”

Vậy khuôn mặt Thiên Thần bản mệnh như thế nào?

Không ai nhìn thấy Thiên Thần như một con người hay một vật thể nào. Vì Thiên Thần không có hình hài thể xác như con người thường chúng ta. Nhưng không vì thế mà không có Thiên Thần, cũng như không nhìn thấy tình yêu, hay không khí…

Thánh Toma Aquino đã có suy tư: Các Thiên Thần là những thụ tạo thiêng liêng hằng tôn vinh Thiên Chúa và phục vụ các ý định cứu độ của Người dành cho các thụ tạo khác. Các Thiên Thần cộng tác với chúng ta trong các việc lành.

Thánh Basiiô Cả đã có suy tư: Mỗi người đều có một Thiên Thần bản mệnh bảo trợ che chở gìn giữ, và hướng dẫn đến sự sống đời đời. Cầu xin các Thiên Thần bản mệnh phù trợ cho mình và cho người khác là việc tốt lành cùng hợp lý.

Các Giáo phụ có suy tư: Mỗi người từ lúc mở mắt chào đời đều có Thiên Thần bản mệnh riêng trong suốt cả đời sống. Và Giáo hội cổ vũ duy trì theo truyền thống giáo huấn đó.

Có những vị Giáo Phụ, như Origines, Tertuliano, Clemens thành Alexandria, còn tin tưởng rằng: ngay từ khi một người thành hình là bào thai sự sống trong cung lòng mẹ cha đã có Thiên Thần cùng tham gia cộng tác vào rồi.

Các Giáo phụ không chỉ tin tưởng cho rằng mỗi người có một Thiên Thần bản mệnh riêng, mà cả những dân tộc khác nhau, mỗi cộng đoàn dân Thiên Chúa cũng đều có Thiên Thần bản mệnh riêng.

Thánh Gioan Tông đồ nơi sách Khải Huyền ( Kh 2.3.4.) trong thị kiến trên trời, theo mệnh lệnh Thiên Chúa, là người được Thiên Chúa hiện ra cho chứng kiến, bảo viết thư cho Thiên Thần Cộng đoàn từng hội Thánh Epheso, Mierna, Pegamo, Thyatira, Zarde, Philadelphia và Laodikia.

Và như thế chúng ta tin tưởng mỗi người từ lúc là tuổi thơ bé sơ sinh chào đời trong suốt dọc đời sống là người lớn trưởng thành cho tới ngày chấm dứt quãng đường đời sống trên trần gian lúc nào cũng có Thiên Thần bản mệnh riêng cùng hằng đồng hành, bảo vệ che chở cho trong mọi giai đoạn đường đời sống.

Nhà phân tích về tuổi thơ của các em bé, Francoise Dolto, đã viết lại những kỷ niệm ký ức với Thiên Thần bản mệnh của các em trong đời sống hằng ngày. Có em kể thuật lại: Lúc em đi ngủ, em chỉ nằm một nửa trên giường, phần nửa còn lại dành cho Thiên Thần bản mệnh của em.. Như thế có Thiên Thần ngủ bên cạnh em.

Francoise Dolto có suy tư kết luận như thế Thiên Thần bản mệnh của các em bé không bỏ rời họ. Và chúng được an tâm trong đời sống.

Và người lớn chúng ta cũng hằng có cảm nghiệm về Thiên Thần bản mệnh cho riêng mình. Hầu như ai cũng đã hay sẽ sống trải qua sự lạ lùng vượt qúa sự suy nghĩ tưởng tượng. Vì được cứu giúp trong gang tấc, rất bất ngờ qua khỏi tai nạn sự cố, mà thân thể vẫn bình an vô sự không bị thương tích nào. Những khi như vậy người có đức tin Công Giáo hay không có tin gì, đều thốt lên tâm tình: Thật rất may mắn hạnh phúc, mình có vị Thiên Thần bản mệnh rất lớn, rất tốt đến cứu giúp kịp thời cho đời sống được bình an mạnh khoẻ!

Thời buổi ngày nay có nhiều người không (còn) tin vào Thiên Chúa, hay khó chấp nhận rất nghi ngại sự tin tưởng trong tương quan thiêng liêng vào Thiên Chúa. Nhưng họ vẫn còn tin vào Thiên Thần bản mệnh. Sự tin tưởng này có thể hiểu là cung cách đi tìm niềm tin hướng tới một Thiên Chúa vô hình.

Ai còn nói tới Thiên Thần bản mệnh, người đó có tâm tình suy nghĩ hiểu rằng, Thiên Thần bản mệnh đến che chở gìn giữ mình là do Thiên Chúa sai gửi đến.

Chúa Giêsu Kitô nhắn nhủ mọi người: các Thiên Thần bản mệnh ở trước mặt Thiên Chúa. Mỗi người có tương quan liên hệ với Thiên Chúa qua trung gian Thiên Thần của riêng mình. Như thế mỗi người sống gần bên Thiên Chúa. Mỗi người đạt đến vùng nước Thiên Chúa qua nhờ Thiên Thần bản mệnh của mình.

Khoa tâm lý học đưa ra nhận xét: Ý nghĩ suy tưởng về Thiên Thần bản mệnh giúp đưa tâm trí con người đến liên hệ với sức mạnh thiêng liêng vô hình gìn giữ che chở bảo vệ, dù trong vô thức không nhận ra.

Con người chúng ta không chỉ sống trong thế giới hữu hình thực tế, sự tư duy lý luận thắc mắc, nhưng còn cả trong vùng lãnh vực “ ở giữa” nữa. Vùng lãnh vực nầy là con đường nối kết giữa trời với đất, giữa thực tại nhìn thấy và không nhìn thấy.

Từ lúc còn thơ bé con người đã sống trong tin tưởng với vùng “ ở giữa”, nên có tâm tình hiểu biết về Thiên Thần bản mệnh. Tin tưởng này nằm sâu thẳm trong tận trái tim tâm hồn rằng Thiên Thần bản mệnh hằng cùng đồng hành, và gìn giữ bảo vệ trước những sự cố nguy hiểm cho đời sống.

Xưa nay trong nghệ thuật dân gian, cả trong Giáo hội, các Thiên Thần được vẽ chạm khắc trình bày có đôi cánh hai bên sau lưng. Trông thật thi vị đẹp nhẹ nhàng bay lên xuống như đôi cánh chim trời. Các Thiên Thần được vẽ trình bày có đôi cánh. Vì theo Kinh thánh diễn tả họ là sứ gỉa của Thiên Chúa mang tin tức sứ điệp của Chúa cho con người trên mặt đất. Nên họ cần có cánh để bay từ trời xuống mặt đất, và rồi cất cánh bay từ đất trở về trời cao.

Có thật như vậy không? Không ai có thể qủa quyết được là đúng hay sai. Nhưng có suy tư, hay đúng hơn bài thơ, rồi được phổ theo cung điệu biến thành một ca khúc, rồi đã được thực hiện thành một cuốn phim: “Engel ohne Fluegel- Thiên Thần không có cánh”.

“Engel ohne Fluegel-Thiên Thần không có cánh” là ai vậy?

Có thể nói hiểu được rằng là cha mẹ, là vợ chồng, là anh chị em, bạn hữu với nhau, là những người hy sinh dấn thân quảng đại giúp đỡ người khác, là những người cứu giúp ta trong đời sống mà ta không biết họ là ai, là những người âm thầm cùng cộng tác vào công việc bác ái, từ thiện ích chung đạo gíao cũng như trong đời sống xã hội.

Engel Ohne Fluegel- Thiên Thần không có cánh là Thiên Thần bản mệnh trong đời sống bên cạnh hằng đồng hành giúp bảo vệ che chở cho con người.

Lm. Daminh Nguyễn ngọc Long

 

1. Quân đội Nga sử dụng dân thường làm "lá chắn sống" để tẩu thoát qua đường ống dẫn dầu Kupiansk, theo cáo buộc của Quân đoàn Khartiia.

Hôm Thứ Tư, 30 Tháng Chín, Quân đoàn Khartiia cho biết các đoạn phim do máy bay điều khiển từ xa ghi lại cho thấy trước các cuộc tấn công vũ bão của quân đoàn Ukraine, binh lính Nga sử dụng dân thường, bao gồm cả trẻ em và người già, làm lá chắn sống để chạy trốn qua đường ống dẫn khí đốt ở tỉnh Kharkiv phía đông bắc trong bối cảnh Ukraine đang tiến công ở khu vực Kupiansk.

Theo đoạn phim quay bằng máy bay điều khiển từ xa của Quân đoàn Khartiia, trẻ em, người già và một người chống nạng đi bộ cùng binh lính Nga, một số mặc thường phục, một số vẫn mặc quân phục Nga.

Một sĩ quan Nga bị bắt cho biết nhóm người này đã di chuyển từ Kupiansk đến đường ống dẫn khí Ostrogozhsk-Shebelinka thông qua làng Holubivka gần Kupiansk.

Quân đoàn Khartiia cho biết nhóm thường dân này sẽ phải đi bộ hơn 10 km dọc theo đường ống dẫn dầu trước khi ra đến một khu rừng, nơi họ có thể sẽ bị vận chuyển đến vùng lãnh thổ bị Nga tạm chiếm.

"Quân xâm lược sử dụng đường ống dẫn khí này để bí mật đưa quân tấn công vào Kupiansk", Quân đoàn Khartiia. "Giờ đây, chúng đang sử dụng chính đường dây đó để tẩu thoát."

Quân đoàn Khartiia cho biết lực lượng Ukraine không tấn công các binh sĩ Nga liên quan vì làm như vậy sẽ gây nguy hiểm cho dân thường. Tuy nhiên, dùng dân thường làm lá chắn sống dù là để tấn công hay tẩu thoát đều là tội ác chiến tranh.

[Kyiv Independent: Russian troops using civilians as 'human shields' to flee via Kupiansk pipeline, Khartiia Corps claims]

2. Quân đoàn 3 Ukraine thông báo: Chiến dịch Vivaldi giải phóng thêm 3 khu dân cư, gây thương vong thêm cho 2.000 binh sĩ Nga.

Hôm Thứ Hai, 28 Tháng Chín, Tư lệnh Quân đoàn 3, Chuẩn tướng Andrii Biletskyi cho biết, lực lượng Ukraine dưới sự chỉ huy của Quân đoàn 3 đã giải phóng thêm ba thị trấn ở phía bắc tỉnh Donetsk trong khuôn khổ Chiến dịch Vivaldi đang diễn ra.

Các làng Ridkodub, Nove và Katerynivka đã được giải phóng, trong khi quyền kiểm soát hoàn toàn của Ukraine được khôi phục đối với Karpivka và Novomykhailivka.

Bản cập nhật chính thức mới nhất từ chiến dịch tấn công, vốn được bảo mật nghiêm ngặt trong hầu hết thời gian, cho thấy đã giải phóng được thêm 51 km vuông, nâng tổng diện tích lãnh thổ được chính thức giành lại lên 176 km vuông.

Giai đoạn này, được mô tả là "mùa thứ ba" của Chiến dịch Vivaldi, đã gây ra hơn 2.000 thương vong cho quân Nga và khiến hơn 250 binh sĩ Nga bị bắt làm tù binh, theo lời Biletskyi.

"Quan niệm ‘người Nga không bao giờ đầu hàng’ trong phim ảnh trên thực tế đã biến thành hiện thực khi toàn bộ các đơn vị đầu hàng hoàn toàn - bao gồm cả sĩ quan, phi công và pháo thủ," vị tướng này nói.

"Chúng tôi hy vọng sẽ sớm trao đổi họ lấy các binh sĩ Ukraine hiện đang bị giam giữ."

Chiến dịch Vivaldi, chiến dịch tấn công của quân đoàn xung quanh Lyman ở phía bắc tỉnh Donetsk, chỉ được công bố vào ngày 15 tháng 9, mặc dù các kênh Telegram ủng hộ chiến tranh của Nga và các nhà nghiên cứu tình báo nguồn mở, gọi tắt là OSINT độc lập trên mạng xã hội đã theo dõi các cuộc tấn công của Ukraine trong khu vực kể từ cuối mùa xuân năm 2026.

Chiến dịch này nhằm mục đích loại bỏ một cứ điểm lớn của Nga đã hình thành trong suốt năm giao tranh trước đó, một trong hai gọng kìm chính được thiết kế để bao vây lực lượng Ukraine còn lại trong khu vực.

Những cập nhật gần đây cho thấy những thắng lợi được báo cáo chính thức gần hơn với những thông tin được các nhà phân tích OSINT và các kênh Telegram ủng hộ chiến tranh của Nga lan truyền, cho rằng lực lượng Ukraine đang tiến sâu về phía đông đến tận sông Zherebets.

" Một trong những yếu tố quan trọng nhất dẫn đến thành công của chúng tôi là các hoạt động đánh lừa," Biletskyi nói, "kết quả là, kẻ địch đã tin rằng hướng tấn công chính của chúng tôi là trục Shandryholove–Zelena Dolyna."

"Điều này buộc họ phải lãng phí nguồn dự bị vào các cuộc phản công theo hướng đó; trên thực tế, kẻ địch đã ngủ quên trong lúc diễn ra đòn tấn công chính, vốn nhằm mục đích chiếm Nove."

Hai "mùa" trước của Chiến dịch Vivaldi đều được công bố trong các bản cập nhật tương tự, đầu tiên là vào ngày 15 tháng 9 khi cuộc tấn công được đặt tên, và sau đó vào ngày 20 tháng 9, khi việc giải phóng các làng Shandryholove và Derylove được công bố.

Chiến dịch này là một ví dụ hiếm hoi về thành công tấn công của phía Ukraine, đạt được bất chấp bất lợi lớn về nhân lực và sự thống trị của "vùng tiêu diệt" do máy bay điều khiển từ xa điều khiển phía trên tiền tuyến.

Theo Quân đoàn 3, thành công này có được nhờ việc kiềm chế các phương tiện và hệ thống hậu cần máy bay điều khiển từ xa của Nga, cũng như việc sử dụng công nghệ một cách sáng tạo, bao gồm cả robot chiến đấu trên mặt đất.

Trong bản cập nhật ngày 28 tháng 9, Biletskyi báo cáo về việc sử dụng các xe thiết giáp chở quân thời Liên Xô được cải tiến làm máy bay điều khiển từ xa "cảm tử" trên mặt đất trong cuộc tấn công.

[Kyiv Independent: Ukraine's Operation Vivaldi liberates 3 more settlements, inflicts 2,000 Russian losses, 3rd Army Corps announces]

3. Theo chính quyền khu vực, quân đội Ukraine đã vận chuyển 4 tấn lương thực đến Oleshky bị tạm chiếm bằng máy bay điều khiển từ xa.

Hôm Thứ Hai, 28 Tháng Chín, nhà lãnh đạo Cơ quan Hành chính Quân sự tỉnh Kherson cho biết, lực lượng Ukraine đã chuyển khoảng 4 tấn lương thực đến người dân thị trấn Oleshky bị tạm chiếm ở tiền tuyến tỉnh Kherson, phân phối hàng tiếp tế đến 100 địa điểm trên khắp thành phố với sự hỗ trợ của máy bay điều khiển từ xa.

Theo Thống đốc tỉnh Kherson, Oleksandr Prokudin, chiến dịch này được thực hiện với sự hợp tác của một số đơn vị quân đội và thực thi pháp luật Ukraine.

Cư dân Oleshky cho biết thị trấn đang thiếu lương thực trầm trọng do thiếu nguồn cung cấp, trong khi chỉ một số ít người dân đã kịp di tản.

Việc giao hàng bằng máy bay điều khiển từ xa là một phần trong nỗ lực cung cấp thực phẩm cho người dân Oleshky bằng máy bay điều khiển từ xa kể từ tháng 3 năm 2026, theo lời thống đốc.

Một cư dân địa phương rời Oleshky vào tháng Tư đã nói với tờ Kyiv Independent rằng trước đây máy bay điều khiển từ xa từng vận chuyển thực phẩm.

"Máy bay điều khiển từ xa đã thả các gói hàng xuống nhiều nơi. (Các gói hàng) chứa một ít thuốc men và thực phẩm. Tôi không biết đó là máy bay điều khiển từ xa của ai, nhưng tôi đoán là của Ukraine đã thả chúng cho chúng tôi," một cư dân cho biết.

Ông Prokudin cho biết lực lượng Nga đã tìm cách phá hoại các chuyến hàng viện trợ, bao gồm cả việc bắn hạ máy bay điều khiển từ xa chở thực phẩm. Ông cũng cáo buộc lực lượng Nga tịch thu hoặc bán lại hàng viện trợ nhân đạo và bắt giữ những người dân nhận viện trợ.

Ông Prokudin cho biết: "Lực lượng xâm lược đang bắt giữ cư dân Oleshky vì nhận các gói hàng viện trợ nhân đạo, nhốt họ ‘xuống hầm’, đánh đập dã man và dùng đến bạo lực."

Các tình nguyện viên từng tổ chức di tản khỏi Oleshky đã bày tỏ lo ngại về những chuyến giao hàng như vậy trong các nhóm Telegram địa phương, nói rằng họ sợ điều này có thể dẫn đến việc bị phía Nga kiểm tra và gây ra "cơn ác mộng cho người dân".

Chuyến vận chuyển thực phẩm thành công cuối cùng đến thành phố bằng xe cộ là vào ngày 26 tháng 5. Các nỗ lực tiếp theo nhằm cung cấp thực phẩm cho thành phố vào ngày 2 tháng 6 và ngày 1 tháng 9 đã bị gián đoạn bởi các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga, khiến hai người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.

Oleshky nằm trên bờ đông sông Dnipro, cách trung tâm khu vực Kherson chưa đầy 4 km. Thị trấn này đã bị Nga xâm lược từ ngày 24 tháng 2 năm 2022.

Theo Bộ Ngoại giao, dân số của Oleshky đã giảm từ khoảng 24.000 người xuống còn khoảng 2.000 người tính đến mùa xuân năm 2026.

Trong khi quân đội Nga xâm lược Oleshky và bờ đông sông Dnipro ở tỉnh Kherson, quân đội Ukraine kiểm soát bờ tây. Quân đội Nga sử dụng các thị trấn và làng mạc ở bờ đông để phát động các cuộc tấn công vượt sông, bao gồm cả thành phố Kherson vừa được giải phóng.

Ông Oleksandr Tolokonnikov, phó chỉ huy Cơ quan Quân sự Khu vực Kherson, nói với tờ Kyiv Independent rằng lực lượng Nga đã bố trí súng, súng cối và mìn trong và xung quanh các khu dân cư do thành phố này nằm gần lãnh thổ do Ukraine kiểm soát.

Ông Tolokonnikov cho biết Nga bảo vệ các vị trí của mình khỏi các cuộc tấn công của Ukraine bằng cách duy trì sự hiện diện của dân thường.

"Oleshky và người dân nơi đây rất cần thiết cho quân đội Nga để quân đội Ukraine không thể chủ động tấn công họ tại các thị trấn này", ông nói.

Mùa xuân năm 2026, các tình nguyện viên di tản vẫn xoay sở để giúp người dân Oleshky di chuyển đến các thị trấn bị tạm chiếm khác ở tỉnh Kherson hoặc các khu vực do Ukraine kiểm soát bằng những chuyến đi kéo dài nhiều ngày đầy mệt mỏi. Giờ đây, họ cho biết, rủi ro cao đã khiến việc di tản trở nên bất khả thi.

Trong những tuần gần đây, một số cư dân đã bắt đầu đi bộ từ Oleshky đến làng Radensk lân cận, một mình hoặc theo cặp, trên những con đường bị lực lượng Nga gài mìn.

Lực lượng Nga đang ngăn cản Ukraine và các tổ chức nhân đạo quốc tế tiếp cận các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm để cung cấp viện trợ.

Ngày 25 tháng 9, Cao ủy Nhân quyền của Hội đồng Âu Châu, Michael O’Flaherty, đã bày tỏ lo ngại về tình hình nhân đạo ngày càng xấu đi ở Oleshky. Ông O’Flaherty cho biết người dân, bao gồm cả trẻ em, đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận đủ lương thực, thuốc men, chăm sóc y tế, nước sạch và điện, đồng thời cảnh báo rằng một số người có thể đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng đến tính mạng.

Ông O’Flaherty cho biết luật nhân đạo quốc tế yêu cầu chính quyền xâm lược phải bảo đảm dân thường được tiếp cận với lương thực và thiết bị y tế, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc cung cấp viện trợ nhân đạo.

Ông O’Flaherty nói: "Những khó khăn và đau khổ của người dân bị mắc kẹt dọc theo chiến tuyến và ở các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm đòi hỏi sự quan tâm và hành động của quốc tế."

[Kyiv Independent: Ukrainian military delivers 4 tons of food to occupied Oleshky by drones, according to regional authorities]

4. Truyền thông đưa tin Nga sẽ tăng chi tiêu quân sự thêm 27% vào năm 2027, mức cao nhất từ trước đến nay trong chiến tranh.

Theo Reuters đưa tin ngày 28 tháng 9, Nga dự định chi 17,1 ngàn tỷ rúp (202,58 tỷ Mỹ Kim) cho quân đội vào năm 2027, tăng khoảng 27% so với ngân sách đã được dự trù trước đó.

Đây sẽ là khoản chi lớn nhất mà Nga dành cho quân đội kể từ khi bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào năm 2022.

Theo Reuters, các tài liệu ngân sách của Nga tiết lộ rằng Mạc Tư Khoa dự định chi 50 ngàn tỷ rúp (591 tỷ Mỹ Kim) trong ba năm tới. Mạc Tư Khoa cũng dự định chi 12,1 ngàn tỷ rúp (143 tỷ Mỹ Kim) cho quân đội vào năm 2026, mặc dù con số chính xác được giữ bí mật.

Theo Reuters, thâm hụt ngân sách của Nga năm 2026 cũng tăng so với dự báo trước đó. Các tài liệu tài chính cho thấy thâm hụt ngân sách của Nga năm 2026 tăng lên 3,2% GDP, cao hơn so với mức 1,6% được dự báo hồi đầu năm nay.

Dự kiến chính phủ Nga sẽ trình dự thảo ngân sách trước ngày 1 tháng 10.

Kế hoạch tăng chi tiêu quân sự của Mạc Tư Khoa được đưa ra sau khi Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cảnh báo rằng Nga đã bắt đầu huy động thêm quân số. Tổng thống Zelenskiy cho biết vào ngày 28 tháng 9 rằng Nga sẽ sử dụng người nước ngoài để tăng cường quân số, cụ thể là tuyển thêm 10.000 binh sĩ từ Bắc Hàn.

Ngày 28 tháng 9, Putin đã ký sắc lệnh tăng cường quân đội quốc gia thêm 15.500 quân nhân, nâng tổng số quân nhân lên 2.441.630 người.

Việc huy động thêm lực lượng đã được các chuyên gia dự đoán sau chiến thắng của đảng Nước Nga Thống nhất của Putin trong cuộc bầu cử quốc hội ngày 21 tháng 9. Cuộc bầu cử này bị nhiều người quan sát bầu cử cho là gian lận.

Cơ quan tình báo Ukraine cho biết Bộ Tổng tham mưu Nga sẵn sàng huy động khoảng 300.000 quân vào năm 2026 và 2027 mỗi năm. Một quan chức cao cấp của Ukraine nói với tờ Kyiv Independent rằng lực lượng này bổ sung vào khoảng 400.000 người mà Nga cần tuyển dụng mỗi năm chỉ để bổ sung quân số.

[Kyiv Independent: Russia to raise military spending by 27% in 2027, highest level in war so far, media reports]

5. Đức cho rằng Nga chưa sẵn sàng đàm phán chấm dứt chiến tranh Ukraine sau cuộc gặp giữa Lavrov và Wadephul.

Hôm Thứ Hai, 28 Tháng Chín, khi tường thuật về cuộc gặp gỡ với Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tại New York, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cho biết Nga chưa sẵn sàng có lập trường đàm phán mang tính xây dựng về việc chấm dứt chiến tranh chống lại Ukraine.

Trả lời phỏng vấn chương trình Tagesthemen của đài truyền hình công cộng ARD của Đức sau cuộc gặp, Wadephul cho biết Nga không hề tỏ ra sẵn lòng tham gia đàm phán một cách mang tính xây dựng.

Ông Wadephul nói: "Đối với tất cả những người vẫn nói tiếp rằng Đức cần đàm phán, rằng Đức cần nói chuyện với Nga, tôi xin khẳng định: Chúng tôi đang làm điều đó. Và thật không may, hiện tại Nga không cho thấy thiện chí nào trong việc đưa ra lập trường đàm phán mang tính xây dựng."

Những bình luận này được đưa ra sau cuộc gặp đầu tiên giữa Wadephul và Lavrov kể từ Tháng Giêng năm 2022 bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York. Theo Bộ Ngoại giao Nga, cuộc đàm phán kéo dài khoảng 20 phút và được phía Đức yêu cầu.

Ông Wadephul cho biết cuộc gặp được tạo điều kiện bởi các đối tác từ các quốc gia khác, những người đã nói với Berlin rằng Mạc Tư Khoa sẵn sàng đối thoại.

Trong cuộc hội đàm, ông Wadephul đã nêu vấn đề xuất khẩu ngũ cốc từ Ukraine và Nga, đồng thời thảo luận về một chiếc máy bay điều khiển từ xa được tìm thấy tại phi trường Leipzig. Ông cũng tái khẳng định sự ủng hộ "tuyệt đối không lay chuyển" của Đức đối với Ukraine.

Trong các phát biểu riêng sau cuộc gặp, Wadephul cho biết ông đã tìm cách thảo luận về việc giảm leo thang căng thẳng với Lavrov, đặc biệt là liên quan đến cuộc xâm lược Ukraine của Nga, nhưng các đề xuất của ông vẫn chưa "được đón nhận".

Một quả bom dẫn đường từ trên không của Nga đã đánh trúng một tòa nhà chung cư ở Kharkiv đêm qua, làm 22 người bị thương, trong đó có 8 trẻ em. Hai trẻ em đã phải vào bệnh viện.

Bất chấp cuộc trao đổi căng thẳng, Wadephul cho biết việc duy trì liên lạc với Mạc Tư Khoa vẫn rất quan trọng.

"Việc đối thoại với Nga là điều đúng đắn, và đó chính là mục đích của ngoại giao hiện nay," ông nói trong cuộc phỏng vấn với đài ARD.

Lavrov đưa ra một lời kể khác về cuộc gặp, nói rằng ông Wadephul đã "khiếu nại" về chiếc máy bay điều khiển từ xa được tìm thấy ở Leipzig.

Lavrov nói: "Nếu xem các tuyên bố công khai hàng ngày của Berlin, tôi không nghe thấy điều gì mới cả", và nói thêm rằng Đức lẽ ra "chỉ cần gọi điện" cho ông.

Tuy nhiên, Lavrov khẳng định Mạc Tư Khoa luôn sẵn sàng lắng nghe ý kiến từ đại diện các quốc gia khác.

Cuộc gặp diễn ra vài ngày sau khi Lavrov hội đàm với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Sau đó, Lavrov nói với Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc rằng Nga sẽ không đình chỉ các hành động thù địch trong các cuộc đàm phán dưới bất kỳ hình thức nào, đồng thời cho rằng việc tạm ngừng sẽ mang lại cho Ukraine một "thời gian nghỉ ngơi".

[Kyiv Post: Germany Says Russia Is Not Ready for Talks to End Ukraine War After Lavrov-Wadephul Meeting]

6. Tổng thống Zelenskiy cảnh báo Nga đang bắt đầu "huy động thêm" quân đội và tuyển mộ binh lính từ Bắc Hàn.

Trong bài phát biểu video hàng đêm hôm 28 tháng 9, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cảnh báo rằng Mạc Tư Khoa đang bắt đầu huy động thêm quân đội sau cuộc bầu cử quốc hội Nga.

"Hôm nay, GUR đã đưa tin về các biện pháp mà Nga đang lên kế hoạch trong tương lai," Tổng thống Zelenskiy nói. "Trên thực tế, người Nga đã bắt đầu huy động thêm lực lượng - họ đang tăng số lượng người mà họ tuyển mộ bằng nhiều phương pháp khác nhau."

Tổng thống Zelenskiy cho biết Nga đang tìm cách "tăng cường sự tham gia của người nước ngoài" vào quân đội của mình. Bắc Hàn đang chuẩn bị triển khai thêm 10.000 quân chống lại Ukraine, bên cạnh hơn 8.000 quân nhân hiện đang đóng quân tại Nga. Để đổi lấy quân đội, Tổng thống Zelenskiy nói rằng Nga đang cung cấp hỗ trợ công nghệ cho Bắc Hàn, và rằng Bình Nhưỡng hiện đang sản xuất máy bay điều khiển từ xa tấn công Shahed.

" Đây là cách mà cái ác lan rộng và mối đe dọa đến tính mạng ở một phần của thế giới lan sang các phần khác của thế giới," Tổng thống Zelenskiy nói. "Chỉ có cùng nhau chúng ta mới có thể vượt qua điều này."

Trước đó, tổng thống đã khiến giới lãnh đạo Nam Hàn tức giận sau khi tiết lộ chi tiết về các binh sĩ Bắc Hàn bị bắt giữ trong bài phát biểu của mình tại Phiên thảo luận chung lần thứ 81 của Liên Hiệp Quốc.

Những lời cảnh báo của Tổng thống Zelenskiy được đưa ra khi truyền thông nhà nước Nga đưa tin rằng nhà độc tài Vladimir Putin đã cho phép tăng quy mô quân đội Nga vào ngày 28 tháng 9. Theo sắc lệnh này, quân số của Nga sẽ được ấn định ở mức 2.441.630 người, bao gồm 1.550.500 quân nhân tại ngũ. Điều này có nghĩa là sẽ tăng thêm 15.500 người.

Đây đánh dấu lần tăng quân số thứ tư của quân đội Nga kể từ đầu năm 2025.

Việc huy động thêm lực lượng đã được các chuyên gia dự đoán sau chiến thắng của đảng Nước Nga Thống nhất của Putin trong cuộc bầu cử quốc hội ngày 21 tháng 9. Cuộc bầu cử này bị nhiều người quan sát bầu cử cho là gian lận.

Cơ quan tình báo Ukraine cho biết Bộ Tổng tham mưu Nga sẵn sàng huy động khoảng 300.000 quân vào năm 2026 và 2027 mỗi năm. Một quan chức cao cấp của Ukraine nói với tờ Kyiv Independent rằng lực lượng này bổ sung vào khoảng 400.000 người mà Nga cần tuyển dụng mỗi năm chỉ để bổ sung quân số.

Để giúp chống lại việc Mạc Tư Khoa tăng cường quân số, Tổng thống Zelenskiy kêu gọi áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt đối với Nga và viện trợ từ các đồng minh khi Ukraine tiếp tục bị tàn phá bởi các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn của Nga.

[Kyiv Independent: Russia beginning 'additional mobilization' of troops, North Korean recruitment, Zelensky warns]

7. Nam Hàn yêu cầu Ukraine xin lỗi vì tiết lộ thông tin về việc chuyển giao tù binh chiến tranh Bắc Hàn.

Nam Hàn đã yêu cầu Ukraine đưa ra lời giải thích và xin lỗi chính thức về việc Kyiv công khai thông tin hai tù binh chiến tranh Bắc Hàn đã được chuyển giao cho Nam Hàn, làm leo thang tranh chấp ngoại giao về việc liệu động thái này có nằm trong phạm vi thỏa thuận bảo mật hay không.

Tổng thống Nam Hàn Lý Tại Minh lần đầu tiên chỉ trích Tổng thống Volodymyr Zelenskiy vì đã tiết lộ thông tin về vụ chuyển giao này trong bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York hôm thứ Tư.

Hôm thứ Năm, trong chuyến thăm Mexico, Tổng thống Lý đã nói rằng việc công khai tiết lộ thông tin về vụ chuyển nhượng có thể tạo ra những vấn đề nghiêm trọng về ngoại giao và an ninh.

Tổng thống Lý cho biết: "Việc hồi hương các tù nhân Bắc Hàn là một vấn đề vô cùng nhạy cảm, có những hệ lụy nghiêm trọng đối với ngoại giao, an ninh quốc gia và tình hình trên Bán đảo Triều Tiên."

"Việc không tiết lộ thông tin là hoàn toàn phù hợp, xét đến nhiều vấn đề mà việc tiết lộ có thể gây ra, và chúng tôi đã đồng ý làm như vậy," ông nói thêm.

Hôm Thứ Hai, 28 Tháng Chín, văn phòng tổng thống Nam Hàn đã tiến thêm một bước, yêu cầu Kyiv đưa ra lời giải thích và xin lỗi chính thức.

Ông Thành Kỳ Hồng, thư ký cao cấp phụ trách quan hệ công chúng của phủ tổng thống, cho biết trong một tuyên bố: "Văn phòng tổng thống bày tỏ sự tiếc nuối sâu sắc về việc Ukraine đơn phương tiết lộ thông tin và sau đó tuyên bố sai sự thật rằng không hề có thỏa thuận bảo mật nào."

Ông Hồng cho biết Hán Thành đang xem xét các biện pháp bổ sung liên quan đến tranh chấp nếu cần thiết, đồng thời nói thêm rằng việc Ukraine phủ nhận thỏa thuận bảo mật đã làm tổn hại nghiêm trọng đến lòng tin giữa hai chính phủ và có thể ảnh hưởng đến quan hệ song phương.

Hán Thành cho biết vụ chuyển giao này lẽ ra phải được giữ bí mật.

Hôm thứ Năm, Tổng thống Lý cho biết chính phủ Nam Hàn đã phải đối mặt với những lời kêu gọi từ cả nội bộ chính quyền và các chính trị gia đối lập yêu cầu công bố thông tin về việc hai binh sĩ này trở về.

Ông biện hộ cho quyết định giữ kín thông tin về việc chuyển giao, cho rằng vấn đề này có thể ảnh hưởng đến quan hệ liên Triều, an ninh quốc gia và sự an toàn của các tù nhân cùng gia đình họ ở Bắc Hàn.

"Tôi không biết những hoàn cảnh cụ thể nào đã khiến phía Ukraine vi phạm thỏa thuận và công khai thông tin, nhưng đây là điều vô cùng đáng tiếc", Tổng thống Lý nói.

Các quan chức Nam Hàn cho biết Kyiv đã nhiều lần thảo luận về việc chuyển giao này với Hán Thành thông qua các kênh ngoại giao và yêu cầu giữ bí mật vì những rủi ro tiềm tàng.

Trước đó, Hán Thành đã từ chối xác nhận việc hai binh sĩ Bắc Hàn đến nước này, với lý do lo ngại về sự an toàn của họ và gia đình.

Ukraine bác bỏ yêu cầu bảo mật thông tin.

Kyiv đã phản bác cách Hán Thành mô tả thỏa thuận này.

Trả lời các câu hỏi từ truyền thông Nam Hàn, một quan chức phủ tổng thống Ukraine cho biết Hán Thành đã được thông báo trước rằng Tổng thống Zelenskiy có thể đề cập đến việc chuyển giao này trong bài phát biểu của mình tại Liên Hiệp Quốc.

Quan chức này cho biết Ukraine chỉ tiết lộ việc hai binh sĩ đã được chuyển đến Nam Hàn, mà không nêu chi tiết về cách thức hoặc thời điểm diễn ra cuộc chuyển giao.

Kyiv cũng cho rằng sẽ rất kỳ lạ nếu giữ bí mật hoàn toàn về việc chuyển giao này, đặc biệt là vì chính quyền Nam Hàn sau đó đã xác nhận rằng việc chuyển giao đã diễn ra sau các cuộc thảo luận trực tiếp giữa hai chính phủ.

Một quan chức cao cấp của Nam Hàn cũng xác nhận rằng Hán Thành đã được thông báo trước về việc Tổng thống Zelenskiy có thể đề cập đến các tù nhân, nhưng cho biết Nam Hàn đã yêu cầu không tiết lộ điểm đến của họ.

Do đó, sự bất đồng tập trung vào việc Kyiv và Hán Thành đã đồng ý giữ bí mật điều gì: Nam Hàn cho rằng hai bên đã có thỏa thuận không tiết lộ việc chuyển giao tù nhân cho nước này, trong khi Ukraine nói rằng họ không đồng ý che giấu sự thật rằng việc chuyển giao đã diễn ra.

Hai binh sĩ Bắc Hàn bị bắt giữ tại Kursk.

Hai binh sĩ này bị lực lượng Ukraine bắt giữ tại vùng Kursk của Nga vào Tháng Giêng năm 2025 sau khi được triển khai cùng hàng ngàn binh lính Bắc Hàn hỗ trợ cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Họ là những binh sĩ Bắc Hàn đầu tiên được biết đến là bị bắt sống kể từ khi Bình Nhưỡng bắt đầu gửi quân hỗ trợ Mạc Tư Khoa.

Sau đó, các binh sĩ bày tỏ mong muốn được đến Nam Hàn thay vì trở về Bắc Hàn. Hán Thành và Kyiv sau đó đã tổ chức các cuộc thảo luận về việc chuyển giao họ trên cơ sở nhân đạo.

[Kyiv Post: South Korea Demands Apology From Ukraine Over Disclosure of North Korean POW Transfer]

8. Lãnh đạo cực hữu người Pháp Bardella phủ nhận các báo cáo cho rằng ông đã đưa ra những bình luận bài Do Thái.

Chủ tịch đảng Tập hợp Quốc gia cực hữu của Pháp, Jordan Bardella, đã "kiên quyết phủ nhận" những cáo buộc từ cơ quan điều tra Mediapart của Pháp rằng ông đã có những phát ngôn bài Do Thái trong các cuộc trò chuyện riêng tư khi còn là một nhà hoạt động tuổi thiếu niên.

Ông Bardella cho biết ông đã chỉ thị luật sư của mình "khởi xướng mọi thủ tục cần thiết" chống lại Mediapart vì đã đăng tải những thông tin mà vị Dân biểu 31 tuổi này gọi là "những lời dối trá trắng trợn".

Mediapart cho biết họ đã thu thập và xác minh độc lập các thư từ trong đó Bardella nói rằng "người Do Thái phải thống trị các dân tộc khác, nghiền nát và cướp bóc họ" và "tất cả các ngân hàng đều do người Do Thái nắm giữ".

Những bình luận này được tường trình chủ yếu được đưa ra vào năm 2013, khi Bardella 17 tuổi và ngay sau khi anh gia nhập Đảng Tập hợp Quốc gia, đảng mà ứng cử viên tổng thống Marine Le Pen đang dẫn đầu trong cuộc bầu cử năm tới.

"Vào thời điểm mà chiến thắng của những ý tưởng của chúng ta chưa bao giờ gần kề đến thế, một số tờ báo hoạt động theo chủ nghĩa cực đoan lại sẵn sàng dàn dựng các chiến dịch bôi nhọ nhằm gây bất ổn cho chiến dịch tranh cử tổng thống và tấn công danh dự của tôi", Bardella nói.

Trong chuyến thăm một sự kiện của ngành xây dựng hôm thứ Hai, Le Pen gọi bản báo cáo của Mediapart là "điên rồ".

Tiền thân của Tập hợp Quốc gia, Mặt trận Quốc gia, được thành lập một phần bởi những người cộng tác với Đức Quốc xã. Cha của Le Pen và người tiền nhiệm của ông trên cương vị lãnh đạo đảng, Jean-Marie Le Pen, đã nhiều lần bị kết tội phát ngôn kích động thù hận vì đã hạ thấp tầm quan trọng của Holocaust.

Kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2011, Marine Le Pen đã dành nhiều năm để cố gắng loại bỏ những phần tử cực đoan nhất khỏi đảng của mình và xóa bỏ những cáo buộc chống Do Thái, thậm chí còn khai trừ cha mình vào năm 2015.

Vào năm 2023, Bardella gây tranh cãi khi phủ nhận việc Jean-Marie Le Pen là người bài Do Thái, trước khi đính chính lại vài ngày sau đó.

[Politico: French far right’s Bardella denies reports he made antisemitic comments]

9. Ba Lan nới lỏng các quy định về việc bắn hạ máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn xâm nhập từ Nga.

Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Cezary Tomczyk cho biết nước này sẽ thay đổi quy trình đối với máy bay quân sự và trực thăng khi đối phó với các vật thể bay vào từ hướng Nga.

Theo quy trình thời bình hiện hành, các phi công Ba Lan phải bay đủ gần để xác nhận trực quan mục tiêu trong không phận Ba Lan trước khi khai hỏa.

Đài truyền hình RMF24 của Ba Lan đưa tin, các thủ tục mới sẽ thay thế việc nhận dạng bằng mắt thường bằng nhận dạng chính xác, có nghĩa là chỉ cần dữ liệu radar là đủ để phi công hoặc chỉ huy tác chiến cho phép bắn hạ đối tượng.

Quy trình này sẽ cho phép lực lượng Ba Lan bắn hạ hỏa tiễn hoặc máy bay điều khiển từ xa xâm nhập không phận Ba Lan từ hướng Nga nhanh hơn so với trước đây.

"Cho đến nay, chúng tôi chưa từng sử dụng những biện pháp như vậy, bởi vì chúng thường chỉ được dành cho tình trạng chiến tranh hoặc thiết quân luật," ông Tomczyk nói. "Tuy nhiên, trước mối đe dọa này, và trước thực tế Ba Lan hiện đang đối mặt với nguy cơ máy bay điều khiển từ xa xâm nhập lãnh thổ mỗi ngày, chúng ta buộc phải thực hiện những thay đổi như vậy, vừa vì lợi ích của phi công, vừa vì an ninh quốc gia."

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Nga và Ba Lan, Nga đã nhiều lần vi phạm không phận Ba Lan.

Ngày 23 tháng 9, một máy bay trực thăng quân sự Mi-8 của Nga đã xâm phạm không phận Ba Lan trong thời gian ngắn gần biên giới phía bắc nước này, theo thông báo của Bộ Chỉ huy Tác chiến Quân đội Ba Lan, gọi tắt là DORSZ.

Theo thông báo của bộ chỉ huy, chiếc trực thăng đã bay vào không phận Ba Lan phía bắc Braniewo vào khoảng 11 giờ 08 phút sáng giờ địa phương sau khi cất cánh từ vùng lãnh thổ Kaliningrad thuộc Nga.

Theo thông báo, trực thăng đã bay vào không phận Ba Lan ở độ sâu tối đa khoảng 300 mét và ở đó trong 42 giây.

Máy bay này đã được hệ thống radar quân sự Ba Lan theo dõi, trong khi các máy bay chiến đấu được điều động và lực lượng lục quân được đặt trong tình trạng sẵn sàng. Theo tuyên bố, các kíp trực phòng không Ba Lan vẫn túc trực 24/7 và trong "tình trạng sẵn sàng thường trực" để bảo vệ không phận đất nước.

Sáng ngày 16 tháng 9, Ba Lan đã điều động máy bay chiến đấu và tạm thời ngừng hoạt động của phi trường Lublin và phi trường Rzeszow-Jasionka khi Nga phóng máy bay điều khiển từ xa vào Ukraine, chính quyền Ba Lan thông báo.

Khoảng 7 giờ sáng giờ địa phương, máy bay quân sự cất cánh, và các hệ thống phòng không mặt đất cùng hệ thống trinh sát radar đã được chuẩn bị sẵn sàng để đáp trả các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga vào Ukraine, DORSZ thông báo trên nền tảng mạng xã hội X.

Đây là biện pháp phòng ngừa nhằm bảo vệ không phận Ba Lan, đặc biệt là ở các khu vực biên giới với Ukraine, DORSZ cho biết. Ngay sau 8 giờ sáng, DORSZ thông báo chiến dịch đã kết thúc.

[Kyiv Independent: Poland to ease rules for shooting down drones, missiles entering from Russia]

10. Ukraine chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất khi Nga tấn công vào cơ sở hạ tầng internet.

Thủ tướng Serhii Koretskyi cho biết Ukraine đang chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất có thể xảy ra, trong đó các cuộc tấn công của Nga làm gián đoạn internet và thông tin liên lạc di động.

Trong cuộc phỏng vấn với TSN phát sóng hôm Chúa Nhật, Koretskyi cho biết Ukraine đang sử dụng nhiều biện pháp để bảo vệ cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc của mình khi Nga tiếp tục tấn công vào các trung tâm dữ liệu và các cơ sở hạ tầng quan trọng khác.

"Mối đe dọa hiện hữu đối với tất cả cơ sở hạ tầng. Nó đã tồn tại, đang tồn tại và sẽ tiếp tục tồn tại cho đến khi chiến tranh kết thúc", Koretskyi nói.

Ông cho biết, việc bảo vệ các trung tâm dữ liệu và mạng di động đã được thảo luận tại cuộc họp của Bộ Tham mưu Tổng Tư lệnh tối cao.

Ông Koretskyi cho rằng cơ sở hạ tầng internet của Ukraine phải được thiết kế dựa trên giả định rằng Nga có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng.

"Chúng ta cần lên kế hoạch cho kịch bản xấu nhất có thể xảy ra," ông nói.

Ông Koretskyi cho biết chính phủ đang sử dụng kết hợp nhiều biện pháp để duy trì hoạt động của mạng lưới, bao gồm phân bổ cơ sở hạ tầng thiết yếu đến các địa điểm khác nhau và sử dụng cả các cơ sở trong nước và nước ngoài.

" Một số việc nên được thực hiện bí mật, một số trên nền tảng đám mây, một số ở nước ngoài, một số nên là sự kết hợp của cả ba, và một số thì cần cả ba cùng một lúc," ông nói. "Không có quy tắc nào duy nhất cả."

Từ ngày 23 đến 25 tháng 9, lực lượng Nga đã tiến hành một loạt các cuộc tấn công vào các trung tâm dữ liệu của Ukraine, bao gồm cả các trung tâm do UTELS, MiroHost và DATAGROUP vận hành, cũng như các cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc khác.

Các cuộc tấn công đã phá hủy hoặc làm hư hại thiết bị thuộc sở hữu của một số nhà cung cấp dịch vụ internet và các công ty viễn thông lớn ở Kyiv, khiến hàng trăm ngàn thuê bao ở Kyiv, vùng Kyiv và các khu vực khác của Ukraine tạm thời không thể truy cập internet.

Sau các vụ tấn công, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã triệu tập cuộc họp của Bộ Tham mưu Tổng tư lệnh vào ngày 26 tháng 9. Các quan chức và lãnh đạo các cơ quan an ninh được lệnh phải thực hiện các biện pháp bổ sung để bảo vệ cơ sở hạ tầng viễn thông của đất nước.

Các cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Nga ngày càng tấn công vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và thông tin liên lạc của Ukraine, làm dấy lên lo ngại về khả năng gây ra những gián đoạn rộng hơn đối với dịch vụ internet và di động.

[Kyiv Post: Ukraine Prepares for Worst-Case Scenario as Russia Targets Internet Infrastructure]

11. Tổng thống Trump xác nhận Mỹ đã nói chuyện với các nhà đàm phán Iran thông qua các trung gian hòa giải.

Tổng thống Trump đã xác nhận với các phóng viên rằng các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã trao đổi thông điệp thông qua các trung gian hòa giải vào hôm thứ Hai.

Ông không tiết lộ bất kỳ chi tiết nào về cuộc đàm phán, chỉ nói rằng, "Chúng ta sẽ thắng."

Hãng tin CBS đưa tin hồi đầu ngày thứ Hai rằng các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran đã bắt đầu vào buổi sáng. Một quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump sẵn sàng nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Iran và giải phóng các khoản tiền bị đóng băng nếu có tiến triển cụ thể về chương trình hạt nhân của Iran, nhưng sẽ không có thỏa thuận nào được ký kết trừ khi các vấn đề hạt nhân được giải quyết, và hai bên vẫn chưa thống nhất về thời điểm thực hiện các cam kết.

Một nguồn tin ngoại giao Iran nói với đài CBS News rằng vấn đề chính là tổng thống Mỹ dường như không có lập trường rõ ràng về những gì ông muốn đạt được từ các cuộc đàm phán, khiến việc chuyển từ thảo luận sang một thỏa thuận cụ thể trở nên khó khăn.

[CBSNews: Trump confirms U.S. spoke to Iranian negotiators through mediators today]

12. Các nhà kinh tế cho rằng giá xăng có thể tăng vọt nếu Mỹ cấm xuất khẩu dầu diesel.

Theo Goldman Sachs, động thái của Mỹ tạm thời ngừng xuất khẩu dầu diesel trong bối cảnh giá dầu đạt mức cao kỷ lục ban đầu sẽ giúp giảm chi phí, nhưng lệnh cấm kéo dài có thể đẩy giá xăng trong nước lên cao.

Tổng thống Trump hôm Chúa Nhật nói với các phóng viên rằng chính quyền của ông đang "rất nghiêm chỉnh" xem xét lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel. Lời kêu gọi hạn chế xuất khẩu dầu diesel tinh chế của Mỹ đã gia tăng trong những tuần gần đây, chủ yếu từ các nhà lập pháp đảng Cộng hòa, như một biện pháp mà họ tin rằng sẽ giúp giảm giá. Giá dầu diesel đã đạt mức kỷ lục 6,53 đô la một gallon vào ngày 22 tháng 9 và chỉ giảm nhẹ kể từ đó, xuống còn 6,45 đô la một gallon vào thứ Hai, theo dữ liệu của AAA.

Cuộc chiến với Iran đang đẩy giá dầu và khí đốt lên cao, gây ra áp lực tài chính lan rộng đối với người lái xe, tài xế giao hàng thực phẩm và nông dân ở Mỹ.

[CBSNews: Gas prices could soar if the U.S. bans diesel exports, economists say]

 

Ngày thứ hai trong chuyến tông du Pháp của Đức Thánh Cha bắt đầu vào lúc 9 giờ sáng với chuyến thăm trung tâm hỗ trợ và hòa nhập xã hội Maison Bakhita. Sau đó, Đức Thánh Cha đã có cuộc gặp gỡ với các dự tòng và tân tòng tại Học Viện Công Giáo Paris.

Buổi chiều, lúc 15 giờ, Đức Thánh Cha đã dâng thánh lễ tại quảng trường Concorde.

Sau thánh lễ, vào lúc 17:45, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã đến phi trường Orly để bay đến phi trường Tarbes-Lourdes-Pyrénées cách đó 640km theo đường chim bay. Nếu đi đường bộ có thể mất đến 842km. Phi trường Tarbes-Lourdes-Pyrénées cách đền thánh Đức Mẹ Lộ Đức 13km.

Đức Thánh Cha Lêô XIV đã đến nơi lúc 19:05. Ngay sau khi đến nơi, Đức Thánh Cha đã cầu nguyện tại hang động hiện ra Massabielle.

Ngài cầu nguyện như sau:

Lạy Đức Mẹ Lộ Đức, Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, tại nơi thánh thiêng này, Mẹ đã nói chuyện với Thánh Bernadette, một người con gái khiêm nhường của dân tộc Pháp, với lòng dịu dàng và ân cần, để truyền đạt cho thế giới một thông điệp rạng rỡ về cầu nguyện, hoán cải và hy vọng. Chúng con hướng về Mẹ với lòng tin tưởng, vì Mẹ là người Mẹ mà Chúa Giêsu đã ban cho, và Mẹ luôn quan tâm đến mọi nhu cầu của chúng con.

Chúng con cầu nguyện với Mẹ, Mẹ của chúng con, cho nước Pháp, vì Mẹ là Đấng bảo hộ và đã che chở cho nước Pháp suốt bao thế kỷ qua. Xin ban cho nhân dân nước Pháp ơn huệ được hòa thuận huynh đệ, để họ có thể xây dựng một xã hội hài hòa, xóa bỏ mọi bạo lực và thù hận, cho phép mọi người được làm việc, lập gia đình và sống trọn vẹn cuộc sống trong an bình và thanh thản. Xin cho những người thiệt thòi và nghèo khổ nhất luôn được nâng đỡ. Xin ban cho nước Pháp những nhà lãnh đạo khôn ngoan và hào phóng, sẵn sàng hy sinh, có khả năng ứng phó với thách thức và nhiệt thành phục vụ lợi ích chung. Xin cho họ giữ gìn nước Pháp trong hòa bình giữa các quốc gia, và xin cho tiếng nói của nước Pháp được lắng nghe trong việc thúc đẩy bảo vệ các quyền con người cơ bản và hòa bình trên thế giới, bác bỏ tư tưởng chiến tranh một lần và mãi mãi.

Lạy Đức Mẹ Maria, chúng con dâng lên Mẹ dân Chúa đang lữ hành tại đất nước này, nơi Mẹ đã để lại dấu ấn sâu sắc bằng sự hiện diện của Mẹ. Xin Mẹ đổi mới đức tin và lòng sốt sắng của các gia đình Kitô giáo, những người rất thân yêu với trái tim Mẹ, để họ có thể sống mỗi ngày trong sự hiện diện của Chúa Giêsu, trong ân sủng của Người, và với sự nâng đỡ của Người trong những khó khăn họ gặp phải. Xin cho họ mở lòng đón nhận sự sống một cách quảng đại, và xin Chúa khơi dậy ơn gọi trong họ, đặc biệt là ơn gọi linh mục và đời sống tu trì. Xin cho Giáo Hội của Mẹ tại Pháp, đặc biệt là cho những người trẻ tuổi nhất trong số họ, thấy được con đường rạng rỡ của Tin Mừng, để họ có thể xây dựng một xã hội công chính và bác ái mà họ khao khát.

Cuối cùng, Lạy Mẹ đầy tình yêu thương, chúng con phó thác cho Mẹ những ý nguyện cá nhân khẩn thiết nhất của chúng con, đặc biệt là những ý nguyện dành cho người bệnh và người đau khổ, cũng như tất cả những người đồng hành cùng họ, những người đã cùng nhau tìm kiếm sức mạnh và sự chữa lành tại suối Massabielle. Chúng con phó thác cho Mẹ những người thân yêu còn sống và đã khuất của chúng con. Chúng con cầu nguyện xin Mẹ loại bỏ mọi trở ngại vẫn còn ngăn cách chúng con với Con yêu dấu của Mẹ và xin cho Người ngự trị trong mọi trái tim.

---

Source:Dicastery for Communication - Libreria Editrice Vaticana

PRAYER OF HIS HOLINESS POPE LEO XIV Grotto of the Apparitions at Massabielle

 

1. Theo thông báo của Mạc Tư Khoa, máy bay Tu-95 đã gặp nạn ở tỉnh Amur của Nga trong một cuộc huấn luyện, khiến 6 thành viên phi hành đoàn thiệt mạng.

Hãng thông tấn Interfax do Điện Cẩm Linh kiểm soát đưa tin ngày 29 tháng 9, dẫn lời Bộ Quốc phòng Nga, rằng một máy bay Tu-95 của Nga đã bị rơi ở tỉnh Amur của Nga trong một chuyến bay huấn luyện, khiến sáu thành viên phi hành đoàn thiệt mạng và một người bị thương.

Tính đến thời điểm bài báo được đăng tải, Mạc Tư Khoa vẫn chưa làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn. Nằm ở vùng Viễn Đông của Nga, tỉnh Amur giáp với Trung Quốc ở phía nam.

Theo kênh Telegram Baza, có liên hệ với các cơ quan an ninh Nga, nguyên nhân sơ bộ của vụ tai nạn ban đêm được tường trình do nổ nhiên liệu trên máy bay.

Baza cho biết máy bay đã rơi gần làng Krasnoyarovo. Họ nói thêm rằng máy bay thuộc Ukrainka, một nhóm không quân chiến lược của Nga đóng tại căn cứ không quân Ukrainka ở tỉnh Amur. Theo các báo cáo truyền thông, trước các cuộc tấn công dữ dội của Ukraine vào các căn cứ không quân ở các khu vực gần Ukraine hơn, Nga đã điều chuyển một số lượng máy bay ném bom chiến lược không được tiết lộ, chẳng hạn như Tu-95, đến các trung tâm hậu phương như căn cứ không quân Ukrainka.

[Kyiv Independent: Tu-95 aircraft crashed in Russia's Amur Oblast during training, killing 6 crew members, Moscow says]

2. Iran tuyên bố sẵn sàng cho cả ngoại giao lẫn quay trở lại chiến sự khi cuộc chiến bước sang tháng thứ 7.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm Chúa Nhật cho biết Tehran sẵn sàng cho cả hai lựa chọn ngoại giao hoặc quay trở lại chiến sự, cuộc chiến bùng nổ cách đây bảy tháng do các cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel vào Iran gây ra. Ông nói rằng giờ đây Tổng thống Trump phải lựa chọn hướng đi nào.

"Chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ cho thời điểm chiến tranh tái bùng nổ, và tôi nhắc lại, chúng tôi sẽ kiên quyết chống lại bất kỳ hành động gây hấn mới nào, ngay cả khi đó là một cuộc chiến tranh tận thế", Araghchi nói với chương trình "Meet the Press" của đài NBC News.

"Đồng thời, chúng tôi sẵn sàng cho các giải pháp ngoại giao. Việc lựa chọn là tùy thuộc vào Tổng thống Trump," ông nói.

Tổng thống Trump hôm thứ Bảy đã bác bỏ đề xuất của Iran về việc quay trở lại thỏa thuận ngừng bắn đã đổ vỡ cách đây vài tháng, như một phần của kế hoạch bảy ngày nhằm mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải thương mại.

Ông Araghchi cho biết Tehran sẽ chờ phản hồi chính thức từ các bên trung gian.

[Politico: Iran says it is ready for either diplomacy, or a return to fighting as war reaches 7-month mark]

3. Su-75 của Nga: Liệu đối thủ với F-35 của Putin có bao giờ cất cánh được?

Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrey Belousov cho biết quân đội Nga sắp sử dụng chiến đấu cơ Su-75 Checkmate hay Chiếu Tướng có những tính năng vượt xa F-35 của Hoa Kỳ.

Nga lần đầu tiên công bố nguyên mẫu Su-75 Checkmate tại Triển lãm Hàng không và Vũ trụ Quốc tế, gọi tắt là MAKS ở Sân bay Quốc tế Zhukovsky vào tháng 7 năm 2021.

Chiếc máy bay chiến đấu tàng hình một động cơ kiểu dáng đẹp mắt này được tuyên bố là câu trả lời của Mạc Tư Khoa đối với F-35 của Washington và được dự định sẽ thay thế một số máy bay thời Liên Xô như MiG 21 và MiG 23.

Belousov mô tả nó là "nhẹ hơn, nhanh hơn, bay cao hơn, dễ điều khiển hơn và có khả năng thực hiện những điều điên rồ - về mặt ý tưởng, tiết kiệm chi phí hơn và vượt trội hơn về mặt kỹ thuật" so với các đối thủ cạnh tranh.

Từ khi được ra mắt tại Triển lãm Hàng không và Vũ trụ Quốc tế cho đến nay 5 năm đã trôi qua, nó vẫn chưa thể cất cánh, mặc dù Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga, gọi tắt là OAK hồi tháng 6 cho biết nguyên mẫu bay thử nghiệm đầu tiên đang được chế tạo tại nhà máy KnAAZ ở Komsomolsk-on-Amur, vùng Viễn Đông của Nga.

Việc chậm trễ trong phát triển khiến các nhà bình luận tự hỏi, cho dù giá thành có rẻ hơn đến đâu, liệu Su-75 có cơ hội cạnh tranh với hàng trăm máy bay tương đương của Mỹ và Trung Quốc hiện đang hoạt động hay không.

Chiếc F-35 bay thử lần đầu vào tháng 12 năm 2006 và các phiên bản sản xuất hàng loạt xuất hiện vào tháng 2 năm 2011.

Một số ý kiến cho rằng việc chuyển hướng nguồn lực để hỗ trợ cuộc chiến của nhà độc tài Vladimir Putin ở Ukraine đã góp phần gây ra sự chậm trễ kéo dài trong quá trình phát triển và sản xuất máy bay Su-75.

Về mặt kỹ thuật, Checkmate có những ưu điểm gì?

Theo Belousov, Checkmate có tốc độ tối đa lên tới Mach 1.8 tức là 2.200 km/h, tầm hoạt động lên tới 2.900 km mà không cần thùng nhiên liệu phụ bên ngoài và tải trọng vũ khí lên tới 7.400 kg.

Cấu hình tàng hình của nó có thể được duy trì bằng cách mang tối đa năm hỏa tiễn không đối không trong các khoang bên trong và hệ thống bay và dẫn đường của nó đã được nâng cấp với nhu liệu trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI mới nhất.

Belousov tuyên bố hiệu năng của nó vượt trội hơn F-35 với chi phí 30 triệu đô la so với 80 triệu đô la của đối thủ Mỹ. Belousov cũng khẳng định rằng, do không tích hợp bộ đốt sau, chi phí mỗi giờ bay sẽ chỉ bằng một phần sáu so với F-35.

Belousov cũng cho biết phiên bản điều khiển từ xa được thiết kế để hoạt động như một "máy bay hỗ trợ điều khiển từ xa" khi kết hợp với cả Su-57 và Su-75. Điều này nhằm giải quyết các khái niệm tương tự đang được thử nghiệm ở phương Tây.

Tuy nhiên, những tuyên bố của Belousov vẫn chưa được kiểm chứng, điều này sẽ chỉ xảy ra khi một chiếc máy bay thực tế được hoàn thiện và thử nghiệm, là điều mà ông ta bảo đảm sẽ diễn ra "sớm".

Các chuyên gia cho rằng khi Bộ trưởng Quốc phòng Nga và Tổng Tham Mưu Trưởng Nga bắt đầu khoác lác về các loại khí tài chiến tranh mới, có thể thay đổi cuộc chơi, đó là lúc người ta nên hiểu rằng Nga đang thua đau trên chiến trường và cần một thứ gì đó để lên giây cót tinh thần cho binh sĩ và xã hội Nga nói chung.

[Kyiv Post: Russia’s Su-75: Can Putin’s F-35 Rival Ever Get Off the Ground?]

4. Phái đoàn Iran tại Liên Hiệp Quốc không có kế hoạch đàm phán trực tiếp với Mỹ.

Truyền thông nhà nước Iran hôm thứ Hai cho biết phái đoàn Iran tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York không có kế hoạch tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ, sau khi Tổng thống Trump nói rằng ông dự kiến sẽ có thêm các cuộc đàm phán diễn ra trong tuần này.

Hãng thông tấn chính thức IRNA cho biết, dẫn lời một nguồn tin giấu tên thân cận với phái đoàn Iran, "phái đoàn Iran tại New York không có kế hoạch đàm phán với Hoa Kỳ".

Tổng thống Trump nói với Axios hôm Chúa Nhật rằng ông hy vọng các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục trong tuần này, và nói thêm rằng các nhà lãnh đạo Iran quan tâm đến việc đạt được một thỏa thuận vì họ đang "thua thiệt nặng nề".

Hãng thông tấn IRNA cho biết: "Quan điểm và lập trường của Iran đã được truyền đạt rõ ràng và minh bạch cho phía Mỹ... thông qua một trung gian hòa giải người Qatar", đồng thời cho biết thêm phái đoàn Iran sẽ trở về Tehran vào thứ Ba.

Kể từ khi chiến tranh bùng nổ vào tháng Hai, các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington chủ yếu diễn ra thông qua các trung gian hòa giải.

[Politico: Iran's U.N. delegation has no plans to negotiate directly with the U.S.]

5. Người dân Iran phải đối mặt với những hành trình gian khổ do lệnh trừng phạt của Mỹ khiến các chuyến bay bị đình trệ.

Việc rời khỏi Iran từ lâu đã đòi hỏi sự kiên nhẫn trước những hạn chế và sự chậm trễ, nhưng các lệnh trừng phạt mới của Mỹ đã khiến các chuyến bay bị đình chỉ đột ngột và khiến những hành khách mệt mỏi vì chiến tranh cảm thấy bị mắc kẹt khi cố gắng rời khỏi đất nước.

Hành khách đã đặt vé máy bay từ Iran đến các điểm đến ở Trung Đông như Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Iraq, Oman và Thổ Nhĩ Kỳ đang phải đối mặt với việc hủy chuyến đột ngột do các lệnh trừng phạt mới nhất có hiệu lực.

Trong số những người đang tìm cách thoát thân có Mitra, một phụ nữ 49 tuổi, người đã lên kế hoạch đi Paris qua Istanbul cùng với anh trai mình, nhưng giờ đây phải đối mặt với một hành trình dài bằng đường bộ để đến Thổ Nhĩ Kỳ.

"Một số hãng hàng không vẫn đang bán vé, nhưng các chuyến bay liên tục bị hủy. Điều này thực sự khiến chúng tôi cảm thấy hoàn toàn bị mắc kẹt", cô nói với một phóng viên của AFP tại Paris, sử dụng tên giả vì sợ bị chính quyền trả thù.

"Khi được thông báo rằng các chuyến bay đã bị tạm dừng, chúng tôi quyết định đi đến Istanbul bằng đường bộ," cô ấy nói.

Mitra kể lại việc trả khoảng 75 đô la để đặt vé máy bay đến thành phố Tabriz của Iran, từ đó cô sẽ đi đường bộ vài giờ để đến biên giới.

Tại Van ở Thổ Nhĩ Kỳ, họ sẽ ở tại một khách sạn, vì việc chờ đợi ở biên giới có thể rất lâu và hỗn loạn.

"Lúc này, chúng tôi chỉ hy vọng là mình có thể thực sự rời khỏi đây. Họ thậm chí có thể đóng cửa biên giới trên bộ," cô ấy lo sợ.

[CBSNews: Iranians face arduous journeys as U.S. sanctions ground planes]

6. Ayatollah Khamenei tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ sớm bị đẩy lùi.

Lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei, được tường trình đã dự đoán rằng lực lượng quân sự Mỹ sẽ sớm bị đánh đuổi khỏi Biển Ả Rập.

Trong một thông điệp nhân kỷ niệm Tuần lễ Quốc phòng Thiêng liêng của Iran, vị giáo chủ - người mà người dân chưa từng thấy trực tiếp xuất hiện hay lên tiếng kể từ khi chiến tranh bắt đầu - cho biết lực lượng Mỹ không thể tiến xa hơn Biển Ả Rập, con đường dẫn đến eo biển Hormuz, "vì những đòn giáng mạnh mà họ đã phải hứng chịu".

Ông nói thêm rằng chẳng bao lâu nữa, quân đội Mỹ cũng sẽ bị đánh đuổi khỏi Biển Ả Rập.

Lực lượng Mỹ đã hoạt động khắp khu vực kể từ khi chiến tranh bắt đầu, bao gồm cả việc hộ tống các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, bất chấp nỗ lực của Iran nhằm kiểm soát giao thông qua tuyến đường thủy quan trọng này.

Thông điệp rộng rãi được truyền thông nhà nước Iran cho là của Khamenei bao gồm lời ca ngợi lực lượng quân đội Iran, cũng như cựu lãnh đạo nhóm Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở Li Băng.

Khamenei được chỉ định làm lãnh đạo tối cao mới của Iran ngay sau khi cha ông, người tiền nhiệm Ali Khamenei, thiệt mạng trong đợt tấn công đầu tiên của Mỹ và Israel, sự kiện châm ngòi cho cuộc chiến vào ngày 28 tháng 2.

Khamenei con chưa từng xuất hiện trước công chúng, kể cả trong video, kể từ khi ông được chỉ định làm lãnh đạo tối cao, và các quan chức cao cấp của Mỹ cho biết ông có thể đã bị thương nặng trong cùng cuộc tấn công khiến cha ông thiệt mạng.

[CBSNews: Ayatollah Khamenei says U.S. forces will soon be pushed back]

7. Giá dầu tăng cao đẩy giá trị chứng khoán Mỹ giảm xuống khi Tổng thống Trump bác bỏ đề nghị mới nhất của Iran.

Giá dầu tăng cao đang đẩy thị trường chứng khoán Mỹ tiếp tục giảm so với mức cao kỷ lục đạt được hôm thứ Hai, đồng thời tạo áp lực ngày càng lớn hơn đối với thị trường trái phiếu Mỹ.

Chỉ số S&P 500 giảm 0,8% và mất đi phần lớn mức tăng đạt được tuần trước, vốn đã đưa chỉ số này lên gần mức cao nhất mọi thời đại. Chỉ số Dow Jones Industrial Average giảm 372 điểm, tương đương 0,7%, tính đến 11:45 sáng giờ miền Đông, và chỉ số Nasdaq Composite giảm 1%.

Hầu hết các chỉ số chứng khoán Mỹ đều giảm điểm dưới áp lực của việc hợp đồng dầu thô Brent, hợp đồng được giao dịch sôi động nhất trên thị trường, tăng 2,8% lên 100,19 đô la mỗi thùng. Điều này đã làm lu mờ đà tăng điểm của Nvidia, cổ phiếu có ảnh hưởng nhất trên Phố Wall, sau khi công ty này công bố kế hoạch bơm tiền lịch sử cho các nhà đầu tư thông qua việc mua lại cổ phiếu của mình.

Giá dầu đã biến động mạnh do sự không chắc chắn về thời điểm cuộc chiến với Iran cho phép các tàu chở dầu di chuyển tự do trở lại qua eo biển Hormuz và vận chuyển dầu từ Trung Đông đến khách hàng trên toàn thế giới. Những diễn biến mới nhất diễn ra sau khi Tổng thống Trump tuyên bố cuối tuần trước rằng ông bác bỏ đề nghị của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz và nối lại đàm phán về chương trình hạt nhân của nước này.

"Tôi cũng muốn đạt được một thỏa thuận," Tổng thống Trump nói hôm thứ Bảy. "Nhưng thỏa thuận đó sẽ không thể chấp nhận được."

Giá dầu Brent đã tăng lên trên 101 Mỹ Kim/thùng vào sáng thứ Hai, trước khi thị trường chứng khoán Mỹ mở cửa giao dịch, nhưng đã giảm bớt mức tăng khi các quan chức Mỹ cho biết các nhà trung gian vẫn đang làm việc với Iran và Hoa Kỳ để đạt được thỏa thuận chấm dứt giao tranh và mở lại eo biển.

Bất chấp những biến động, giá một thùng dầu Brent vẫn cao hơn nhiều so với mức khoảng 72 đô la trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tháng Hai. Điều đó đã góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát, và giá trung bình một gallon xăng thông thường đã tăng lên gần 4,48 đô la từ mức 3,13 đô la một năm trước, theo AAA.

[CBSNews: Rising oil prices push U.S. stock values down as Trump rejects Iran's latest offer]

8. Liên Hiệp Âu Châu thông qua kế hoạch các dự án quốc phòng lớn, trong đó Ukraine đóng vai trò nổi bật.

Ngày 28 tháng 9, Hội đồng Liên Hiệp Âu Châu đã thông qua kế hoạch cho 5 dự án trên toàn khối nhằm tăng cường năng lực quốc phòng của Âu Châu, trong đó Ukraine tham gia vào hầu hết các dự án này.

Ủy ban Âu Châu, cơ quan điều hành của khối, đã đề xuất các dự án này vào tháng 7 để giải quyết những thiếu sót trong các lĩnh vực quốc phòng trọng yếu, cụ thể là phòng không, an ninh hàng hải, không gian, khả năng điều khiển và chống máy bay điều khiển từ xa, và an ninh dọc theo sườn phía đông của Liên Hiệp Âu Châu.

Các bộ trưởng quốc phòng Liên Hiệp Âu Châu đã ủng hộ kế hoạch này vào ngày 28 tháng 9 sau khi nhận được sự tán thành từ các đại sứ các nước thành viên vào ngày 16 tháng 9.

Ukraine tham gia vào bốn trong năm dự án, chỉ có dự án không gian là ngoại lệ.

"Những dự án này tiếp tục chứng minh sự hợp tác thiết thực giữa các quốc gia thành viên Liên Hiệp Âu Châu nhằm bảo đảm an ninh cho chính chúng ta", Ngoại trưởng và Quốc phòng Ireland, bà Helen McEntee, người mà quốc gia của bà đang giữ chức chủ tịch luân phiên của Hội đồng Liên Hiệp Âu Châu, cho biết.

"Hợp tác chặt chẽ với các đối tác Na Uy và Ukraine, chúng ta đang cùng nhau thực hiện những bước đi quyết định để bảo vệ không gian, bầu trời, biển cả, cáp ngầm dưới biển và người dân phụ thuộc vào chúng."

Dự án đầu tiên trong năm dự án được đề xuất dành riêng cho công nghệ máy bay điều khiển từ xa và chống máy bay điều khiển từ xa, trong đó Ukraine dự kiến sẽ đóng vai trò quan trọng, và tất cả các quốc gia Liên Hiệp Âu Châu đều tham gia ngoại trừ Malta trung lập.

Dự án DECODER, tên gọi tắt của nó, dự kiến sẽ có chi phí từ 3,5 tỷ euro đến 5,5 tỷ euro (4 tỷ đến 6 tỷ đô la), trở thành dự án rẻ nhất trong số năm dự án. Số tiền này sẽ được dùng để tài trợ cho một mạng lưới các trung tâm công nghệ máy bay điều khiển từ xa nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thử nghiệm và đổi mới, cũng như cải thiện khả năng tương tác.

Có lẽ dự án phòng không và phòng thủ hỏa tiễn (Liên Hiệp Âu Châu-FIAMD) sẽ có tầm quan trọng cấp thiết hơn đối với Ukraine, dự kiến tiêu tốn 55-80 tỷ euro (63-92 tỷ đô la) vào năm 2040.

Mặc dù Ukraine là quốc gia hàng đầu thế giới về chiến tranh bằng máy bay điều khiển từ xa, điểm yếu của nước này nằm ở khả năng phòng thủ chống hỏa tiễn đạn đạo. Kyiv đang tìm cách nhanh chóng khắc phục điểm yếu này khi chuẩn bị đối phó với làn sóng tấn công hỏa tiễn mới của Nga vào mùa đông này.

Phạm vi của các dự án mới được đề xuất cũng vươn ra không gian, lĩnh vực mà Ukraine không tham gia, và ra biển, nơi Ukraine có tham gia.

Dự án "phòng thủ tích hợp trên biển và đáy biển" hướng đến việc tập hợp lực lượng quân sự và dân sự, cũng như máy bay điều khiển từ xa, để giám sát tất cả các loại cơ sở hạ tầng trên biển, chẳng hạn như đường ống dẫn nhiên liệu, tua bin gió và cáp internet.

Các quan chức phương Tây đã bày tỏ lo ngại về những nỗ lực bị nghi ngờ do Mạc Tư Khoa hậu thuẫn nhằm phá hoại và làm gián đoạn cơ sở hạ tầng dưới biển của Âu Châu, đặc biệt là ở Biển Baltic.

Đứng cuối danh sách năm dự án là dự án tốn kém nhất, Chiến dịch Giám sát Sườn phía Đông, ước tính sẽ tiêu tốn từ 60 đến 100 tỷ euro (69-115 tỷ đô la) vào năm 2036.

Khác với bốn dự án còn lại, Sáng kiến Giám sát Sườn phía Đông (Eastern Flank Watch) bao trùm nhiều lĩnh vực tác chiến và thay vào đó bị giới hạn về mặt địa lý, mặc dù đề xuất này lập luận rằng "nó mang lại lợi ích cho tất cả các quốc gia thành viên trong việc đối phó với các mối đe dọa an ninh cụ thể và có thể mở rộng phạm vi địa lý quan tâm của mình."

Brussels đã công bố Sáng kiến Giám sát Sườn phía Đông vào tháng 10 năm 2025, vài tuần sau vụ máy bay điều khiển từ xa của Nga xâm phạm không phận Ba Lan.

[Kyiv Independent: EU approves major defense projects plan, with Ukraine featuring prominently]

9. Cảnh sát Anh cho tại ngoại 5 người đàn ông bị bắt giữ gần căn cứ không quân mà Mỹ sử dụng cho các cuộc tấn công vào Iran.

Cảnh sát chống khủng bố Anh đã cho tại ngoại năm người đàn ông Anh bị bắt giữ cuối tuần qua gần một căn cứ Không quân Hoàng gia được lực lượng Mỹ sử dụng để tiến hành các cuộc tấn công vào Iran.

Phó Ủy viên Cảnh sát Thủ đô Laurence Taylor, nhà lãnh đạo lực lượng Cảnh sát Chống khủng bố, cho biết những người đàn ông này được thả sau "các cuộc thẩm vấn kỹ lưỡng", đồng thời nói thêm rằng cuộc điều tra vẫn chưa kết thúc và họ vẫn "phải tuân thủ các điều kiện nghiêm ngặt về việc đi lại và liên lạc với người khác".

Đề cập đến các báo cáo cho rằng chính quyền Anh đang điều tra mối liên hệ có thể có với Iran, ông nói: "Tôi biết có sự quan tâm đáng kể đến việc liệu bối cảnh địa chính trị hiện tại có ảnh hưởng đến vụ việc này hay không."

"Ở giai đoạn này, chúng tôi vẫn đang xem xét mọi khả năng trong cuộc điều tra này… hãy yên tâm, chúng tôi đang xem xét vấn đề này từ mọi góc độ có thể. Bao gồm cả khả năng đây là hoạt động được thực hiện bởi các bên trung gian, hoặc các cá nhân cố ý hoặc vô ý làm việc thay mặt cho một quốc gia nước ngoài."

Hôm thứ Hai, Iran tuyên bố "hoàn toàn phủ nhận" mọi sự liên quan đến vụ việc.

[CBSNews: U.K. police release on bail 5 men arrested near air base used by U.S. for Iran strikes]

10. Iran "kiên quyết bác bỏ" mọi cáo buộc liên quan đến âm mưu khủng bố bị nghi ngờ nhằm vào căn cứ quân sự nơi đặt máy bay của Mỹ.

Iran tuyên bố nước này "kiên quyết bác bỏ" các cáo buộc cho rằng họ có liên quan đến một âm mưu khủng bố bị nghi ngờ nhằm vào một căn cứ quân sự của Anh, nơi đặt máy bay của Mỹ.

Cảnh sát chống khủng bố Anh đang tiến hành điều tra vào thứ Hai sau khi 5 người đàn ông bị bắt giữ vì nghi ngờ chuẩn bị một hành động khủng bố tại một thị trấn ở Anh gần căn cứ Không quân Hoàng gia Anh được máy bay ném bom của Mỹ sử dụng.

Hãng tin AP đưa tin rằng các nhà chức trách Anh đang điều tra khả năng có mối liên hệ giữa Iran và các vụ bắt giữ gần căn cứ không quân RAF Fairford, nhưng tính đến thứ Hai, vẫn chưa có kết luận nào được đưa ra về việc liệu âm mưu nhằm vào căn cứ này có thể được nhà nước hậu thuẫn hay không.

Năm nay, các nhóm được tường trình có liên hệ với Iran đã thực hiện một số vụ tấn công trên lãnh thổ Anh, chủ yếu nhắm vào cộng đồng Do Thái ở phía bắc Luân Đôn.

[CBSNews: Iran "categorically rejects" involvement in suspected terror plot on military base hosting U.S. aircraft]

11. Thượng Nghị Sĩ Kennedy cho rằng kế hoạch của Iran "không phải là một đề nghị nghiêm chỉnh".

Thượng Nghị Sĩ đảng Cộng hòa John Kennedy của bang Louisiana cho biết kế hoạch đề xuất của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz và nối lại đàm phán "không phải là một đề nghị nghiêm chỉnh".

" Tổng thống không phải là em trai của Bambi. Ông ấy đã từ chối điều đó," Kennedy nói trên chương trình "Face the Nation with Margaret Brennan" hôm Chúa Nhật. "Chúng ta cần tiếp tục làm những gì chúng ta đang làm - các biện pháp trừng phạt, lệnh cấm vận."

"Thực tế là, nếu bạn có chút công bằng, Iran giống như một vết thương đang khoét sâu vào ngực, và thế giới sẽ an toàn hơn nhờ điều đó," Kennedy nói. "Giờ chỉ còn một vấn đề: eo biển ít nhất đã bị đóng một phần, và điều đó ảnh hưởng đến giá dầu. Mà dầu mỏ thì có trong mọi thứ, kể cả xăng, và điều đó thật đau đớn."

Kennedy nói, "Chúng ta phải tìm cách giải quyết vấn đề này, mở lại eo biển, hoặc leo thang xung đột," mặc dù ông lưu ý rằng ông sẽ không ủng hộ việc điều quân vào.

[CBSNews: Sen. Kennedy says Iran's plan was "not a serious offer"]

12. Iran đệ đơn khiếu nại lên Liên Hiệp Quốc về lệnh trừng phạt của Mỹ đối với ngành hàng không của nước này.

Truyền thông nhà nước Iran hôm thứ Hai đưa tin nước này đã đệ đơn khiếu nại lên Liên Hiệp Quốc về các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với ngành hàng không của nước này, dẫn đến việc hủy bỏ nhiều chuyến bay trong khu vực.

Tháng này, Mỹ đã áp đặt các hạn chế đối với toàn bộ ngành hàng không Iran và tuyên bố sẽ có lập trường cứng rắn đối với bất kỳ công ty hoặc quốc gia nào tiếp tục hỗ trợ ngành này.

Khi các lệnh trừng phạt có hiệu lực vào thứ Tư tuần trước, một số hãng hàng không lớn đã buộc phải hủy các chuyến bay quốc tế do một số quốc gia trong khu vực áp đặt lệnh cấm.

Theo hãng thông tấn chính thức IRNA của Iran, nhà lãnh đạo cơ quan hàng không dân dụng Iran, Abouzar Shiroudi, cho biết: "Để bảo vệ các quyền hợp pháp của ngành hàng không và chống lại các hạn chế bất hợp pháp do Mỹ áp đặt, Iran đã soạn thảo và gửi công văn phản đối chính thức tới Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế, gọi tắt là ICAO".

[CBSNews: Iran lodges complaint with U.N. over U.S. sanctions on its aviation industry]

13. Ông Bessent cho rằng Mỹ đã thành công trong việc cô lập nền kinh tế của Iran.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent hôm thứ Bảy cho biết ông đã cử các phái viên đi khắp thế giới để gây áp lực buộc các nước cô lập kinh tế Iran, đồng thời hoan nghênh các biện pháp hạn chế mới nhắm vào các hãng hàng không và ngân hàng của nước này.

"Theo chỉ thị của tôi, các nhóm đã được cử đi khắp thế giới để liên hệ với các quốc gia và yêu cầu hành động chống lại chế độ Iran", Bessent nói. "Những nỗ lực này đang mang lại kết quả."

Ông Bessent lưu ý rằng Thổ Nhĩ Kỳ và Oman đã tạm dừng các chuyến bay đến từ hãng hàng không tư nhân Mahan Air, trong khi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã tạm dừng tất cả các chuyến bay của các hãng hàng không Iran.

Dubai, trung tâm thương mại của UAE, là điểm đến chính của các hãng hàng không Iran, với nhiều chuyến bay mỗi ngày, một cộng đồng người Iran lớn và mối liên hệ kinh doanh chặt chẽ.

Ông Bessent cũng nhấn mạnh những hạn chế mới trong lĩnh vực ngân hàng.

Hôm thứ Tư, ngân hàng trung ương UAE đã chặn các giao dịch đến và đi từ Iran của các chi nhánh thuộc Ngân hàng Melli của Iran, cáo buộc ngân hàng này vi phạm luật về rửa tiền, khủng bố và phổ biến vũ khí.

Tuần trước, Thổ Nhĩ Kỳ đã thu hồi giấy phép của Ngân hàng Mellat của Iran, một tổ chức tài chính bán tư nhân đã bị phương Tây trừng phạt trong nhiều năm.

Tháng trước, Bessent đã công bố cái mà ông gọi là Chiến dịch Loại bỏ Kinh tế, một kế hoạch được thiết kế để sử dụng áp lực kinh tế lên Iran nhằm mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt chiến tranh.

Chiến dịch này đã mở rộng các hạng mục trừng phạt thứ cấp đối với các thực thể và quốc gia giao dịch với Tehran, đồng thời đưa ra các biện pháp trừng phạt mới trên nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm tài sản kỹ thuật số, vàng, hàng không, công nghệ và vận tải biển.

Ông Bessent từng tuyên bố rằng bất kỳ tổ chức nào tạo điều kiện cho việc rửa tiền thay mặt Iran "sẽ bị loại khỏi hệ thống đô la Mỹ".

[CBSNews: Bessent says U.S. has been successful in isolating Iran's economy]

14. Putin đang thử thách NATO trên các hòn đảo xa xôi ở Bắc Cực của Na Uy.

Trong gần một thế kỷ, mối đe dọa lớn nhất đối với cư dân Svalbard là gấu Bắc Cực. Giờ đây, mối đe dọa đó ngày càng đến từ Nga. Bộ trưởng Quốc phòng Na Uy Tore Sandvik đưa ra lập trường trên với POLITICO hôm Thứ Hai, 28 Tháng Chín.

Ngày càng có nhiều lo ngại rằng Mạc Tư Khoa có thể sử dụng quần đảo rộng lớn ở Bắc Cực — một phần của Na Uy với quy chế pháp lý đặc biệt — để thử thách NATO về mặt quân sự trong bối cảnh sự bất ổn ngày càng gia tăng về cam kết của Mỹ đối với quốc phòng Âu Châu.

Các đồng minh nghi ngờ Nga đang thăm dò các tuyến cáp ngầm quan trọng ở vùng biển ngoài khơi Svalbard và dàn dựng các sự kiện kiểu quân sự nhằm thử thách giới hạn của các quy định chi phối sự hiện diện của nước này tại đó. Trong khi Nga đang tăng cường các cuộc tấn công hỗn hợp trên khắp Âu Châu, Oslo đang gấp rút tăng cường năng lực hải quân và giám sát để bảo vệ sườn phía bắc của mình, đồng thời chính quyền địa phương ở Svalbard đang đầu tư vào cơ sở hạ tầng thiết yếu — và thậm chí đã có kế hoạch di tản.

"Tình hình căng thẳng đang gia tăng ở Bắc Cực và khu vực phía bắc, và tất nhiên Svalbard cũng là một phần trong đó," Bộ trưởng Sandvik nói. "Chúng tôi biết rằng Nga... sử dụng nhiều cách để cố gắng khiêu khích hoặc tìm cách thực hiện các mối đe dọa hỗn hợp."

Mặc dù là lãnh thổ của Na Uy, hòn đảo chính của quần đảo, Spitsbergen, lại là nơi tọa lạc của một thị trấn thuộc Nga.

Sandvik cho biết trong nhiều thập niên, Mạc Tư Khoa và Oslo phần lớn đã kiềm chế được căng thẳng leo thang — nhưng sự cân bằng mong manh đó hiện đang chịu áp lực ngày càng tăng. Các nước phương Tây ngày càng lo ngại về các cuộc tấn công kết hợp của Nga ở Âu Châu và cảnh báo rằng Mạc Tư Khoa có thể tìm cách thực hiện một cuộc xâm nhập hạn chế vào một thành viên NATO vào cuối thập niên này.

"Giới lãnh đạo Nga rất khó đoán và ngày càng liều lĩnh hơn", Sandvik cho biết. "Tôi sẽ không loại trừ bất kỳ kịch bản nào khi nói đến ý định đối đầu với NATO của Điện Cẩm Linh."

Trong nhiều thập niên, Svalbard là biểu tượng cho phương châm của Na Uy "Vùng cực Bắc, căng thẳng thấp", thể hiện nỗ lực xây dựng hợp tác giữa các quốc gia vùng Bắc Cực, bao gồm cả Nga.

Ngoài vị trí xa xôi - nằm cách đất liền Na Uy hơn 900 km - và nhiệt độ băng giá, điều đó còn do vị thế độc đáo của quần đảo. Theo một hiệp ước quốc tế năm 1920, các quốc gia công nhận chủ quyền của Oslo đối với các hòn đảo và đổi lại được quyền khai thác tài nguyên - với việc Liên Xô mua thị trấn Barentsburg để khai thác các mỏ than địa phương ngay sau đó.

Hiệp ước cũng cấm bất kỳ quốc gia nào sử dụng Svalbard cho "mục đích chiến tranh", bao gồm việc xây dựng căn cứ hải quân và công sự, nhưng Na Uy vẫn thường xuyên đến thăm quần đảo này bằng tàu tuần tra bờ biển và tàu quân sự.

Vào thời kỳ đỉnh cao của Chiến tranh Lạnh, 2.400 công dân Liên Xô sinh sống trên Spitsbergen, hòn đảo duy nhất có người sinh sống, chiếm khoảng 70% dân số của đảo.

Mạc Tư Khoa có rất ít động lực để phá bỏ hiệp ước vì điều đó có thể gây bất lợi cho chính họ. Với bán đảo Kola ở phía tây bắc của Nga - nơi đóng quân của hai phần ba số tàu ngầm tấn công hạt nhân thứ hai của nước này - nằm cách đó khoảng 1.000 km, "Nga đã thận trọng để tránh bất kỳ sự leo thang nào", Sandvik nói.

Điều đó cũng khiến nó trở nên có ý nghĩa chiến lược đối với NATO. Sandvik lập luận: "Trong một cuộc xung đột quân sự… đây là nơi các tàu ngầm Nga có thể tiến vào Bắc Đại Tây Dương và ẩn náu ở độ sâu lớn hơn, gây ra mối đe dọa cho NATO và Mỹ."

Tuy nhiên, căng thẳng đã gia tăng sau cuộc xâm lược toàn diện Ukraine của Nga.

Từ năm 2022, các quan chức Nga địa phương đã phải đối mặt với chỉ trích vì cho phép một tổ chức thanh niên có liên hệ gián tiếp với hải quân hoạt động tại đây, thông báo về các cuộc tập trận hỏa tiễn gần đó và tổ chức các cuộc duyệt binh thường niên với phù hiệu quân sự, trong đó từng có màn trình diễn máy bay trực thăng.

Mạc Tư Khoa cũng bắt đầu các chuyến tàu trực tiếp từ Nga vào năm 2024 và năm ngoái đã thành lập một chi nhánh của Hiệp hội Địa lý Nga, do cựu Bộ trưởng Quốc phòng Sergei Shoigu đứng đầu.

"Chúng tôi gọi đó là những hành động khiêu khích trong vùng xám," Sandvik nói. "Đó là một cách rất tiết kiệm chi phí để khẳng định sự hiện diện của Nga và... thách thức quyền tài phán của Na Uy."

Do đó, các cơ quan tình báo Na Uy năm nay đã cảnh báo Điện Cẩm Linh "đang nhắm đến việc tăng cường phạm vi hoạt động của Nga tại Svalbard".

Theo các nguồn tin, mùa xuân năm nay, lực lượng Anh, Mỹ và Na Uy đã bắt gặp các tàu Nga đang thử nghiệm một loại vũ khí cắt cáp ngầm bí mật ngoài khơi bờ biển Svalbard.

Mặc dù trữ lượng than của Barentsburg đang cạn kiệt, Mạc Tư Khoa không bỏ rơi thị trấn này. Theo báo cáo, Mạc Tư Khoa đã cung cấp cho Trust Arktikugol thuộc sở hữu nhà nước, đơn vị quản lý Barentsburg, khoảng 1,89 tỷ ruble (20 triệu euro) tiền trợ cấp liên bang vào năm 2025.

Đại sứ Nga tại Na Uy, Nikolay Korchunov, nói với POLITICO rằng ông ta muốn thấy "sự chuyển đổi các hoạt động kinh tế" từ than đá sang dịch vụ ở Barentsburg, và cho biết Arktikugol đang đầu tư vào việc duy trì thị trấn này.

Cần cẩu và giàn giáo tô điểm cho nhiều tòa nhà thời Liên Xô ở Barentsburg, nằm rải rác trên một ngọn đồi nhấp nhô hướng ra sông băng Vøringen phủ đầy tuyết trắng hùng vĩ — một dấu hiệu cho thấy sự quan tâm liên tục của Nga.

Nhưng "chúng tôi không hề nghi ngờ bất kỳ chủ quyền nào của Na Uy," Korchunov khẳng định. "Chúng tôi nhấn mạnh sự cần thiết và tầm quan trọng của việc thực hiện đầy đủ Hiệp ước Svalbard," ông nói, đồng thời cáo buộc Oslo góp phần vào "xu hướng tiêu cực hướng tới việc quân sự hóa toàn bộ khu vực Baltic-Bắc Cực của NATO."

Đề đốc Rune Andersen, chỉ huy Bộ Tư lệnh Liên hợp Na Uy, cho biết ưu tiên của ông là "đạt được sự cân bằng giữa răn đe nhưng vẫn duy trì ổn định" ở Svalbard, và giữ "bình tĩnh và tỉnh táo" trước các mối đe dọa hỗn hợp.

Nhưng trước những "rủi ro" leo thang, quân đội đang đầu tư để tăng cường khả năng giám sát, ông nói, bao gồm việc phóng ba vệ tinh lập bản đồ hàng hải mới vào năm tới - cùng với "việc đổi mới hải quân và lực lượng bảo vệ bờ biển... để duy trì sự hiện diện thường trực" ở khu vực lân cận.

Trong nỗ lực củng cố sườn phía bắc, Na Uy đang mua 5 tàu khu trục chống ngầm Type-26 từ Anh và 6 tàu ngầm Type 212CD từ Đức. Oslo cũng đang tăng cường hội nhập quân sự với các đồng minh, bao gồm Luân Đôn và Berlin, và tháng này đã tiến hành các cuộc tập trận chung quanh đảo Jan Mayen ở phía bắc Na Uy.

các nước NATO "thường xuyên can thiệp vào vùng biển của chúng ta". Ông cũng nói thêm rằng việc bảo vệ Svalbard cũng là một phần trong kế hoạch của NATO.

Ở cấp địa phương, chiến lược là kiềm chế căng thẳng. Phó Thống đốc Svalbard, bà Katharina Rise, cho biết văn phòng của bà gặp gỡ lãnh sự quán Nga tại địa phương bốn lần một năm. "Chúng tôi có cuộc đối thoại tốt và mang tính xây dựng," bà nói. "Trách nhiệm của chúng tôi là bảo đảm sự ổn định và... mức độ căng thẳng thấp ở đây."

Terje Aunevik, thị trưởng Longyearbyen, thị trấn chính của Na Uy trên đảo Spitsbergen, cho biết chính quyền đã có kế hoạch nhanh chóng di tản khu dân cư nếu căng thẳng leo thang.

Với chỉ hai tuyến cáp internet ngầm dưới biển, một phi trường, một hồ chứa nước và một nhà máy điện chạy bằng dầu diesel ở Longyearbyen phụ thuộc vào nhập khẩu, Aunevik cho biết "các khoản đầu tư lớn" đang được tiến hành, bao gồm việc xây dựng hai hồ chứa nước mới vào khoảng năm 2029. "Chúng tôi khá dễ bị tổn thương về mặt đó," ông nói.

Nhìn từ gần, Barentsburg không có vẻ gì là đáng sợ. Rất ít người dân địa phương dám ra khỏi khu vực gồm hàng chục tòa nhà đổ nát. Một cột khói bốc ra từ nhà máy than cũ kỹ và một lá cờ Liên Xô đơn độc với biểu tượng búa liềm phấp phới trong gió. Barentsburg mang cảm giác như một di tích bị bỏ hoang của một thời đã qua.

Một số hoạt động hợp tác hỗn hợp gần đây cũng xuất phát từ nỗ lực thu hút sự chú ý từ Mạc Tư Khoa tại địa phương, theo Arild Moe, giáo sư nghiên cứu và chuyên gia về Nga tại viện nghiên cứu Fridtjof Nansen. "Họ đang tận dụng thế mạnh chủ nghĩa dân tộc... để được ưu tiên và nhận được tài trợ."

Nhưng tính khó đoán của Putin và sự dao động liên tục của Tổng thống Trump về NATO vẫn là những ẩn số khó lường.

Theo hai nhà ngoại giao NATO giấu tên, với tình trạng phá hoại, tấn công mạng và vi phạm không phận trên khắp Âu Châu ngày càng gia tăng, người ta lo ngại rằng Putin có thể leo thang hơn nữa.

Nỗi lo lắng cũng hiện hữu rõ rệt ở Spitsbergen. Tại Barentsburg, "chúng tôi không nói về các chủ đề [chính trị]", một nữ phục vụ đến từ St. Petersburg, người yêu cầu giấu tên, cho biết, đồng thời thừa nhận người dân địa phương lo sợ một cuộc chiến tranh tiềm tàng giữa NATO và Nga. "Tất nhiên điều này khiến chúng tôi lo lắng", cô nói.

"Tất nhiên, luôn có những lời bàn tán không ngừng về việc liệu chính phủ Nga có muốn gây áp lực lên một thành viên NATO hay không, và Svalbard chính là nơi họ sẽ làm điều đó," Jonatan Svensson, một hướng dẫn viên thám hiểm đã sống ở Longyearbyen năm năm, cho biết.

Để xoa dịu những lo ngại đó, NATO nên xem xét việc tuần tra trên không tại Svalbard, chuyển các khí tài phòng không đến phía bắc đất liền Na Uy và tổ chức các cuộc tập trận chung ở khu vực lân cận, hai nhà ngoại giao NATO cho biết, với điều kiện Oslo đồng ý và các biện pháp này tuân thủ Hiệp ước Svalbard.

Tuy nhiên, cho đến nay NATO vẫn chưa có kế hoạch công khai nào để tăng cường sự hiện diện hải quân hoặc không quân xung quanh các đảo. Nhưng một số người lo ngại rằng lập trường hiện tại của liên minh sẽ không đủ để răn đe Mạc Tư Khoa.

Về lý thuyết, Nga có thể "rất dễ dàng" xâm lược Svalbard nếu điều động lực lượng đặc nhiệm từ miền bắc nước Nga đến và chiếm giữ phi trường. Tuy nhiên, ông lập luận rằng kịch bản như vậy khó có thể xảy ra.

Tuy nhiên, Mạc Tư Khoa không cần phải tiến hành một cuộc xâm lược toàn diện. Theo nhà phân tích Sandvik, Nga có thể dàn dựng một tình huống khẩn cấp ảnh hưởng đến người dân địa phương và điều động lực lượng quản lý khủng hoảng, một động thái có thể không rõ ràng kích hoạt điều khoản phòng thủ chung theo Điều 5 của NATO.

"Kịch bản xấu nhất là khi Mạc Tư Khoa nhìn thấy cơ hội để thử thách sự đoàn kết của NATO," bà nói. "Có thể Na Uy sẽ kêu gọi sự giúp đỡ từ các đồng minh, và rồi Ông Donald Trump lại nói: ‘Không - chúng ta sẽ không mạo hiểm những thỏa thuận tốt đẹp với Nga chỉ vì hòn đảo nhỏ bé này.’"

[Politico: Putin is testing NATO on Norway’s remote Arctic islands]